Grootschalige fraude doet honingwereld daveren: "Bijna helft geïmporteerde honing bevat vreemde suikers"

De World Beekeeping awards in september vinden voor het eerst plaats zónder dat er prijzen voor de beste honing worden uitgereikt . De organisatie is niet in de mogelijkheid om de 'echtheid' van de honing te garanderen.

De kans dat je zelf geen 'echte' honing in je thee of yoghurt doet, is dan ook groot. Uit een studie uit 2023 van de Europese Unie naar stalen van importhoning, bleek 46 procent niet conform de wetgeving te zijn door de aanwezigheid van vreemde suikers. Dat soort fraude komt het meeste voor.

"Volgens de definitie moet honing afkomstig zijn van nectar of honingdauw", zegt Wim Reybroeck, zelf imker en voormalig onderzoeker aan het ILVO, in 'Het uur van de waarheid' op Radio 1. Bij fraude worden andere suikers aan de honing toegevoegd. Die zijn goedkoper en vergroten het volume van de 'honing', waardoor meer winst gemaakt kan worden.

"De andere suikers kunnen rechtstreeks bij de honing gemengd worden, maar het kan ook gevoerd worden aan bijenkolonies. De bijen verslepen de suiker, en dat wordt samen met de honing geoogst door de imker", weet Reybroeck. "Dan mag je niet spreken van honing."

De grootste honingproducenten ter wereld zijn China en Argentinië. De landen bieden het aan de laagste prijs aan, maar hun honing voldoet vaak niet aan de definitie. "Uit de studie bleek dat de importhoning van China in 74 procent van de gevallen niet afkomstig is van nectar of honingdauw."

Dergelijke 'fraudehoning' heeft niet dezelfde complexiteit als 'echte' honing. Toch zou je dat verschil als consument niet snel merken, zegt Reybroeck. "Ook tussen lokaal geproduceerde honing en importhoning is er een duidelijk verschil, maar veel consumenten hebben de smaak van een lokaal geproduceerde honing nooit geproefd. Die zijn de honing uit de supermarkt gewoon." En laat in die honing vaak vervalste suikers terug te vinden zijn.

Ook al proeft de consument het niet, het is toch van belang dat je het juiste product krijgt, benadrukt Reybroeck. "Je betaalt voor honing, een product dat onderworpen is aan een definitie. Je verwacht dat je dan ook honing aangeboden krijgt en geen suikeroplossing."

Of iets afkomstig is van nectar of van een suikerkristal, kan in een lab onderzocht worden. "Dat is een moeilijke analyse. Er zijn maar een aantal gespecialiseerde laboratoria toe in staat. Dat draagt bij aan de problematiek."

Naast vreemde suikers kan nog op andere manieren gefraudeerd worden met honing. Met bewust verkeerde labeling, bijvoorbeeld. "Men kan de honing als monofloraal, afkomstig van één plantensoort, aanduiden, terwijl het eigenlijk een bloemenhoning betreft die van meerdere plantensoorten afkomstig is." Die monoflorale honing, zoals acaciahoning, kan duurder verkocht worden.

Daarnaast kan ook met de origine van de honing gesjoemeld worden. "Een lokale imker zou bijvoorbeeld importhoning kunnen verkopen onder het mom van Vlaamse, lokaal geproduceerde honing." Staat een imker elke week op de markt met honing? Dan moeten er alarmbellen afgaan: een lokale imker kan onmogelijk genoeg produceren om iedere week honing te verkopen.

Toch kunnen fraudeurs niet zomaar hun vrije gang gaan. "Er gebeuren controles. Zowel het voedselagentschap als de FOD economie neemt stalen die onderworpen worden aan labo-onderzoek." Voor fraude tegen etikettering wordt pollenanalyse ingezet. "Dat zijn stuifmeelkorrels die de botanische en dus de geografische oorsprong verklikken."

Aan een overkoepelende Europese oplossing wordt hard gewerkt. "Europa heeft een nieuwe honingwetgeving gepubliceerd met als doel die fraude in te perken. Concreet zal een Europees referentielaboratorium opgericht worden ter bestrijding van honingfraude. Er zijn ook honingexperten benoemd die het instituut op wetenschappelijk vlak zullen ondersteunen." Reybroeck zelf is een van de personen die zijn aangesteld. Het refentielaboratorium zal in Geel te vinden zijn.