Officieel kunnen andere N-VA'ers nog tot 17 maart hun kandidatuur indienen, maar nu al lijkt de uitslag van de voorzittersverkiezingen bij de N-VA vast te staan. Met de politieke comeback van het jaar neemt Valerie Van Peel opnieuw haar plaats in de Belgische politiek in, een terugkeer meteen op het allerhoogste niveau: als voorzitter van haar partij; in een tandem met premier Bart De Wever. De bijval bij haar partijgenoten is groot.
1. N-VA krijgt na 20 jaar nieuwe voorzitter
Valerie Van Peel, die geen kandidaat meer was bij de verkiezingen van 2024, heeft zich nu kandidaat gesteld om de N-VA te leiden, als opvolger van Bart De Wever. Haar kandidatuur is geen verrassing, in haar aankondiging schrijft Van Peel dat "de partij en zij elkaar nooit helemaal hebben losgelaten".
Van Peel kondigde haar afscheid aan in 2022 door te stoppen als ondervoorzitter van de partij. “Dit was geen gemakkelijke beslissing op een moment dat de partij me alle kansen gaf”, klonk het toen. Volgens Van Peel was een stemming over het asbestdossier “de druppel in een overvolle emmer”.
“Het politieke systeem zit vast. Daarbinnen tegen onbeweeglijke muren blijven beuken, is voor mij niet meer gezond”, schreef ze toen. Nu klinkt het dat ze weer "de kracht en vechtlust voelt, en de wil om iets te betekenen in onze samenleving." En dat wil ze doen als voorzitter van de partij die ze verliet. "De puzzel viel, alsof het zo moest zijn."
In 2022 verloor de N-VA op korte tijd haar twee ondervoorzitters, omdat ook Lorin Parys enkele maanden voordien uit de politiek stapte, om CEO te worden bij de Pro League in het voetbal.
Hun beider vertrek zadelde De Wever toen op met een opvolgingsprobleem, want het was duidelijk dat één van die twee ooit Bart De Wever zou opvolgen als voorzitter.
Met de terugkeer van Valerie Van Peel is dat opvolgingsprobleem nu opgelost, alsof er van een afscheid geen sprake is geweest. "Ik ken Valerie natuurlijk al lang en weet haar naar waarde te schatten. Alleen al het feit dat zij het geloof in de politiek heeft teruggevonden en opnieuw de strijd wil aangaan, doet mij menselijk veel plezier", laat De Wever weten.
De vraag is of Bart De Wever, die Van Peel destijds uitzwaaide met een dansje op de tonen van de hit van ABBA,'Knowing me, knowing you', zelf zijn opvolger is gaan terughalen. Ze zal heel nauw met hem moeten samenwerken, want dat Van Peel voorzitter wordt, lijdt weinig twijfel: de bijval van haar partijgenoten, van minister-president tot parlementsleden is zeer groot.
De N-VA zal, mocht Van Peel het halen, een 'buitenparlementaire' voorzitter krijgen, maar nu al is het duidelijk dat dit de politieke comeback van het jaar is.
2. De start van het begrotingsdebat
Europa schakelt een versnelling hoger als het gaat over de eigen militaire slagkracht en reikt daarbij de lidstaten een nieuw plan aan: 'Rearm Europe' of ‘Herbewapen Europa’. Het plan maakt tot 800 miljard euro vrij voor de ontwikkeling van de Europese defensie-industrie.
In Het Nieuwsblad noemt de minister van Defensie Theo Francken dit een “straf pakket”: "Er komt 150 miljard aan leningen vanuit Europa, maar de eengemaakte kapitaalmarkt is nog veel belangrijker. Het betekent dat je fondsen en durfkapitaal kan aanwenden voor defensie. Het regime van de Europese investeringsbank wordt versoepeld, ook voor munitie. Eindelijk maken we duidelijk dat grote banken ook in defensie kunnen investeren. Er zullen mogelijk defensiebons worden uitgegeven."
Ook minister van Begroting, Vincent Van Peteghem, ziet bij VTM Nieuws wel brood in het idee, al waarschuwt hij er wel voor dat de overheid dat geld ook telkens moet terugbetalen.
