Het Bosnische openbaar ministerie heeft een arrestatiebevel uitgevaardigd tegen Milorad Dodik, de president van de Servische deelrepubliek. Het gerecht wil hem verhoren nadat hij wetten heeft laten goedkeuren om de macht van het centrale bestuur in de deelrepubliek in te perken. De Europese troepenmacht in het land versterkt zich intussen om voorbereid te zijn als de politieke spanningen uit de hand lopen.
Bosnisch arrestatiebevel tegen leider Servische deelrepubliek drijft spanningen op, Europese troepenmacht haalt versterking
Robbe Wets
Gepubliceerd:
De Bosnische openbare aanklagers voeren een onderzoek naar Milorad Dodik, die beschuldigd wordt van "een aanval op de grondwettelijke orde". Het gerecht houdt hem verantwoordelijk voor de wetten die het parlement van de Servische deelrepubliek of Republika Srpska vorige week goedkeurde.
Die wetgeving stelt dat de politie en justitie van het land geen bevoegdheid meer hebben in de regio. Er gelden ook arrestatiebevelen tegen de premier en de parlementsvoorzitter. Dodik zelf bestempelt het arrestatiebevel als "een politieke beslissing" en hij noemt de staat Bosnië en Herzegovina "een mislukking zoals Joegoslavië".
Hoe zit Bosnië en Herzegovina in elkaar?
Het land bestaat uit 2 delen: de Republika Srpska en de Federatie van Bosnië en Herzegovina. In de eerste regio woont een meerderheid van Bosnische Serviërs. In het andere deel zijn de Kroatische en Bosnische bevolkingsgroepen sterk vertegenwoordigd. De Servische gemeenschap belijdt het orthodoxe geloof, terwijl de Kroatische en Bosnische gemeenschappen respectievelijk katholiek en islamitisch zijn.
Milorad Dodik staat als president aan het hoofd van de Republika Srpska, die een eigen bestuur en parlement heeft. Het centrale bestuur van het land heeft relatief weinig macht door de verdeeldheid in Bosnië en Herzegovina. Een president van de Bosnische, Kroatische en Servische gemeenschap vormen samen het drietal leiders.
Daarnaast is een internationale Hoge Vertegenwoordiger, de Duitser Christian Schmidt, betrokken bij het bestuur van het land. Die vertegenwoordiger moet over de vrede waken en toezien op de Servische deelrepubliek.
De Dayton-akkoorden omvatten in 1995 de contouren van vrede na een oorlog van 4 jaar. Die overeenkomst voorzag in de ingewikkelde politieke constructie zoals die nu nog steeds bestaat. De verdeling van de macht is fragiel en de Servische deelrepubliek uitte al meerdere keren haar onafhankelijkheidswens.
De oorlog in het huidige Bosnië en Herzegovina in de jaren 90 is onlosmakelijk verbonden met de beelden van de genocide in Srebrenica. Bosnisch-Servische troepen vermoordden toen 8.000 moslimmannen- en jongens.
De aangenomen wetten van de Servische deelrepubliek hebben de autoriteit van het centrale bestuur afgekeurd en zijn een reactie op een veroordeling van president Milorad Dodik.
Hij kreeg een celstraf van 1 jaar omdat hij de internationale Hoge Vertegenwoordiger zou hebben tegengewerkt. Het Bosnische gerecht verbood hem ook voor zes jaar lang om een politieke functie uit te oefenen. Dodik kan wel nog in beroep gaan tegen dat vonnis.
Meer Europese troepen
De politieke spanningen eisen internationaal de aandacht op. Versterking uit Italië, Roemenië en Tsjechië moet de Europese troepenmacht Eufor in Bosnië en Herzegovina helpen om een eventuele escalatie tegen te gaan. Om hoeveel extra militairen het gaat, is nog niet duidelijk, maar een vliegtuig met Roemeense soldaten is al aangekomen in Sarajevo.
Ook enkele Italiaanse helikopters zijn in de hoofdstad geland. Volgens Eufor houdt de operatie "een tijdelijke verhoging" van het aantal troepen in en is het "een proactieve maatregel in het belang van alle burgers".
Eufor is een troepenmacht van de Europese Unie. Tot nu toe werden voor de missie 1.500 militairen ingezet, waaronder ook leden van landen buiten de EU, zoals Moldavië en Turkije. De missie loopt al 21 jaar en dient onder andere als afschrikking voor militaire actie door een van de plaatselijke partijen.
In een reactie op het arrestatiebevel tegen hem zegt Dodik dat hij Rusland zal vragen om in de VN-Veiligheidsraad een veto uit te spreken tegen een verlenging van Eufor.
Maandag was ook de secretaris-generaal van de NAVO, Mark Rutte, op bezoek in Sarajevo. Hij zat er samen met het driekoppige presidentschap. Rutte liet zijn licht schijnen op het verontrustende getouwtrek tussen het centrale bestuur en de Servische deelrepubliek van Dodik.
De NAVO zal het niet laten gebeuren dat "de felbevochten vrede in gevaar wordt gebracht", aldus Rutte. "Drie decennia na het vredesakkoord van Dayton kan ik u zeggen: de NAVO blijft zich sterk inzetten voor de stabiliteit van deze regio en voor de veiligheid van Bosnië en Herzegovina."
