Academici hebben noodoplossingen aangereikt aan de politici in Brussel om de politieke impasse in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest te doorbreken. Onder meer een regionale eenheidsregering, technocratische oplossingen en een ingrijpen van het federale niveau worden daarbij overwogen.
De betrokken academici en experten zijn verbonden aan de Katholieke Universiteit Leuven (KU Leuven), Université Libre de Bruxelles (ULB), Vrije Universiteit Brussel (VUB), Université Catholique de Louvain (UCL) en Université Saint-Louis.
Het is niet de bedoeling om het politieke proces over te nemen, benadrukt onderzoeker Willem Sas (KU Leuven). Wel willen de academici met deze alternatieve scenario’s voorkomen dat het Brussels Gewest afglijdt naar een diepere politieke, sociale en economische crisis.
Brussel bevindt zich op de rand van de afgrond, waarschuwen ze. Niet enkel dreigt de rente sterk te stijgen gezien het uitblijven van de begroting en een eventuele verlaging van de financiële rating van het gewest, daarnaast heeft het te kampen met een wooncrisis, drugsgerelateerd geweld, een hoge werkloosheidsgraad en zorgwekkende sociaaleconomische ontwikkelingen.
Bovendien is de politieke impasse niet goed voor het politieke vertrouwen in het gewest. Brussel kent een hoog onthoudingspercentage bij verkiezingen (tot 20 procent). Het gemiddelde vertrouwensniveau in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest daalt zienderogen en ligt nu op 3,9 op een schaal van 0 tot 9, blijkt uit de laatste NLU 2024-panelverkiezingsenquête.
Van experten- tot minderheidsregering
Een eerste voorgestelde oplossing is de vorming van een Brusselse regering van regionale eenheid, naar het voorbeeld van de regering-Pierlot VI na de bevrijding in de Tweede Wereldoorlog. Daartoe behoorden bijvoorbeeld ook de communisten van de Kommunistische Partij van België. Deze piste is echter moeilijk bewandelbaar gezien de ideologische tegenstellingen tussen de verschillende Brusselse politieke strekkingen.
Ook een oplossing naar Iers voorbeeld, waar burgerparticipatie centraal staat, wordt overwogen. Ierland doorbrak eerder politieke impasses via een Grondwetsconventie (2012) en een ‘Citizens’ Assembly’ (2016), onder meer na de economische crisis van 2008 en de eurozonecrisis van 2012. Brussel beschikt al over mechanismen voor burgerparticipatie.
Een andere mogelijkheid is een regering van experten (technocratie). De academici laten in het midden of deze experten daadwerkelijk de politieke leiding zouden nemen of enkel een adviserende rol vervullen, zoals tijdens de regering-Wilmès in de coronacrisis. De mosterd hebben ze gehaald bij de Italiaanse regering onder Mario Monti (2011-2013).
De academici spelen ook met het idee van een Brusselse minderheidsregering, al stuit deze optie meteen op verschillende obstakels. In Brussel is het bijzonder moeilijk om een minderheidsregering te installeren - waaronder politieke instabiliteit en blokkering. Zo kan de minderheidsregering snel het politieke vertrouwen van het parlement verliezen en uitmonden in een soort 'zombieregering'.
Ook het ingrijpen van de federale regering in de regio is een optie. Dit is wel de 'nucleaire optie', aangezien dit onuitgegeven is in de geschiedenis van de Belgische federale staat. Die optie is ook niet zo gemakkelijk uit te voeren. Artikel 45 van de Bijzondere Wet met betrekking tot de Brusselse Instellingen bepaalt dat met het oog op het behoud van de internationale rol en de hoofdstadfunctie van Brussel bij Koninklijk Besluit de ministerraad de ordonnanties van de Brusselse regering kan schorsen. Dit zou echter een aanzienlijk verlies van de politieke autonomie van Brussel betekenen.
Regionaal nieuws uit Brussel en Vlaams-Brabant
Gepubliceerd:
