Meer dan de helft van de ruim 500.000 langdurig zieken in ons land is arbeidsongeschikt verklaard tot aan hun pensioen. Dat schrijft De Tijd op basis van cijfers van het Rijksinstituut voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering. Het RIZIV en ziekenfondsen nodigen stapsgewijs mensen uit die "permanent" arbeidsongeschikt zijn verklaard en misschien toch nog kunnen werken.
300.000 langdurig zieken met uitkering tot hun pensioen: ziekenfondsen en RIZIV herbekijken dossiers van wie "misschien nu wel weer kan werken"
Heleen Vander Beken
Gepubliceerd:
Eind 2023 waren er 526.507 langdurig zieken, dat wil zeggen mensen die langer dan een jaar arbeidsongeschikt zijn: een record. De totale kost van hun uitkeringen is meer dan 9 miljard euro. Nu blijkt dat een groot deel van hen een uitkering krijgt tot aan het pensioen.
"De afgelopen 15 jaar werden steeds meer mensen "permanent" arbeidsongeschiktheid verklaard", klinkt het bij vicepremier en federaal minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit). Die beslissing neemt het RIZIV als er "geen enkele beterschap of vooruitgang op gezondheidsvlak" is en het daardoor voor mensen "onmogelijk" is om ooit nog te werken. Die invaliditeit kan wel nog geherevalueerd worden door het RIZIV of de adviserend arts van het ziekenfonds.
Van de ruim 500.000 Belgen die thuis zaten in 2023, zit 55 procent van hen in die situatie: 289.397 langdurig zieken. Een lichte daling, want in 2021 was het nog 60 procent. "Dat zoveel mensen de afgelopen 15 jaar tot aan hun pensioen arbeidsongeschikt zijn verklaard is totaal onaanvaardbaar", vindt de minister.
We willen vooral mensen terug aan het werk helpen die dat nog kunnen
Federaal minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit)
Sinds 1 juli 2024 is de regel daarom veranderd. Mensen kunnen nu, afhankelijk van het soort ziekte maximaal 1, 3 of 5 jaar arbeidsongeschikt worden verklaard. Enkel in het geval van heel specifieke en ernstige aandoeningen zoals dementie, verlamming of een vergevorderde kanker, is een permanente arbeidsongeschiktheid mogelijk. Bij andere uitzonderingen moeten minstens een arts en een paramedicus of een tweede arts de permanente ongeschiktheid controleren voor het RIZIV die toekent.
"Natuurlijk is het niet de bedoeling dat bijvoorbeeld mensen met dementie weer naar de adviserend arts moeten gaan", aldus de minister. "Maar onze arbeidsmarkt, de toegankelijkheid van jobs, de hulpmiddelen, en ook de medische wetenschap evolueren. Mensen die 10 jaar geleden misschien geen vooruitzicht hadden op mogelijk werk, kunnen dat hierdoor wel weer hebben. We willen vooral mensen terug aan het werk helpen die dat nog kunnen".
Daarom nodigen de ziekenfondsen sommige mensen die vóór de hervorming permanent arbeidsongeschikt werden verklaard, maar die dat misschien niet zouden zijn binnen de nieuwe regelgeving, opnieuw uit voor een evaluatie. Het RIZIV zal ook een jaarlijkse steekproef nemen van specifieke dossiers om de kwaliteit bij de ziekenfondsen te garanderen. Dat zijn dossiers van mensen met een aandoening die niet op de lijst staat, of jonger dan 40 jaar en met een psychische stoornis.
