Langere tournees en grotere zalen, apart circuit voor starters en nieuwe awards: zo gaat het met de comedysector in Vlaanderen

Mad Goat Comedy Festival is in 2019 ontstaan vanuit zaal Arenberg in Antwerpen. Voormalig Arenberg-programmator Jef Staes, die in 2024 is overleden, had 20 jaar lang een groot hart voor comedy. De zaal programmeert allerlei voorstellingen en concerten, maar is uitgegroeid tot een echt comedyhuis.

Als eerbetoon aan Staes worden zondag de gloednieuwe Comedy Awards uitgereikt in de Arenberg. Tijdens het Gala van de Gouden Jefkes gaat de Jef Staes-award naar een beloftevol comedytalent. 

Onder meer de populariteit van Mad Goat is een teken dat het goed gaat met de comedysector. "We zien bij Arenberg het hele jaar door dat het publiek makkelijker de weg vindt naar nieuw talent en dat de grote namen razendsnel uitverkopen", zegt persverantwoordelijke Jasper Kuylen.

De voorbije 10 jaar is de belangstelling voor comedy geleidelijk gegroeid, horen we bij verschillende spelers in de sector. De 2 belangrijkste tendensen: comedians spelen meer shows op langere tournees. En ze ruilen theaters vaker in voor plekken als de Lotto Arena, COREtec Dôme in Oostende of in het geval van Xander De Rycke het Sportpaleis. 

"10 jaar geleden had ik dit gehoopt, maar dit viel niet te voorspellen", zegt Leslie Vantomme, manager van De Rycke en zaakvoerder van management- en bookingkantoor Working Class Heroes. 17 jaar geleden is hij in de comedywereld gestapt als tourmanager en technicus van Henk Rijckaert.

"De schaalvergroting heeft gewerkt voor Xander, maar was niet zonder risico. In een arena moet je groots uitpakken om de show interessant te houden. Een productie met vuureffecten kost veel geld."

De populariteit van Vlaamse comedy is niet nieuw, benadrukt Vantomme. "Een steeds grotere groep kan zijn boterham verdienen met comedy. Maar onze traditie gaat terug tot de Antwerpse zanger/komiek Tony Bell (“koning van de moppentappers” in de jaren 50-60, red.). Denk ook aan het succes van Gaston & Leo of Jacques Vermeire en Urbanus, die iconische films en televisieprogramma’s hebben gemaakt."

"Grappig entertainment is van alle tijden, maar het lokt in Vlaanderen meer volk naar de theaters dan 20 jaar geleden. Voor twintigers en dertigers zijn comedians deel van onze populaire cultuur zoals ze die altijd gekend hebben. Naast de schaalvergroting merken we de populariteit aan de ticketverkoop die steeds vroeger start. Voor Wouter Deprez verkopen we al tickets voor juni 2026."

"We krijgen al jaren veel meer aanvragen dan het aantal shows die we boeken. Zeker voor grote namen staan we op de rem en weigeren we meer dan de helft", bevestigt Chris Verhaeghe, die 17 jaar actief is in de comedywereld. Als zaakvoerder van bookings- en managementkantoor 5to9 begeleidt hij 20 comedians.

"We willen de tournees zo efficiënt mogelijk organiseren en het publiek zo goed mogelijk bedienen. Na de coronapauze zijn we naar mijn gevoel als sector extra hard uit de startblokken geschoten. De nood om te lachen was groot bij het publiek."

Een relatief nieuwe evolutie is dat meer comedians optreden in arena’s. "Dat doe je onder meer om in 1 keer een groot publiek te bereiken. Maar puur qua populariteit kunnen veel meer comedians zo’n grote zalen uitverkopen. In een arena spelen is ook een artistieke keuze voor een grotere – en dus duurdere – productie", aldus Verhaeghe.

In welke mate is de zichtbaarheid van comedians op televisie een verklaring voor hun toenemend succes in de theaters? "Het ‘Slimste Mens’-effect bestaat zeker, maar er zijn weinig programma’s met zo’n grote impact", zegt Verhaeghe.

