Welke impact zal pauze van Amerikaanse steun hebben aan front in Oekraïne? 

Het Oekraïense leger rekent voor enkele cruciale zaken op militaire steun uit Amerika. Maar net die steun wordt nu tijdelijk stopgezet. Al het militaire materiaal dat al onderweg was naar Oekraïne, mag niet meer geleverd worden aan het Oekraïense leger.

Volgens experts zal de beslissing sowieso een grote impact hebben aan het front in Oekraïne. Waarvoor rekent Oekraïne op de VS en hoelang kan het Oekraïense leger de Russen afhouden zonder Amerikaanse steun?

De Nederlandse oud-commandant Mart de Kruif denkt meteen aan de Amerikaanse Patriot-systemen. "Dat zijn luchtafweersystemen die op grote hoogte kunnen werken. Frankrijk en Duitsland hebben wel luchtafweersystemen, maar die werken op lagere hoogte en die zijn zeker niet zo efficiënt en zo veelzijdig", zegt De Kruif in De Ochtend op Radio 1.

"Dus het moment dat de Patriot-raketten op zijn, dan gaat het systeem ook niet meer werken. Dat betekent dat je de bevolking eigenlijk heel kwetsbaar maakt voor Russische aanvallen. En we weten dat de Russen nauwelijks onderscheid maken tussen militaire doelen en burgerdoelen."

De Kruif ziet nog mogelijk problemen bij de luchtmacht. "Denk aan reserve-onderdelen voor de F16's. Als die op zijn, dan kunnen die ook niet meer ingezet worden." Het Oekraïense leger rekent ook op Amerikaanse informatie om langeafstandsdoelen te raken. "Wanneer die informatie wegvalt, kan je nog schieten, maar de kans dat je iets raakt, wordt een stuk kleiner. "

Voor andere middelen bestaan wel alternatieven, maar kan Europa niet instaan voor de benodigde hoeveelheden op het slagveld. Daarbij denkt De Kruif bijvoorbeeld aan artilleriegranaten. "Europa produceert meer granaten dan de VS, maar dat is nog te weinig om de massa te kunnen leveren die Oekraïne nodig heeft aan het front."

Ook de communicatiestromen aan het front in Oekraïne dreigen in het gedrang te komen. Het Oekraïense leger kan al van bij het begin van de oorlog rekenen op het Amerikaanse Starlink-satellietsysteem. Dankzij Starlink is er communicatie mogelijk op afgelegen gebieden of in gebieden waar de Russen andere communicatie-infrastructuur vernietigd hebben. 

Starlink is in handen van miljardair Elon Musk, die van president Trump ook een post heeft gekregen bij de Amerikaanse overheid. De kans dat dat communicatiesysteem binnenkort ook wegvalt, is dus vrij reëel. Tot nog toe is Starlink wel nog niet genoemd bij de aangekondigde pauze van de Amerikaanse steun.

President Zelensky heeft nog niet gereageerd op de beslissing om de Amerikaanse steun tijdelijk stop te zetten, maar de voorzitter van de Buitenlandcommissie in het Oekraïense parlement deed dat wel al. "Het lijkt erop dat hij (Trump, red.) ons richting capitulatie duwt. Nu de hulp stopzetten, betekent Poetin helpen."

Oud-commandant De Kruif denkt niet dat Oekraïne meteen de strijd zal moeten staken. Volgens hem staan ook de Russen niet zo sterk meer als weleer. "Ze hebben de laatste maanden heel veel pogingen gedaan om zoveel mogelijk grond te winnen, om bij eventuele onderhandelingen sterker te staan. En we zien eigenlijk dat de Russische krijgsmacht ook niet meer in staat is om grootschalige, gecoördineerde offensieve operaties uit te voeren."

Expert internationale politiek Jan Balliauw zit op dezelfde lijn. "Het stopzetten van Amerikaanse wapenleveringen aan Oekraïne betekent niet onmiddellijk capitulatie", zei hij gisteren in Terzake. 

Balliauw wijst er ook op dat Oekraïne op dit moment meer dan de helft van de wapens die het land inzet in de oorlog tegen Rusland zélf produceert. Het gaat om 55 procent. De VS is goed voor 20 tot 30 procent van de ingezette wapens. Maar die Amerikaanse wapens zijn wel van cruciaal belang omdat het gaat om 'high end' capaciteiten, zoals de Patriot-systemen.

Volgens Jan Balliauw zou het Oekraïense leger de strijd tegen de Russen in eigen land "nog een aantal maanden" kunnen verderzetten. "De Amerikaanse hulp is al eens stilgevallen. De Oekraïners kwamen toen in de problemen, maar ze hebben wel kunnen doorvechten."

Michiel Driebergen, correspondent in Oekraïne, sluit zich daarbij aan. "President Zelensky had al eerder gezegd dat het wegvallen van de militaire steun vanuit de VS een enorme klap zou zijn, maar dat dat niet het eind van de gevechten zou betekenen", zegt hij in De Ochtend op Radio 1.

Driebergen is op dit moment in de Donbas-regio, vlak bij het front, en de militairen die hij daar de afgelopen week sprak zagen de bui al hangen. "Ze hadden eigenlijk al het idee dat dit zou gaan gebeuren, dat ze het voortaan zonder Amerikanen zouden moeten doen, en met Europa."

Zelensky zou uiteraard graag terrein heroveren van de Russen, maar dat "hebben de Oekraïners inmiddels uit hun hoofd gezet", zegt Driebergen. "Men wil wel het Oekraïense grondgebied blijven verdedigen." En de militairen aan het front zijn er ook van overtuigd dat ze dat kunnen, zelfs zonder de steun van de Amerikanen.

"Oekraïense defensie-experts voorspellen dat het Oekraïense leger nog 4 tot 5 maanden kan standhouden, zonder Amerikaanse steun. Ze hopen dat dat lang genoeg is om binnen die periode de steun van Trump terug te winnen."