De clash tussen Zelensky en Trump drijft Europa en de Verenigde Staten nog verder uit elkaar. Hoe moet het verder met de NAVO als er geen eensgezind standpunt meer is over de oorlog in Oekraïne? "Mark Rutte zal heel slecht geslapen hebben vannacht."
Wat met de NAVO nu Trump steeds meer kant van Poetin lijkt te kiezen? "Dit is een onvoorstelbare evolutie"
Cisse Michiels
Gepubliceerd:
"Er bestaat niet meer zoiets als een westerse onderhandelingspositie. Het blok dat Biden gecreëerd had rond de oorlog in Oekraïne, bestaat eigenlijk niet meer". Volgens professor internationale politiek David Criekemans (UAntwerpen) heeft de openlijke ruzie tussen Zelensky en Trump grote geostrategische gevolgen.
Wat al langer duidelijk aan het worden was, valt nu niet meer te ontkennen: de Amerikanen steunen Oekraïne niet langer.
Professor Criekemans na de ruzie in het Witte Huis: "In het Kremlin viert men feest"
VS verandert van kant
"De Verenigde Staten zijn het beu dat Zelensky veiligheidsgaranties blijft vragen, gekoppeld aan de grondstoffen die VS zou krijgen", zegt VRT NWS-journalist Bert De Vroey in De Ochtend op Radio 1. "Trump en Vance willen een deal sluiten met Poetin zonder die vraag van Zelensky te vervullen."
Eigenlijk zie je dat Trump en Vance de kant van Poetin aan het kiezen zijn.
Bert De Vroey, Amerikakenner VRT NWS
"Eigenlijk zie je dat Trump en Vance de kant van Poetin aan het kiezen zijn. In het conflict met Rusland lijkt de VS nu compleet van kant te veranderen. Daar begint het toch echt op te lijken. Dat is een onvoorstelbare evolutie", zegt De Vroey.
"Wat we gisteren hebben gezien is de Verenigde Staten die mogelijk zijn handen aftrekt van Oekraïne", denkt ook Criekemans.
Geen inlichtingen en wapens meer voor Oekraïne?
Als de VS zijn steun aan Oekraïne effectief binnenkort formeel opzegt, zal dat verstrekkende gevolgen hebben. Zowel voor Oekraïne zelf als de NAVO en de Europese landen.
De Verenigde Staten steunden de afgelopen jaren onder Biden ondubbelzinnig Zelensky in zijn strijd tegen Poetin. Dat ging gepaard met grote financiële en militaire steun.
Oekraïners konden een beroep doen op Amerikaanse wapens en inlichtingen, beide cruciaal in de oorlog. Als dat wegvalt "zijn de gevolgen heel ernstig", aldus De Vroey. "Het is te hopen voor Oekraïne dat ze de Starlinksatellieten van Elon Musk kunnen blijven gebruiken. Dat zou kunnen natuurlijk, dat Musk beslist om die niet meer ter beschikking te stellen."
De Europese landen kunnen het wegvallen van de Amerikaanse steun proberen op te vangen, maar dat vraagt miljarden euro extra aan investeringen.
Kan Rutte NAVO nog bij elkaar houden?
Dat geeft Zelensky ongetwijfeld kopzorgen, maar ook in Europa hebben ze gisteravond met verbijstering naar de taferelen in het Witte Huis gekeken.
"NAVO-baas Mark Rutte zal niet of toch alleszins heel slecht geslapen hebben", denkt De Vroey. "De leidende mogendheid binnen de NAVO, de Verenigde Staten, begint een andere positie te kiezen."
Veel mensen willen het nog niet zien of beseffen het nog niet, maar Donald Trump heeft geen zin in allianties en verplichtingen
Björn Soenens, Amerikakenner VRT NWS
"Het bondgenootschap is stilaan dood en begraven", windt Björn Soenens er geen doekjes om. "Veel mensen willen het nog niet zien of beseffen het nog niet, maar Donald Trump heeft geen zin in allianties en verplichtingen", zegt de Amerikakenner.
"Opnieuw een goede relatie met Rusland ontwikkelen, daar moet Oekraïne voor wijken", zegt Björn Soenens in het Journaal
"Er is nu openlijk een heel andere visie tussen VS en Europa op Oekraïne", zegt ook Criekemans. Dat werd gisteravond snel duidelijk. De Europese leiders haastten zich naar X om hun steun voor Zelensky uit te spreken. Frans president Emmanuel Macron en Brits premier Keir Starmer hadden ook al een telefoongesprek met de Oekraïense president.
Er is nu openlijk een heel andere visie tussen VS en Europa op Oekraïne
David Criekemans, prof internationale politiek (UAntwerpen)
Morgen komen de belangrijkste Europese leiders, ook Rutte en Zelensky zullen er zijn, samen in Londen. Donderdag volgt nog een Europese top. "De Europeanen zullen nu echt een keuze moeten maken: wat gaan wij doen?", vindt Criekemans.
Macron blijft vasthouden aan een sterke alliantie met Trump. Hij ging maandag op bezoek in het Witte Huis en sprak gisteren duidelijke taal na de confrontatie tussen Trump en Zelensky. "We hadden gelijk om 3 jaar geleden Oekraïne te steunen en Rusland te straffen en dat ook te blijven doen. En met wij bedoel ik ook de Amerikanen."
Bekijk: Discussie tussen Zelensky, Vance en Trump loopt zwaar uit de hand
Nog sneller inzetten op eigen Europese defensie?
De clash tussen Zelensky en Trump is de zoveelste wake-upcall voor Europa. De laatste weken werd het in sneltempo duidelijk dat de Verenigde Staten zich – zeker onder Trump – nog weinig zullen aantrekken van de veiligheid in Europa.
De toekomstige bondskanselier Friedrich Merz van Duitsland vroeg zich na zijn verkiezingsoverwinning vorige week af hoe de westerse alliantie eruit zal zien tegen de NAVO-top in juni. "Gaan we dan nog spreken over de NAVO in haar huidige vorm of gaan we veel sneller een onafhankelijke Europese defensiecapaciteit moeten opbouwen?"
Volgens De Vroey zullen de gevolgen zich snel laten voelen op het terrein. "Het is bijna niet te geloven dat ik dit moet zeggen, maar voor militairen binnen de NAVO gaat het komende weken moeilijker en moeilijker worden om samen te werken. De Amerikaanse militairen die nu voor de NAVO werken zullen nog wel op dezelfde lijn zitten als Biden, maar die worden geleidelijk aan ook vervangen door Trump-getrouwen."
Ik denk dat we nog een versnelling hoger zullen moeten gaan. De Europeanen moeten hun lot in eigen handen nemen
David Criekemans, prof internationale politiek (UAntwerpen)
"Wij moeten als EU onze conclusies trekken. Dit is een VS waar het heel moeilijk mee handelen is", zegt Criekemans. "We wisten al dat we in een tijdsgewricht zaten waarin onze eigen defensiecapaciteit versterkt moest worden. Maar ik denk dat we nog een versnelling hoger zullen moeten gaan en er extra investeringen nodig zijn. De Europeanen moeten hun lot in eigen handen nemen."
