Covid liet weinig sporen na in de film: "Mondmaskers zijn niet sexy" 

'Grey's Anatomy' maakte een heel seizoen, het 17e, rond covid. Het is natuurlijk een dankbaar onderwerp voor een ziekenhuisserie. Maar in andere films en series gemaakt in lockdown komt het mondmasker eerder sporadisch voor als medespeler.

"Er zijn wel films en series waar het in beeld komt, zoals in 'Hotel Beau Séjour', 'De Twaalf', 'Killing Eve' en 'Stranger Things'. Maar als onderdeel van het dagelijks leven, komt het mondmasker eigenlijk opvallend weinig voor", stelt Lieven Van Gils vast. Hoe komt dat?  

Het mondmasker is natuurlijk een hindernis in beeld. "Je kan mensen met een masker niet herkennen, je kan geen emoties tonen. Je kan personages niet laten kussen, bijvoorbeeld. Dat zijn allemaal belangrijke elementen in de film."  

Als we naar een film kijken, dan willen we ontsnappen aan de werkelijkheid. "Naar een film kijken, komt vaak voort uit een zucht naar escapisme. We willen die periode zo snel mogelijk achter ons laten. Ik denk dat we het niet in beeld brengen uit een soort van collectieve ontkenning: als we het niet tonen, heeft het ook niet bestaan." 

Als je een film maakt, wil je die zo tijdloos mogelijk maken. "Maar als je mensen een mondmasker laat dragen, dan dateer je je film onmiddellijk. Bovendien is het covidmondmasker geen sexy onderwerp: je kan dat niet mooi in beeld brengen, tenzij je een film zou maken over mensen in isolatie."  

Je hebt natuurlijk ook best wat films waar het masker wel een belangrijke rol speelt. "Maar dat is van alle tijden. Personages zoals Darth Vader en Zorro worden met alle gretigheid een masker opgezet. Maar hier heeft het masker een functie: de identiteit van het personage verbergen, vaak de slechterik.”

Niet covid, maar wel andere (fictieve) pandemieën zijn vaak onderwerp van films en series. "Denk aan films zoals 'Contagion', '28 days later', 'Outbreak' ... : dat zijn allemaal rampenfilms over pandemieën alsof ze op covid anticipeerden. Het lijkt wel alsof ze covid hebben voorspeld."  

Ook al worden er best weer veel films en series gemaakt, het is nog steeds niet 'filmbusiness as usual' aan de box office, zegt Van Gils. "De filmindustrie herstelt slechts met mondjesmaat, en daar zit covid voor iets tussen, maar in combinatie met 2 andere factoren. In 2020 kwamen de streamingdiensten ook heel erg op. Mensen ontdekten dat het én goedkoper én makkelijker was om naar films te kijken van op de zitbank, in de living, met hun pyjamabroek al aan. Om een goede film te zien, moest je je huis niet meer uit." 

"Daarnaast had je ook nog de stakingen van de acteurs en scenaristen in Hollywood, waardoor de crisis in de filmindustrie in die periode toch wel een heel erg groot dieptepunt heeft gekend. Eentje waarvan het nog niet helemaal is hersteld." 

Toch blijven mensen wel naar de cinema gaan. "De beleving blijft anders. Ga je naar de film, dan zit je 100 procent in die film, zonder te worden afgeleid. Je kijkt er samen met anderen naar, zoals naar een theaterstuk of concert. Je kan geen stukken overslaan of doorspoelen. Het werkt verbindend."