De Amerikaanse president Donald Trump heeft de voorbije weken een aantal uitspraken gedaan over de financiële steun die Oekraïne krijgt. Zo beweert hij dat Europa meer geld uitgeeft aan Russische brandstoffen dan aan steun voor Oekraïne. Bovendien zegt hij dat de VS al 350 miljard dollar aan Oekraïne heeft gegeven en Zelensky zou al 100 miljard dollar van de Amerikaanse steun kwijt zijn. Maar wat klopt hier nu van?
Gaf Europa meer uit aan Russische olie en gas dan aan hulp voor Oekraïne? Trumps beweringen over financiële steun aan Oekraïne op een rijtje
In het kort
De afgelopen week heeft president Donald Trump een aantal gesprekken en toespraken gehouden. Zo ging hij vorige week vrijdag in gesprek met de Oekraïense president Zelensky in de Oval Office. Dinsdag gaf hij dan weer een uitgebreide speech in het Amerikaanse Congres. Tijdens beide gelegenheden deed hij een aantal uitspraken over de financiële steun die Oekraïne krijgt.
Volgens hem zou Europa meer geld uitgeven aan Russische brandstoffen dan aan steun voor Oekraïne. Deze uitspraak klopt, maar vereist wat nuance. De VS zou volgens hem ook al 350 miljard dollar steun gegeven hebben aan Oekraïne. Bovendien zou president Zelensky 100 miljard dollar van de Amerikaanse steun kwijt zijn. Beide uitspraken kloppen niet.
Europa gaf vooral in 2022 meer uit aan Russische brandstof dan aan hulp
Tijdens zijn speech voor het Amerikaanse Congres heeft Trump het op een bepaald moment over de steun die Oekraïne krijgt van Europa en de Verenigde Staten. Hij zegt dat Europa al meer geld uitgegeven heeft aan Russische olie en gas dan het heeft uitgegeven aan de verdediging van Oekraïne. Trump deed deze uitspraak enkele dagen geleden ook al op zijn eigen onlineplatform Truth Social .
Bekijk hier de uitspraak van president Trump tijdens zijn speech in het Amerikaanse Congres.
Deze bewering vereist wat nuance. Volgens de Finse onderzoeksorganisatie Centre for Research on Energy and Clean Air (CREA) gaf Europa in 2022, het eerste jaar van de invasie, 176,5 miljard euro uit aan Russische olie, steenkool en gas. Volgens een Duitse denktank, Kiel Institute for the World Economy , gaf Europa dat jaar 38,7 miljard euro uit aan militaire, humanitaire en financiële steun voor Oekraïne. Het bedrag dat Europa uitgaf aan Russische fossiele brandstoffen lag dat jaar dus inderdaad veel hoger.
Maar vanaf januari 2023 tot december 2024 betaalde Europa volgens CREA 55 miljard euro voor Russische fossiele brandstoffen. En volgens het Kiel Intitute gaf Europa voor die periode 93 miljard euro steun aan Oekraïne. De laatste 2 jaar gaf Europa dus meer uit aan steun voor Oekraïne dan aan Russische olie, steenkool en gas.
In totaal gaf Europa sinds januari 2022 231,5 miljard euro uit aan Russische brandstoffen. 206 miljard daarvan werd uitgegeven sinds de start van het conflict in Oekraïne. Europa gaf sinds het begin van de oorlog 132 miljard euro uit aan financiële steun.
Dus ja, in totaal heeft Europa al meer geld uitgegeven aan Russische brandstoffen dan aan hulp. De hoge uitgaven aan Russische brandstoffen in 2022 spelen daar een belangrijke rol in. De jaren nadien zijn deze uitgaven aan Russische brandstoffen verminderd.
Conclusie
Volgens Donald Trump heeft Europa al meer geld uitgegeven aan Russische brandstoffen dan aan het verdedigen van Oekraïne.
We beoordelen deze uitspraak als 'waar'. Het klopt dat Europa in totaal al meer heeft uitgegeven aan Russische brandstoffen dan aan hulp, sinds de start van de invasie in 2022. Al moet daarbij wel gezegd worden dat in 2023 en 2024 dit cijfer lager lag, maar voor de totale optelsom klopt de uitspraak.
De VS gaf (voorlopig) geen 350 miljard dollar aan Oekraïne
In zijn recente speech voor het Amerikaanse Congres haalde Trump nog andere zaken aan over de financiering van Oekraïne. Zo beweerde hij dat de Verenigde Staten al 350 miljard dollar geïnvesteerd hebben in Oekraïne. Trump vermeldde dit bedrag ook in zijn gesprek met Zelensky vorige week en deed deze uitspraak 2 weken geleden ook al op X en op Truth Social.
Bekijk hier de uitspraak van president Trump tijdens zijn gesprek met president Zelensky.
Volgens het Kiel Institute for the World Economy heeft de Amerikaanse regering 67,5 miljard dollar aan militaire hulp gegeven aan Oekraïne en 49,1 miljard dollar aan financiële hulp. Deze cijfers hebben betrekking op de periode van het begin van de Russische invasie in Oekraïne tot december 2024.
