Aandeel vrouwelijke zelfstandigen neemt heel langzaam toe: "Veel vrouwen hebben een goed idee, maar durven de stap niet te zetten"

De kloof tussen het aantal vrouwelijke en mannelijke ondernemers blijft aanzienlijk. In 2023 werkten er volgens de FOD Economie zo'n 455.000 vrouwen als zelfstandige, tegenover 824.000 mannen. 

36 procent van de zelfstandigen is dus een vrouw, dat percentage groeide de afgelopen 10 jaar met 1,5 procentpunt. Volgens een berekening van ondernemersorganisatie Unizo zou het met het gemiddelde groeitempo van de laatste 5 jaar nog tot voorbij 2100 duren voordat er evenveel mannelijke als vrouwelijke zelfstandige ondernemers zijn in ons land.

Hanne Bossuyt (36) uit Waregem begon 3 jaar geleden als zelfstandig zakelijk tekenaar, na een carrière van 13 jaar in het onderwijs. Ze maakt met haar zaak 'Hanne B' illustraties bij complexe teksten. "Ik voelde dat ik niet echt mijn creatief ei kwijt kon in het onderwijs. Iets wat ik wel echt nodig had", vertelt ze. 

Hanne waagde eerst de sprong als zelfstandige in bijberoep. "Dat is voor mij de belangrijkste win geweest. Mijn job in het onderwijs deed ik op dat moment nog graag en gaf me nog héél veel voordelen. Tegelijk kreeg ik zo veel tijd om dingen uit te proberen."

"Ik had ook nog mijn gezin en een huis dat moest afbetaald worden", vertelt ze. "Het voelde als een veilige keuze. De zekerheid van een vast inkomen wil je niet zomaar opgeven."

"Bovendien heb ik zelf nooit op school een vak gekregen rond ondernemen. Voor mij voelde het in het begin alsof je naar een garage gaat en ze vertellen wat er met je auto is, maar je begrijpt de helft niet. Dat schrikte wel wat af, maar in bijberoep kreeg ik de kans om langzaam die taal te leren kennen."

Zelfstandige zijn in bijberoep is populairder bij vrouwen dan bij mannen. Bovendien steeg de afgelopen jaren vooral het aandeel vrouwelijke ondernemers in bijberoep. In 2023 ging het om 32 procent van de vrouwelijke zelfstandigen, tegenover 29 procent 5 jaar eerder.

"Vroeger was zelfstandig zijn meer iets dat gedaan werd door mannen", vertelt Youssef Deconinck, van het ondernemingsloket Xerius. "De laatste jaren zien we dat ook vrouwen van het ondernemerschap beginnen te proeven, vooral in bijberoep."

"Het is een laagdrempelige manier om op te starten", gaat Deconinck voort. "Gaandeweg kan je dan de sprong naar hoofdberoep wagen." Ook Hanne maakte van zakelijk tekenaar eind 2024 haar hoofdberoep. 

"Bovendien zien we dat het vaak gaat om eenmanszaken", zegt hij nog. "Zowel bij mannen als vrouwen in bijberoep zijn vooral consultant, verkoper en lesgever populair. Daarnaast merken we bij vrouwen dat ook de zorgberoepen sterk naar voor komen. Denk aan verpleegkundige, psychotherapeut of schoonheidsspecialiste."

Vrouwelijke zelfstandigen zijn ook iets jonger dan mannen. 36 procent van de vrouwen is jonger dan 40. Bij mannen is dat 33 procent. 

Ook Charlotte Therssen (39) uit Veurne begon in 2020 als ondernemer. Ze gaf aanvankelijk haar job in de media op om een webwinkel met gezelschapsspellen te beginnen. 2 jaar later startte ze een nieuw bedrijf op, 'Moi et Marie', dat herbruikbaar menstruatieondergoed verkoopt.

"Ik wilde vooral mijn tijd zelf bepalen", vertelt Charlotte. "Mijn kinderen zijn daarin de sturende factor geweest. Ik wilde er zijn voor hen. Door zelfstandig te worden, kan ik nu elke dag aan de schoolpoort staan." 

Toch bleef het een grote stap. "Om de kosten zo laag mogelijk te houden, ben ik heel kleinschalig begonnen met een webshop. Ik wilde eerst polsen of vrouwen wel op menstruatieondergoed zaten te wachten. 3 jaar geleden zat dat nog in de taboesfeer. Een risico dus." 

Intussen is het bedrijf sterk gegroeid. "Vandaag hebben we 11 voltijdse equivalenten in dienst", gaat ze voort. "De juiste mensen vinden, ervoor zorgen dat iedereen zich op de werkvloer goed voelt en alles in goede banen leiden, is voor mij de grootste uitdaging van ondernemen." 

Bovendien gaan vrouwen volgens Charlotte op een andere manier om met een bedrijf dan mannen. "Vrouwen geven meer op een gevoelsmatige manier leiding. Het is daardoor zeker niet altijd makkelijk om je als vrouw te laten gelden, ook al zie ik mezelf als een leiderstype. Je moet een goed evenwicht vinden in dat gevoelsmatige."

"Als vrouwelijke ondernemer moet je heel wat balletjes in de lucht houden", vertelt Hanne. "Je bent bezig met zowel je ondernemerschap, als met mama zijn en je gezin. Dat maakt me soms onzeker. Doe ik ze wel allemaal goed genoeg?"

"Maar ik denk niet dat we als vrouwen een verschil moeten maken als we ondernemen tegenover mannen", benadrukt ze. "Vrouwen moeten gewoon als gelijken gezien worden. Ik ben een even goede ondernemer als een mannelijke collega. Ik wil gezien worden als zakelijk tekenaar, Hanne B. Niet als Hanne B en vrouw." 

Charlotte en Hanne geven nog een gouden tip voor vrouwen die willen starten met ondernemen. 

"Laat je goed omringen door mensen die er kennis van hebben en mensen die kunnen dienen als klankbord", zegt Hanne. "Mensen aan wie je ideeën kan pitchen en die ook eerlijke feedback durven geven."

"Veel vrouwen zitten met een goed idee, maar durven de stap soms niet wagen", besluit Charlotte. "De grootste tip die ik hen wil geven is dat er nooit een goed moment is om te starten. Je moet het gewoon doen. Met een goed financieel plan weliswaar."