België moet wel eerst nog voor eigen deur vegen, en zijn defensie-uitgaven naar een hoger niveau tillen. Deze week komt Defensieminister Francken daarvoor met een plan naar de ministerraad. "Ik wil de lat van 2 procent van het bbp echt voor de zomer halen om het gezichtsverlies voor de regering en België te beperken", zegt hij in De Morgen.
"Anders wordt het een totale afgang. Stel je voor dat premier Bart De Wever op die manier naar de NAVO-top in Den Haag moet eind juni?" Bij VTM Nieuws eist minister van Begroting Vincent Van Peteghem dat die extra uitgaven (17,2 miljard de komende 4 jaar) de Belgische schuldgraad niet verder bezwaren.
Hij wil die uitgaven compenseren door extra te besparen, door participaties te verkopen, en een inspanning te vragen aan de deelstaten. Er wacht de regering-De Wever nog een hartige centendiscussie.
3. Theo Francken
Minister van Defensie Theo Francken is alomtegenwoordig. Hij gaat het defensiebudget verhogen, hij voert een burgerdienst in, hij wil een wapenfabriek op de site van Audi Vorst en hij ziet onze militairen al deel uitmaken van een vredesmacht in Oekraïne.
In De Morgen zegt politiek analist Alain Gerlache: "Hij lijkt nu wel vicepremier, minister van Buitenlandse Zaken én Defensie tegelijk." Francken geeft toe dat hij - door 5 jaar lang ‘monddood’ te zijn gemaakt in de oppositie - energie te over heeft. "Dus nu we weer aan de macht zijn, heb ik veel energie en de wil om dingen te doen, snel te handelen en goed te handelen", zegt hij in Le Soir.
De tegenwind komt van de oppositie. In De Zondag vindt PVDA-boegbeeld Jos D’Haese dat we moeten stoppen met ons "bang te maken". "Weet je wie blij is met hun plannen? De wapenindustrie." D’Haese pleit voor minder "bangmakerij": "Is er echt iemand die denkt dat Poetin overmorgen op de markt van Brussel zal staan? Komaan, zeg! In 3 jaar tijd heeft hij hoop en al 20 procent van Oekraïne kunnen veroveren. Moeten wij daar zó bang voor zijn?"
D’Haese hekelt ook de willekeur van de N-VA tegenover het "orthodoxe begrotingsbeleid". Dat was een van de pilaren van de N-VA tijdens de verkiezingscampagne van 2024, en één van de uitgangspunten van het regeerakkoord van premier De Wever.
"Als het gaat over defensie, tellen de begrotingsregels plots niet meer. Laat de miljarden maar rollen! Maar voor onze zorg en pensioenen: o neen, dan lukt het niet, hoor." Ook de Vlaamse liberalen struikelen over een uitspraak van Francken, verleden week in De Standaard. Toen zei Francken dat de Oekraïense president Zelensky bij een vredesdeal "de arm wat omgebogen zou worden" en dat Oekraïne grondgebied moest afstaan aan Rusland.
Op sociale media reageert Open VLD’ster Gwendolyn Rutten verbolgen. "Naast Zelensky zitten, miljarden beloven en de Oekraïense hielen likken. Vervolgens buiten gaan en in de krant verklaren dat je als Belgisch Defensieminister vindt dat ze toch maar beter realistisch zijn en grond moeten afstaan? Adding insult to injury." Want volgens Rutten heeft Francken zijn omstreden stelling dit weekend nog eens herhaald in Het Nieuwsblad.
Francken repliceert in de krant: "Ik maak een analyse als Defensieminister. Dat is geen standpunt van mij hé. Mijn standpunt is dat de oorlog voorbij zal zijn als de Russen zich terugtrekken uit Oekraïne. En dat ze elke morzel grond moeten teruggeven. Maar je moet realistisch zijn en dus is mijn inschatting iets anders." Op sociale media voegt de minister er nog aan toe: "We staan voor cruciale tijden, eendracht is belangrijk, uw gestook is pathetisch."
