Proces rond zaak-Costa ligt op dag 2 al stil: advocaat van spilfiguur Tom Bastiaanse wraakt rechtbank

Op het proces, dat gisteren van start ging, staan 55 beklaagden en 5 bedrijven terecht voor de invoer van tientallen tonnen cocaïne vanuit Zuid-Amerika.

Het federaal parket deed gisteren urenlang uit de doeken wie ze welke rol in de drugscarroussel toemeten, en om hoeveel transporten en/of winst het eigenlijk gaat. Want het gaat eigenlijk om vier aparte bendes, die elkaar hand-en-spandiensten verlenen als het hen uitkomt. "Crime as a service", als het ware. Een "crime service" met een serieuze winst, het parket schat de omzet op maar liefst 3,5 miljard euro. Dat geld investeerden ze in vastgoed, dure horloges, goud en boten. 

Wie er in die bendes zit, hebben we in dit artikel mooi opgelijst. 

Onze justitiejournalist Caroline Van den Berghe noemde het een "beetje een atypische eerste dag". "Het is eigenlijk vrij rustig begonnen. Ik had salvo's van de advocaten van de verdediging verwacht, hier staan wel enkele grote namen van strafpleiters." 

"Meestal", zo vertelde ze in "De wereld vandaag", "wordt er in zo'n grote zaak gestart met procedureargumenten, die dan een bommetje kunnen leggen onder de zaak. Maar dat is nu niet gebeurd. Al sluit ik niet uit dat er misschien toch nog een procedureslag uit een mouw geschud wordt."

En zo geschiedde. Vanmorgen opende het proces een pak minder rustig, met een wrakingsverzoek van advocaat Dimitri de Béco. Hij verdedigt in deze zaak Tom Bastiaanse, die gezien wordt als een van de spilfiguren in het dossier. De Béco moest normaal straks als eerste pleiten, maar had aan de rechtbank gevraagd of hij later mocht pleiten.

De rechtbank weigerde om de agenda om te gooien, omdat de advocaten eigenlijk al sinds april vorig jaar weten dat het Costa-proces deze week van start zou gaan. Maar toen de agenda in april vorig jaar bepaald werd, bleek dat Bastiaanse zijn enkelband doorgeknipt had en naar Spanje gevlucht was. Pas een maand geleden konden de speurders hem daar oppakken, in de buurt van Alicante. Hij kon net op tijd overgeleverd worden aan ons land. 

"De agenda werd bepaald vorig jaar op een zitting waar noch ik noch mijn cliënt Tom Bastiaanse aanwezig was. Begin februari is hij aangehouden in Spanje, hij heeft zich toen niet verzet tegen zijn overlevering en was goed twee weken later in ons land. Als hij dat wel had gedaan zou ik de zaak hebben kunnen laten uitstellen, maar dat heb ik niet gedaan. Nadat mijn client in ons land is aangekomen heb ik nog niet de tijd gehad om met hem over het dossier te spreken. Ik pleit vandaag op assisen, wat in principe voorrang heeft op een correctionele zitting", klinkt het bij De Béco in een schriftelijke reactie. 

"Ik heb de rechtbank op voorhand verwittigd dat ik vandaag niet zou kunnen pleiten, maar later tijdens het proces wel. Maar gisteren heeft de rechtbank zonder reden botweg geweigerd om mij later op het proces te laten pleiten. Dat is onbegrijpelijk want het proces zou nog weken duren. Ik stel vast dat de rechter niet geïnteresseerd is in de verdediging van Tom Bastiaanse die vele jaren gevangenisstraf riskeert. De rechtbank gaat volgens ons niet loyaal om met de rechten van verdediging. Daarom heb ik een wrakingsverzoek ingediend. Het is nog maar de tweede keer in mijn carrière dat ik dit doe."

In deze zaak wordt Bastiaanse gezien als een van de spilfiguren in het dossier, en zou samengewerkt hebben met ex-rijkswachter Willy Van Mechelen. Bastiaanse staat ook bekend als "Escobar van Kasterlee". In dit dossier wrijft het federaal parket hem en Van Mechelen minstens 10 cocaïnetransporten aan, goed voor 8.800 kilo cocaïne. 

Normaal ging het federaal parket vandaag nog de straffen voor elk van de beklaagden vorderen, en zouden daarna de pleidooien van de advocaten van de beklaagden beginnen. Door het wrakingsverzoek loopt het proces nu zeker al vertraging op. 

"De rechtbank neemt kennis van het verzoek tot wraking. De zitting wordt voor onbepaalde tijd geschorst", klinkt het in een reactie van de rechtbank. 

Binnen de 48 uur moeten de rechters beslissen of ze al dan niet aanblijven. Als ze willen aanblijven, moet het hof van beroep in Antwerpen beslissen wat er moet gebeuren. En dan is er nog een mogelijkheid tot Cassatie. Als ze beslissen om zich terug te trekken, moeten er andere rechters gevonden worden en moet er opnieuw een planning gemaakt worden. "Ook dan zijn we voor maanden vertrokken", zegt Luc De Cleir van de rechtbank.

Verschillende andere advocaten tonen begrip voor het wrakingsverzoek van hun collega.

"Justitie maakt geen goede beurt", vindt Erik Schellingen, de voorzitter van de Limburgse Balie. "Ik kan me niet van de indruk ontdoen dat er geen probleem was, als men gewoon had toegelaten om meester De Béco bijvoorbeeld volgende week te laten pleiten. Alle advocaten waren akkoord om de volgorde te veranderen. Hij heeft geen uitstel gevraagd, hij wilde gewoon op een andere dag pleiten."

Zijn collega-advocaten van De Béco hadden geen probleem met zijn vraag. Van "ik denk dat dit vermeden had kunnen worden" over "dit zal maanden duren" tot "als de rechter zich soepeler opgesteld had, was dit misschien niet gebeurd": de reacties van de advocaten en van beklaagde Lucio Aquino kan je in de video hieronder bekijken. 

Het is nu af te wachten hoe lang het proces effectief zal stilliggen, al gaat het wellicht om weken of maanden. "Een zaak van deze omvang organiseren, is een hele onderneming. Je moet een zaal vrij krijgen voor een lange tijd, je moet rechters vinden, je moet zittingen schrappen. Dit is een huzarenstukje. De voorzitter zal vele weken werk hebben om dat opnieuw in te plannen", zegt Luc De Cleir nog. Wordt vervolgd.