Voor het eerst een verhoor met VR-bril: hoe virtual reality steeds meer ingang vindt in politieonderzoeken

De Poeierstraat in Balen. In 2010 nog een gewone, doodlopende straat, omringd door gras, bomen en een enkele lantaarnpaal. Anno 2025 een industrieterrein met verschillende vestigingen en loodsen. Én ook de plek waar al de hele week speurders koortsachtig zoeken naar het lichaam van Heidi De Schepper. 

Ze is daar begraven, verklaren 2 verdachten onafhankelijk van elkaar. Maar daar, dat ziet er anno 2025 helemaal anders uit. Om een doorbraak te (proberen) forceren, hebben de onderzoekers nu gebruik gemaakt van virtual reality. 

Dat zit zo. Tijdens een verhoor gisteren kregen de verdachten een VR-bril op. Daarop kregen ze via Google Street View kaarten te zien van hoe het er 15 jaar geleden precies uitzag. Zo konden ze aanduiden waar ze Heidi precies begraven hebben. Op basis van die aanwijzingen zijn de speurders vandaag opnieuw gaan zoeken. 

Een primeur in ons land, want nooit eerder werden VR-brillen al gebruikt tijdens een verhoor. Dat zegt Tom Vandersteen van de Federale Gerechtelijke Politie Limburg. "Dit opent mogelijkheden. Als een verdachte zich niet meer goed herinnert hoe een situatie was, kan ik me perfect inbeelden dat we terugkeren naar die situatie en de verdachte daarin meenemen."

Al is het verre van de eerste keer dat zulke nieuwe technologieën gebruikt worden tijdens onderzoeken en/of processen. Grosso modo zijn er vandaag de dag 2 grote domeinen waar VR al gebruikt wordt: de digitale afstapping en trainingen.

Bij de afstappingsfase van een onderzoek bijvoorbeeld wordt er gebruik gemaakt van 360 gradenfotografie, van live-videostreaming. Daarbij neemt een CSI-medewerker foto's die dan meteen gestreamd worden naar de crisisroom waar de dossierbeheerder of de onderzoeksrechter toegang hebben tot die beelden. "Het doel daarvan is om zo weinig mogelijk mensen op de plaats delict aanwezig te laten zijn."

Daarnaast zijn er ook 3D-reconstructies. Bij zo'n reconstructie worden er bijvoorbeeld vanuit een toestel laserstralen weggeschoten, vertelt Vandersteen. Wanneer zo'n straal een object tegenkomt, vormt dat een punt. In zijn geheel maakt dat een puntenwolk die nadien via software omgezet kan worden naar een 3D-beeld van die plek. En dan komt de VR-bril in beeld. "Zo kunnen wij aan de hand van onze computer of van een VR-bril terugkeren naar een plaats delict, om bijvoorbeeld verklaringen na te gaan of hypotheses af te toetsen."

"Stel dat de plaats delict verdwenen is, kunnen we ook altijd nog terugkeren", zegt ook Jeroen Nelis die voor de politie de VR-projecten leidt. 

Ook bij de afstapping van een synthetisch labo wordt dat (regelmatig) toegepast, zegt Vandersteen. "Zo kunnen we achteraf nog altijd eens zien hoe zoiets is opgebouwd." 

Zeker in Limburg en Oost-Vlaanderen wordt er al meer en meer gebruik van gemaakt. 

Ook bij trainingen wordt er al veel gebruik gemaakt van VR. "We doen nu een trainingsproject voor de speciale eenheden bijvoorbeeld", duidt Nelis. "Zo kunnen we hen voorbereiden op specifieke opdrachten."

Hij geeft het voorbeeld van Pompeï, het Belgische schip dat in 2009 gekaapt werd door Somalische piraten. "Vroeger waren we 2 dagen bezig om een maquette te maken. Nu kunnen we binnen de 5 minuten starten."

Of, om nog eens terug te keren naar de synthetische labo's: "Zo kunnen we de politiemensen voorbereiden als ze op zo'n labo stoten. Raak niks aan, zet geen gaskraan dicht, reageer juist."

Nu is er dus ook het verhoor geweest, met de VR-bril, waar de verdachten in de Poeierstraat van 2010 konden staan. "Zo konden ze zeggen waar bijvoorbeeld hun auto stond", klinkt het. Waarom dan VR en niet gewoon een foto? "Voor de inleving", zegt Nelis. "Je kan volledig rondkijken in die foto's, kan je draaien, etc."

Het is nu afwachten of de VR-bril voor een doorbraak zorgt. Wordt vervolgd. 

Nelis en Vandersteen zijn het wel roerend eens: "De VR zal politiewerk nooit helemaal vervangen." Maar, zo zegt Vandersteen: "Het is een van de belangrijkste innovaties voor het politiewerk van de laatste jaren."

Deze stap - om de VR-bril te gebruiken bij een verhoor - opent ook weer nieuwe mogelijkheden. "Wanneer een verdachte het niet allemaal meer weet, kunnen we bijvoorbeeld terugkeren naar de situatie van toen", zegt Vandersteen. Al maakt Nelis wel een kanttekening: "We moeten casus per casus goed afwegen of het nuttig is. Soms is het nuttiger om het in 2D te zien en we moeten ook zorgen dat het waarheidsgetrouw blijft. Er zullen dus altijd gerechtsdeskundigen bij zijn. Er zal altijd een menselijke check zijn."

En de toekomst? Nelis en zijn team zijn nu aan het experimenteren met brillen waarbij mensen informatie toegestuurd krijgen op het terrein. "Maar we zijn er nog niet. We moeten zorgen dat ze niet te veel info krijgen, dat ze nog genoeg oog hebben voor de omgeving."

Ook bij rechtzaken kan er gekeken worden naar VR. "Bij enkele rechtszaken, denk aan de villamoord in Pelt, hebben we bijvoorbeeld een digitale reconstructie van de moord gemaakt", geeft Nelis als voorbeeld. 

"Als een zaak voor assisen komt, denken we erover na om ook zo'n technologie te gebruiken", klinkt het ook bij Vandersteen. "Het is niet de bedoeling om elk jurylid een VR-bril op te zetten, maar we kunnen wel 3D-beelden laten zien."

"De wereld wordt digitaler, dus politiewerk ook. Het zal dus alleen maar meer toegepast worden."