Gentse ornitholoog ontdekt 7e nieuwe vogelsoort: "Een uit de hand gelopen hobby"

Een kleine vogel met een kromme bek, een rode kop en een zwart lichaam: zo ziet de Babar-dwerghoningeter eruit. Het sierlijke vogeltje werd door de Gentenaar Philippe Verbelen al in 2009 ontdekt in Indonesië, maar is nu ook officieel door de wetenschap erkend .

"Er komen een hele reeks dwerghoningeters voor in Indonesië, maar deze nieuwe soort is enkel op het eiland Babar te vinden", zegt Verbelen, die in het dagelijkse leven expert bosbeheer bij Greenpeace is, in 'Nieuwe feiten' op Radio 1. "Ontdekken is een beladen term. In feite gaat het om een proces. Ik heb vooral bijgedragen tot de eerste stap: de eerste geluidsopnames en foto's in 2009."

"De dwerghoningeter is al 100 jaar bekend voor wetenschappers, maar ze beseften toen nog niet dat het om een aparte, unieke soort ging. Op de omliggende eilanden zitten er ook dwerghoningeters die er goed op lijken. Destijds hadden ze nog geen toegang tot geluidsopnames of genetisch onderzoek, dus ging men ervan uit dat het op alle eilanden om dezelfde soort ging."

Het is vooral het gezang dat de vogels van de verschillende eilanden van elkaar onderscheidt. "Elke soort zangvogel wordt gekenmerkt door een specifieke zang die ze gebruiken om mannelijke soortgenoten weg te jagen en vrouwtjes te lokken."

Zo kan je testen of het om verschillende soorten gaat. "Als vogels reageren op elkaars zang, dan is de kans groot dat het soortgenoten zijn. Als er helemaal geen reactie komt, is dat een indicatie dat het om een andere soort gaat." De Tanimbar-dwerghoningeter zal dus niet verpinken als hij de Babar-variant hoort − en omgekeerd.

Verbelen was nochtans niet specifiek op zoek naar de Babar-dwerghoningeter. "Ik was één week op het eiland omdat ik 's nachts de geluiden van een toen nog onbekende uilensoort wilde opnemen. Overdag hield ik me nuttig bezig en zo kon ik de dwerghoningeter ook opnemen."

Verbelen is niet aan zijn proefstuk toe. Met de Babar-dwerghoningeter staat de teller van vogels die door hem ontdekt zijn inmiddels al op 7. Onder andere de Rinjani-dwergooruil en de Peleng-boszanger horen in dat rijtje thuis. "Het is een uit de hand gelopen hobby. Je moet er vooral veel geduld voor hebben, maar het is ook gewoon plezant."

Hij reist als sinds 1992 regelmatig naar Indonesië. Gaandeweg bouwde hij kennis op over fauna van de eilandengroep. "Je komt ook terecht in een kleine wereld van specialisten. We zijn in concurrentie met elkaar, maar tegelijk zijn we ook vrienden en collega’s die informatie uitwisselen en tips geven."

"Er zijn duizenden vogelsoorten te vinden in de omgeving van Indonesië. Voor mij is het een uitdaging om naar een plaats te gaan waar nog weinig bekend is", klinkt het. "Op Babar had al meer dan 100 jaar niemand de vogels nog bestudeerd."

"Ik vind het leuk om er dan zoveel mogelijk geluidsopnames en foto’s te maken, om het nadien te documenteren en vergelijken met aanverwante eilanden: is er iets nieuws te zien?"

"Ik loop er altijd rond met een open blik. Soms weet ik helemaal niet wat ik ga observeren. Over de eilanden is vaak vrij weinig bekend, zoals ook het geval was voor Babar."

Dat opent natuurlijk deuren om nieuwe soorten op het spoor te komen. "Ik denk dat er nog veel te ontdekken valt. Op basis van mijn geluidsopnames ben ik vrij zeker dat dit niet het einde van het verhaal is, maar dat er nog nieuwe soorten beschreven zullen worden."