Miguel keerde 18 jaar geleden terug naar Mexico, zijn broer bleef zonder papieren in VS: "Bang dat er iets met hem zal gebeuren"

14 jaar was de Mexicaan Miguel Arturo Lopez Mena toen hij in 1990 vertrok naar de Verenigde Staten. "Het leven in Mexico was moeilijk, omdat de economie slecht draaide. Ik hoorde vele Mexicanen spreken over de Amerikaanse droom: een mooie auto, een goede job en een knusse thuis met een gezin. Dat wou ik ook", vertelt Miguel. 

Zijn moeder lichtte hij niet in. "Ik ben ontsnapt uit mijn eigen huis. Een vriend van me woonde in de staat Oregon en hij zou mijn busticket betalen. Ik zou het later kunnen terugbetalen als ik een job had, verzekerde hij mij." 

1.000 peso armer en een lange busrit later, arriveerde hij hoopvol op zijn bestemming. Zijn droombeeld werd vrijwel meteen doorprikt: "Ik belandde op straat, zonder eten, drinken of een douche", vertelt hij. "Ik was miserabel en kon moeilijk geloven dat dit was waarvan ik zo lang gedroomd had." 

Zijn vader, die ook in de VS werkte, bood bovendien weinig hulp: "Hij was enorm kwaad omdat ik zonder zijn toestemming naar de VS was gereisd. In mijn thuisdorp Oxkutzcab wordt er verwacht dat je je ouders en ouderen respecteert. Mijn vader vond dat ik dat niet deed, dat ik een grens overschreden had. Hij vond mijn dromen belachelijk." 

Snel besefte Miguel dat hij zijn droom zelf in handen moest nemen. "Ik kocht een valse ID, een vals socialezekerheidsnummer en een valse groene kaart (bewijs waarmee je wettig mag wonen en werken in de VS, red.) voor slechts 20 dollar." 

Zo'n 4 jaar kon hij op die manier illegaal in de VS verblijven. Zelfs werkgevers trokken zich niets aan van die illegaliteit, vertelt Miguel. "Ze vragen naar je groene kaart, maar weten goed genoeg dat die vals is. Zolang je voor hen kan werken, is het goed." 

Met een loon van 1,15 dollar begon Miguel te sparen. Op zijn 18e kocht hij een huis en trouwde hij met zijn eerste vrouw. "Zo kreeg ik een echte groene kaart, waardoor ik legaal in de VS kon blijven. Ik besefte dat ik mijn droom had vervuld. Ik had een Amerikaanse dochter en kon een auto kopen, een bankrekening op mijn naam laten zetten en belastingen betalen", verklaart Miguel. 

En dan liep zijn huwelijk na 8 jaar spaak: "Mijn toenmalige vrouw was al 35 toen ik met haar trouwde. Ze had 2 kinderen uit een vorig huwelijk en ik moest hen mee opvoeden. Dat vond ik moeilijk en ik wilde wat vrijheid." Miguel vertrok en ging ervan uit dat hij makkelijk kon terugkeren naar de VS als hij dat wilde. 

Na een kleine omzwerving in Ecuador, die leidde tot een tweede stukgelopen huwelijk en nog een dochter, belandde Miguel terug in zijn Mexicaanse thuisbasis Oxkutzcab. "Mijn groene kaart was vervallen, dus ik kon de VS niet meer binnen." 

"Mijn hele dorp was veranderd, de economie liep nog steeds slecht. Veel jonge mensen die ik kende, waren al overleden", vertelt Miguel. Dat schudde hem bruusk wakker uit zijn Amerikaanse droom. "In de VS beleefde ik mijn droom, maar de realiteit in Mexico was hard. Ik besliste dat ik de rijkdom van mijn leven in de VS wilde verhuizen naar Oxkutzcab." 

Miguel is blij dat hij 18 jaar geleden al de keuze maakte om zijn leven weer op te bouwen in Mexico. "In het begin was het moeilijk: ik moest opnieuw wennen aan de traditionele keuken. Ik houd van de Chinese en Italiaanse keuken, maar nu eet ik weer panuchos (een tortilla gevuld met zwarte bonen, kool en kip, red.). Ook mijn mooie auto en appartement liet ik achter in de VS", vertelt Miguel. 

Een derde huwelijk volgde snel, net als 2 zoontjes: Miguel Junior (11) en Raoul (8). "Ik zou niet meer terug willen naar de VS, omdat mijn familie, en dus ook mijn geluk, in Mexico wonen. Alles wat ik doe, doe ik voor hen." 

Het vraagstuk over al dan niet terugkeren loste Miguel voor zichzelf dus al jaren geleden op. Zowel zijn kleine broer als zijn schoonbroer worden er nu mee geconfronteerd. Beiden wonen al jarenlang illegaal met hun gezin in de VS. Enkel hun kinderen bezitten de juiste documenten om in het land te verblijven, omdat ze in de VS geboren zijn. 

Miguel sprak toevallig zijn broer nog vlak voordat VRT NWS hem sprak: "Ik had hem 6 maanden niet gehoord, omdat ik de factuur van mijn gsm vergat te betalen. Hij is niet van plan om terug te komen, maar is wel bang dat er iets zal gebeuren met hem." 

Hij verwijt Amerikaans president Trump dat hij in zijn deportatieplannen geen rekening houdt met de achtergrond van illegale migranten: "Presidenten nemen altijd maatregelen die het land eventueel ten goede kunnen komen, maar die verschrikkelijk zijn voor de bevolking, die de dupe is van hun beslissingen." 

"Door Trump staan mijn broertje en mijn schoonbroer voor een moeilijke keuze: blijven ze in angst leven dicht bij hun familie of kiezen ze voor een veiliger leven in Oxkutzcab ver weg van hun kinderen?" 

"Ze hebben hier ook niets", benadrukt Miguel. "Geen huis, geen velden, geen auto, geen fiets. Mijn broertje heeft hier zelfs geen schoenen. En hij gelooft nog te sterk in zijn Amerikaanse droom, hij zou hier niet gelukkig zijn", weet Miguel.