In het Verenigd Koninkrijk hebben minstens 25 undercoveragenten van de politie in de voorbije decennia relaties gehad met activisten die ze bespioneerden, zonder dat die partners op de hoogte waren van hun echte identiteit. Dat blijkt uit onderzoek van de Britse media The Guardian en ITV. Verschillende vrouwen getuigen dat de misleiding een grote impact heeft gehad op hun leven.
Zeker 25 undercoveragenten in VK hadden seksuele relaties met activisten die ze bespioneerden, stelt The Guardian
Joris Truyts
Gepubliceerd:
Het 'spy cops scandal', het undercoveragenten-schandaal, onder die noemer brengen de krant The Guardian en de zender ITV een hele reeks gedetailleerde verhalen naar buiten over Britse agenten die terwijl ze undercover waren seks hadden met nietsvermoedende activisten die ze bespioneerden.
Soms gebeurde dat eenmalig, maar er zijn relaties bij die jaren duurden en waaruit ook kinderen geboren werden. Verschillende agenten hadden daarnaast kinderen en een echtgenoot of echtgenote in hun 'echte' leven.
De tv-reeks over de zaak, die donderdag start, toont hoe 5 vrouwen op zoek gaan naar de identiteit van mannen die uit hun leven verdwenen en van wie ze nu weten dat het undercoveragenten waren. Een moeilijke onderneming, want die identiteit wordt geheimgehouden door de overheid.
The Guardian geeft een overzicht van 25 agenten , soms met hun echte naam, maar meestal is enkel een schuilnaam bekend. De verhalen gaan terug tot de jaren 70 en lopen tot 2010. Het zijn 23 mannen en 2 vrouwen.
Grootschalige operaties
De agenten in kwestie bleven vaak jarenlang undercover. Ze werden uitgestuurd om te spioneren bij allerlei soorten organisaties, maar het merendeel komt uit links-anarchistische hoek. Het gaat over tienduizenden mensen die in de gaten werden gehouden op deze manier.
Een vrouw, Jacqui, vertelt dat haar leven "helemaal geruïneerd" was nadat ze per toeval had ontdekt dat de vader van haar zoon een undercoveragent was. Die zoon was toen al in de 20. De agent had hen verlaten toen hij nog een kind was, met het excuus dat hij naar het buitenland moest vluchten omdat de politie hem ging arresteren.
De journalisten hebben meer dan 50 vrouwen gevonden die dergelijke relaties hebben gehad. En het werkelijke aantal ligt wellicht nog een pak hoger, zo luidt het. Veel van de vrouwen zeggen dat ze zich misleid voelen en dat het een grote impact heeft gehad op hun leven en hun vermogen om relaties aan te gaan met mannen.
"Manipulatie en bedrog"
Nieuw is de zaak niet. De eerste verhalen kwamen naar boven in 2010 en er loopt al jaren een publiek onderzoek in het Verenigd Koninkrijk naar wangedrag door undercoveragenten. Daarbij wordt onderzocht hoe vrouwen misleid werden en of hun oversten daarvan op de hoogte waren.
Of de agenten aangemoedigd werden om seksuele relaties aan te gaan en ze te gebruiken om informatie te bemachtigen, is daarbij een centrale vraag.
De Britse politie heeft eerder al erkend dat er sprake was van "kwetsende, manipulatieve en bedrieglijke" relaties, die het gevolg waren van een "bredere seksistische cultuur". "Deze vrouwen werden misleid, zo eenvoudig is het", klonk het in een statement in 2015. "Of er sprake was van echte gevoelens bij de agenten is irrelevant en maakt hun gedrag niet acceptabel."
Daarnaast is uit onderzoek gebleken dat heel wat van de bespioneerde activisten, over wie verregaande persoonlijke details werden verzameld, uiteindelijk geen bedreiging vormden voor de publieke veiligheid.
Verschillende vrouwen hebben sinds 2015 de Britse politiediensten voor de rechter gedaagd en schadevergoeding gekregen. Een aantal van de betrokken eenheden zijn intussen ontbonden of opgegaan in andere diensten.