"In de aanvragen van televisieredacties zit wel een verschuiving. Comedians zijn sinds een jaar of 10 een volwaardige aparte categorie van gasten in panelshows naast sporters, politici, muzikanten en acteurs. 5 jaar geleden zijn de influencers daarbij gekomen."

Ondanks de vele vragen uit de televisiewereld hebben comedians er een haat-liefdeverhouding mee. "Grappig zijn op tv is een andere discipline dan op een podium staan. Dat is de basis van het moeilijke vak dat comedy is. Het opzet is eenvoudig en eerlijk: mensen doen lachen. Niets gaat qua ervaring boven een live publiek dat lacht met wat je zegt", aldus Verhaeghe.

"Je hebt als comedian maar 1 kans om indruk te maken op een publiek. Valt je show tegen dan zullen mensen denken dat comedy niets voor hen is. Dat hoor ik soms, terwijl niemand hetzelfde zal beweren over muziek. Ook binnen comedy bestaan er genres", zegt Vantomme.

"Bij ‘De slimste mens’ zijn comedians heel welkom, maar comedians die presenteren, blijven een uitzondering. Terwijl in de VS de meeste talkshows en awardshows door comedians worden gedragen."

"Maar de geesten zijn aan het rijpen. Kijk naar Philippe Geubels in ‘Taboe’, Jens Dendoncker als gezicht van ‘The Masked Singer’, Xander De Rycke op Studio Brussel of Jade Mintjens bij VRT. Ze verzilveren hun ambt ook in die andere rol."

Toch zijn een job bij radio of televisie geen garantie op een hoge ticketverkoop. "Vooral mond-aan-mondreclame is cruciaal. Arnout Van den Bossche zie je nooit op televisie, maar verkoopt van al onze comedians de meeste tickets. Vergeet ook de kracht van social media niet, want YouTube-filmpjes met korte fragmenten uit Arnout zijn show halen soms miljoenen views."

"De link tussen bekendheid op televisie en commercieel succes is er sowieso niet altijd. Dat heeft zangeres en presentatrice Laura Tesoro ook verteld in haar documentaire over haar verlieslatende muziekcarrière", zegt Verhaeghe.

Wie zijn eerste comedystappen zet maar nog geen avondvullende show heeft, kan zijn eerste podiumervaring opdoen in cafés en via verenigingen. Daarnaast is Antwerps comedycafé The Joker een instituut, waar ook de grote namen nog altijd graag hun try-outs gaan spelen voor een nieuwe show.

"Naast de gesubsidieerde culturele centra en de grote theaters als Capitole en Kursaal zijn er heel veel kleinschalige initiatieven die line-ups programmeren met meerdere (minder bekende) comedians per avond. Zo'n comedy-avonden zijn er letterlijk in elk Vlaams dorp", zegt Verhaeghe.

"Een clubcircuit met cafés waar jonge artiesten spelen, bestaat niet voor comedy", zegt ook Leslie Vantomme. Volgens de muzieksector daalt het aantal speelplekken voor beginnende bands trouwens al een tijdje. 

"Cafés die comedy programmeren, doen dat niet omdat het commercieel interessant is, maar uit liefde voor het vak. Daardoor groeit de nieuwe generatie traag door. We moeten de sector meer professionaliseren door het starterscircuit nog beter te ontwikkelen en comedy meer op televisie te brengen." (VRTCanvas heeft recent een nieuwe reeks gemaakt van ‘Comedy Casino’, red.)

De populariteit van comedy heeft zijn limiet nog niet bereikt, klinkt het overtuigd. "Ik hoor al 10 jaar dat de comedybubbel gaat barsten. Vreemd, want over de muzieksector wordt dat nooit gezegd, omdat het niet klopt", aldus Leslie Vantomme.

"Ik heb al vaak gehoord dat comedy over zijn hoogtepunt heen is, maar we staan naar mijn gevoel nog maar aan het begin", besluit Chris Verhaeghe.