Fien eet sinds een jaar volledig plantaardig. Haar keuze om veganistisch te leven krijgt voortdurend kritiek van haar familie, vooral van haar pluspapa. Ze wil niet overkomen als de stereotiepe veganist die overal tegenin gaat, maar tegelijkertijd wil ze duidelijk maken dat de opmerkingen haar raken. Relatiedeskundige Rika Ponnet geeft advies.
Relatiedeskundige Rika Ponnet beantwoordt vraag van de week: "Familie respecteert mijn veganisme niet, hoe maak ik duidelijk dat het me raakt?"
Elke week beantwoordt relatietherapeut Rika Ponnet in ‘Nieuwe feiten’ een vraag van een luisteraar. De antwoorden worden gebundeld in de podcast ‘Vraag het aan Rika’.
De vraag van Fien: "Mijn familie respecteert mijn veganistische levensstijl niet. Hoe maak ik duidelijk dat ik dat kwetsend vind?"
Fien veranderde een jaar geleden naar een veganistische levensstijl. "Nadat ik me had geïnformeerd over de impact van dierlijke producten op dieren, het milieu en mijn gezondheid, besloot ik volledig diervrij te eten."
Deze keuze brengt de nodige uitdagingen met zich mee, vooral binnen haar familie. "Het wordt steeds lastiger om aan tafel te zitten. Niet alleen omdat ik anderen dierlijke producten zie eten. Dat kan ik ergens nog begrijpen, omdat ik zelf jarenlang vlees heb gegeten. Maar vooral vanwege de veelvuldige, soms pijnlijke opmerkingen en 'grapjes' vooral van mijn pluspapa."
Sinds de geboorte van haar kindje, dat ze met advies van een diëtist graag plantaardig wil opvoeden, zijn de zorgen binnen haar omgeving toegenomen. "We horen vaak dingen als: ‘Ze zal ziek worden’, 'Ze zal niet groeien' of ‘Ze krijgt tekorten’."
Met de aankomende familiefeesten voelt Fien extra stress. "Ik wil niet als de ‘boze vegan’ overkomen, maar ik wil ook duidelijk maken dat zulke opmerkingen kwetsend zijn. Hoe kan ik dit doen zonder de sfeer te verpesten?"
Beluister: Rika Ponnet beantwoordt de vraag van Fien
Het antwoord van Rika: "Blijf bij je standpunt, zonder je te verdedigen"
Relatiedeskundige Rika Ponnet vergelijkt het met een leven zonder alcohol: "Als je geen alcohol drinkt, moet je dat telkens weer uitleggen en krijg je vaak opmerkingen."
Dit is een typisch voorbeeld van cognitieve dissonantie, zegt ze: "Mensen die nog vlees eten, zijn zich vaak bewust van het dierenleed en voelen een innerlijk conflict wanneer ze daarmee geconfronteerd worden. Er wordt als het ware een stem in hun achterhoofd wakker die zegt dat ze beter zouden stoppen met vlees eten."
"Je wil ook niet telkens opnieuw de discussie voeren over wat ongezond is. Roken, alcohol, vlees eten en de manier waarop we dieren kweken. Het is gewoon een feit dat dat niet gezond is."
"De ander, die de keuze al gemaakt heeft, fungeert als een spiegel en niet iedereen wil in de spiegel kijken." De aanval wordt de beste verdediging dan, zegt Rika. "Om hun eigen geweten te sussen gaan mensen scherpe opmerkingen maken en jou het gevoel geven dat je 'woke' bent."
Het gaat niet om vlees eten of niet, maar om het gevoel buitengesloten te worden
Rika Ponnet, relatiedeskundige
"Ze wordt aangevallen op haar ‘woke-zijn’, terwijl veganisme helemaal geen anti-vleeseterbeweging is – net zoals feminisme geen anti-mannenbeweging is. Fien zegt gewoon dat ze het dierenleed niet langer kan negeren, meer niet", merkt Rika op. "Het gaat niet om vlees eten of niet, maar om het gevoel buitengesloten te worden."
"Veganisme wordt vaak gezien als een deel van je identiteit. Als je om die keuze wordt afgewezen, voelt het alsof je als mens in zijn geheel wordt afgewezen."
Door het één keer aan te kaarten, geeft ze juist aan waar haar grens ligt. Dat betekent niet dat ze de sfeer verpest
Rika Ponnet, relatiedeskundige
Rika begrijpt dat Fien zich eenzaam voelt aan tafel. "Ze moet zich voortdurend verantwoorden en wordt steeds in de verdediging geduwd. Maar verdedigen en argumenteren helpt niet", waarschuwt Rika. "Net als bij alcohol: iedereen weet hoe ongezond het is. Zodra je het benoemt, leidt dat alleen maar tot verwijten en een gesprek dat nergens toe leidt."
Fien moet vooral achter haar keuze blijven staan. "Ze is overtuigd van haar levensstijl, en dat is prima." Maar als ze wordt aangevallen, moet ze duidelijk zijn. "Door het één keer aan te kaarten, geeft ze juist aan waar haar grens ligt. Dat betekent niet dat ze de sfeer verpest", verzekert Rika haar.
Het advies van Rika: "Ga het gesprek aan en geef je grenzen aan"
"Fien benadrukt best dat ze graag naar familiefeesten komt en het belangrijk vindt om erbij te horen, maar dat de opmerkingen haar het gevoel geven buitengesloten te worden."
"Daarnaast kan ze aangeven dat ze het prima vindt dat haar familie vlees eet en dat ze het fijn zou vinden als zij haar keuzes ook respecteren. Dat kan ze doen door duidelijk te maken dat ze veganist is, maar geen anti-vleeseter – dat ze niet tegen anderen is."
Wat als de spanning blijft? "Dan kan ze polsen naar de reden waarom haar familie zich zo afgewezen voelt door haar keuze. Waar raakt het hen? En waarom voelen zij de behoefte om haar daardoor af te wijzen?"
"Maak duidelijk dat je niemand afwijst, maar dat je gewoon een andere keuze maakt"
Rika Ponnet, relatiedeskundige
"Mensen voelen zich persoonlijk aangevallen, alsof hen iets wordt afgenomen. Dat is cognitieve dissonantie. Het veroorzaakt innerlijke onrust. De makkelijkste manier om daarmee om te gaan, is die onrust op de ander te projecteren en die persoon af te stoten." Dat is waar het om draait, zegt Rika.
Maar dat is nergens voor nodig, benadrukt ze. "Maak duidelijk dat je niemand afwijst, maar simpelweg een andere keuze maakt. Dat jullie, ondanks dat verschil, toch gezellig als familie samen kunnen komen." Daar zou het uiteindelijk om moeten gaan, stelt ze. "Niet om wie wel of geen vlees eet, maar om het samenzijn."
