Zwart-op-wit in officieel rapport: Israëlische leger heeft Hamas jarenlang onderschat en aanvalsplannen verkeerd ingeschat

Het rapport van 19 pagina's stelt dat het Israëlische leger in de jaren voor de terreuraanval van Hamas de Gazastrook als een secundaire bedreiging voor de veiligheid van Israël beschouwde. Prioritair waren Iran en de door Iran gesteunde Libanese militie Hezbollah.

Het Israëlische leger voerde ook een "paradoxaal" beleid tegenover de Gazastrook. Hamas werd als illegaal beschouwd, maar er werd geen enkele poging gedaan om een alternatief te ontwikkelen, stelt het rapport.

Een van de opvallendste conclusies van het rapport is dat het Israëlische leger ervan uitging dat Hamas "niet geïnteresseerd" was in een grootschalige oorlog en die dus ook "niet aan het voorbereiden" was. Het leger dacht dat Hamas de oorlog in 2021 tegen Israël als een mislukking beschouwde en zich sindsdien vooral focuste op raketaanvallen en dus niet op een grondinvasie. Dat het leger die foute inschatting maakte, kwam mede doordat Hamas zelf misleidende tactieken hanteerde.

Nochtans beschikte het leger al meerdere jaren over bewijzen die suggereerden dat Hamas aan een ambitieus plan aan het werken was, maar die werden als "onrealistisch of onhaalbaar" ingeschat. Het leger dacht dat de informatie daarover meer de langetermijnambities van Hamas belichtte en het niet om een "uitvoerbare dreiging" ging.

Pas in de maanden voor de aanval begon de militaire inlichtingendienst anders naar de zaak te kijken en werd duidelijk dat het niet zomaar om een visie ging, maar wel om een "concreet kader voor operationele planning". Toch raakte die nieuwe kijk niet bij de hogere echelons van de inlichtingendienst.

Volgens het rapport zou nu duidelijk zijn dat Hamas in april 2022 de beslissing heeft genomen om een dergelijke aanval te lanceren. In september 2022 zou Hamas voor 85 procent klaar zijn geweest en in mei 2023 werd beslist om de aanval op 7 oktober van dat jaar te lanceren. 

De verkeerde inschatting van wat Hamas van plan was, vindt zijn oorsprong in dieper liggende problemen, stelt het rapport. Het leger was te zelfgenoegzaam geworden in zijn aanpak van Hamas en de Gazastrook. "Er werd niet voldoende gediscussieerd over de vraag: wat als we het mis hebben?"

Het rapport stelt ook dat het leger steeds minder vertrouwd was geraakt met de "de andere wereldvisie van de vijand, met inbegrip van diens cultuur, religie, taal en geschiedenis".

Het leger heeft de terreuraanval niet alleen niet kunnen voorkomen, ook op de dag zelf liep er van alles mis. De Gaza Divisie, die verantwoordelijk is voor de Gazastrook en de bescherming van het zuiden van Israël, "was meerdere uren verslagen", stelt het rapport. De divisie had op 7 oktober een hele tijd geen idee wat er aan de hand was en hoe ze erop moest reageren.

De luchtmacht reageerde wel snel, maar daar bleek het "erg moeilijk" te zijn "om onderscheid te maken tussen Israëlische troepen, burgers en terroristen".

Veel van wat in het rapport staat, was eerder al geweten, onder meer op basis van tussentijdse verslagen. Maar nu staat zwart-op-wit in een officieel rapport van het de hoogste rangen van het Israëlische leger dat het leger de bedoelingen van Hamas verkeerd heeft ingeschat en zijn capaciteiten duidelijk heeft onderschat.

Het rapport roept dan ook op tot een grondige hervorming van de militaire inlichtingendienst. Die moet zich "intellectueel openstellen", meer aan zichzelf twijfelen, meer luisteren, leren en intern debatteren, stelt het rapport.

Herzi Halevi, stafchef van het Israëlische leger op het moment van de terreuraanval, neemt naar eigen zeggen de volle verantwoordelijkheid voor de fouten die zijn gemaakt. Hij kondigde eerder al aan dat hij zou opstappen. Ook het hoofd van de militaire inlichtingendienst heeft intussen al zijn ontslag aangeboden.

Halevi vroeg eerder ook al een ruimer onderzoek naar wat is misgelopen, maar de Israëlische premier Benjamin Netanyahu wil daarmee wachten tot na het einde van de oorlog in de Gazastrook.