De vzw Stop Darmkanker lanceert samen met Kruidvat een zelftest om darmkanker vroegtijdig op te sporen, een ziekte waarmee 1 op de 20 Belgen ooit te maken krijgt. Toch zijn ook nadelen aan zulke tests verbonden. Zo kan het resultaat vals positief of vals negatief zijn.
Zelftests om darmkanker op te sporen voortaan te koop in Kruidvat
Deze maand is het Internationale Darmkankermaand. Samen met Kruidvat wil de vzw Stop Darmkanker meer aandacht vestigen rond darmkanker met het doel om darmkanker vroeger op te sporen. Daarom kan je vanaf vandaag zelftesten om de ziekte op te sporen in de winkelrekken van Kruidvat vinden.
Darmkanker is de op 1 na dodelijkste kanker, maar als je de ziekte in een vroeg stadium ontdekt, heb je meer dan 90 procent overlevingskans. Daarom is het belangrijk om zo vroeg mogelijk die kanker op te sporen, zegt de vzw Stop Darmkanker. 1 op de 20 Belgen krijgt ooit te maken met darmkanker in haar of zijn leven.
Bloed in stoelgang
De zelftest spoort bloed op in de stoelgang dat je met het blote oog niet kan zien. Dat kan een mogelijke aanwijzing zijn van darmkanker of darmpoliepen, die zich later kunnen ontwikkelen tot een tumor. Een afwijkend resultaat – dus als er bloed in de stoelgang aanwezig is – betekent niet automatisch dat je darmkanker hebt, het kan ook wijzen naar een andere darmaandoening.
Die test is niet nieuw: je kan die al bijna 10 jaar kopen in de apotheek voor zo’n 20 euro. Bij Kruidvat heb je die test al voor ongeveer 13 euro. Op die manier wil de organisatie meer mensen bereiken. "Die tests in een winkel als Kruidvat aanbieden, verlaagt niet alleen de financiële drempel, maar ook de sociale drempel die sommige mensen nog altijd ervaren", zegt Dominique Vandijck, gezondheidseconoom aan de Universiteit van Gent en co-CEO van vzw Stop Darmkanker.
De zelftest verschilt van die bij het gratis bevolkingsonderzoek dat de Vlaamse overheid elk jaar organiseert om darmkanker vroegtijdig op te sporen. Daarbij krijgt elke burger tussen de 50 en 74 jaar om de 2 jaar een uitnodigingsbrief met een afnametest in zijn brievenbus. Daarbij moet je je stoelgang opsturen naar het labo en krijg je later de resultaten. De zelftest kunnen mensen daarentegen thuis afnemen en het resultaat onmiddellijk aflezen.
"Valse geruststelling"
Volgens Luc Colemont, maag-darmspecialist en oprichter van Stop Darmkanker vzw, hebben mensen die buiten de leeftijdscategorie van 50 tot 74 vallen, er baat bij om een zelftest af te nemen. "Vanaf de leeftijd van 40 jaar kan het zinvol zijn om een zelftest te doen. De zelftest is een ideale aanvulling op het bevolkingsonderzoek. Bijna 1 op de 3 is ouder dan 74 jaar op het ogenblik van diagnose", zegt Colemont.
75-plussers hebben volgens Eric Van Cutsem, professor oncologie aan de KU Leuven en voorzitter Stichting tegen Kanker, wel toegang tot een screening bij de huisarts, waar bijgevolg extra en meer doelgerichte informatie meegegeven wordt. De brede bevolking heeft volgens hem meer omkadering nodig rond zelftests.
Zo is de zelftest enkel nuttig voor de gezonde bevolkingsgroep (de mensen die geen symptomen hebben) om op die manier darmkanker vroegtijdig op te sporen. Het levert ook niet meer dan een screening op, want die test kan geen diagnose vaststellen. "Zo'n test is een preselectie om te kijken wie van die groep een colonoscopie moet uitvoeren", zegt Van Cutsem.
Als je al symptomen of klachten hebt – zoals een veranderde stoelgang, onbedoeld gewichtsverlies of bloedverlies – moet je altijd verdere onderzoeken laten doen, zoals een colonoscopie. En dat is het probleem bij personen jonger dan 50 jaar: die moeten snel en tijdig die nodige onderzoeken laten uitvoeren, maar een zelftest afnemen is niet een goede manier, klinkt het.
Een negatieve test kan "een valse geruststelling" geven. "Door een negatieve test, kunnen personen met symptomen minder de neiging hebben om verdere onderzoeken te laten doen", aldus Van Cutsem.
Een test kan dus ook vals negatief zijn. "Een tumor kan sporadisch bloeden: de ene dag kan je bloed in je stoelgang hebben, de andere niet", zegt Van Cutsem. "Als je dan net test op een dag dat die tumor niet bloedt, krijg je een vals negatief resultaat. Zo kunnen we dus heel wat tumoren mislopen", legt hij uit.
Tegelijkertijd kan een test ook vals positief zijn, waardoor er onnodige paniek kan ontstaan.
Van Cutsem voegt nog toe dat er geen enkel bewijs is dat zomaar aansporen tot zelftesten bij klachtenvrije jonge personen een gezondheidswinst oplevert. Hoewel de test in theorie zou kunnen gebruikt worden bij de bevolking jonger dan 50 jaar, is dit momenteel niet zinvol, klinkt het.
Lees hier alles wat je moet weten over darmkanker.