Een ander cijfer komt van het Amerikaanse ministerie van Defensie. Het ministerie hanteert een bredere definitie van wat telt als uitgaven voor Oekraïne. Zij hebben een overzicht gegeven van alle uitgaven voor Operation Atlantic Resolve - een reactie op de Russische invasie in Oekraïne. Volgens hen is er 182,8 miljard dollar “toegewezen” aan Oekraïne - in dat bedrag zit ook Amerikaanse militaire training in Europa en het aanvullen van de Amerikaanse voorraden voor defensie.
Amerikaanse factcheckers van Politifact hanteren een gelijkaardige schatting. Volgens een expert van het Center for Strategic and International Studies, een Amerikaanse denktank, liggen de uitgaven tussen de 175 en 185 miljard.
Conclusie
Volgens president Trump heeft Oekraïne al 350 miljard dollar steun gekregen van de Verenigde Staten.
Hoeveel steun Oekraïne al gekregen heeft van de VS is moeilijk te achterhalen. Het bedrag hangt in belangrijke mate af van wat er precies wordt meegerekend. Vermoedelijk ligt het bedrag tussen de 116 en 185 miljard dollar. De uitspraak van Trump is dus onwaar.
De zogezegd “verdwenen 100 miljard dollar”
Er circuleren ook andere bedragen over de steun die Oekraïne krijgt, vaak met de vraag wat Oekraïne eigenlijk doet met dat geld. Begin februari duiken op Facebook , X en TikTok berichten op dat Zelensky toegeeft dat “100 miljard dollar van de 177 miljard die de VS stuurde, is verdwenen”. X-baas Elon Musk en Trump verspreidden de bewering op hun kanalen, goed voor samen zo’n 137 miljoen views.
Afgelopen zaterdag kreeg Zelensky er ook een vraag over tijdens een interview op de Amerikaanse zender Fox News. Het fragment gaat nu viraal op TikTok en is daar al meer dan 150.000 keer bekeken. VRT NWS kreeg van lezers eveneens de vraag of het klopt dat Zelensky "veel van het gedoneerde geld zou verduisterd hebben".
Maar Zelensky heeft dit nooit gezegd of toegegeven. Dat blijkt ook uit factchecks van PolitiFact en CNN . De berichten zijn gebaseerd op een (al dan niet bewust) foute interpretatie van een interview dat de Oekraïense president gaf aan persagentschap Associated Press op 1 februari. Hij nuanceert daarin hoeveel financiële steun zijn land tot dan toe kreeg van de VS.
“Als mensen het hebben over 177 miljard dollar of zelfs 200 miljard dollar, dan hebben we dat nooit ontvangen. (...) Ik weet niet waar al dat geld is gebleven. Misschien klopt het op papier via honderden verschillende projecten. Ik zal het ook niet betwisten, en we zijn enorm dankbaar voor alles. Maar in werkelijkheid hebben we ongeveer 76 miljard dollar ontvangen. Dat is aanzienlijke hulp, maar het is geen 200 miljard dollar”, zei hij, zoals blijkt uit deze transcriptie van het gesprek.
Bij Reuters specifieert Zelensky die cijfers later nog. De VS voorzag, volgens Oekraïne, al 67 miljard dollar in de vorm van wapens en 31,5 miljard dollar financiële hulp. Zelensky’s cijfers komen overeen met wat experten stellen, zie bijvoorbeeld hier en hier . Al lijken de aantallen wel te variëren per instituut die de berekeningen maakt. Het Kiel Institute for the World Economy , bijvoorbeeld, spreekt in zijn recentste persbericht van 67,5 miljard dollar militaire en 49,1 miljard dollar financiële hulp.
Conclusie:
Er wordt beweerd dat Zelensky bekende dat 100 miljard dollar aan steun van de VS is verdwenen.
Zelensky heeft nooit zoiets gezegd. Wel kaartte hij in interviews aan dat zijn land tot nu toe ongeveer de helft van de vaak aangehaalde 200 miljard dollar VS-steun kreeg.
Er is geen bewijs dat er geld werd verduisterd door Zelensky. De uitspraak waarop men doelt, is uit z'n context gehaald.
Meer informatie over de factchecks van VRT NWS?
Zoek je meer verhalen van VRT NWS CHECK over factchecking, desinformatie of online bedrog? Die vind je hier.
Wil je weten hoe we te werk gaan bij het factchecken? Dat lees je in dit artikel.
Heb je vragen of opmerkingen of wil je weten wie er in ons team zit? Dat lees je in dit artikel.
Je vindt onze factchecks ook terug bij deCheckers , samen met betrouwbare factchecks van enkele andere Vlaamse en Nederlandse redacties.
Wil je iets laten checken? Stuur ons dan een mail via check@vrtnws.be.
VRT NWS is erkend lid van het International Fact-Checking Network (IFCN) en van het European Fact-Checking Standards Network (EFCSN ).
