Heb je het gehad met de stortvloed aan nieuwsberichten over Trump? Noem het voortaan 'ieuws'. Niet tevreden met hoe je leven loopt, maar heb je het uit gemak gewoon aanvaard? Dan ben je een 'berusteling'. Tenminste, als het van taalliefhebber en comedian Wouter Deprez afhangt. Hij vult maandelijks het woordenboek aan met 'ontbreekwoorden': woorden die nog niet bestaan, maar wel een plek verdienen in onze taal.
'Ieuws', dat is nieuws waar je even genoeg van hebt: deze woorden mogen volgens Wouter Deprez zo in het woordenboek
Elke woensdag gaan Wouter Deprez en Van Dale-hoofdredacteur Ruud Hendrickx met de hulp van de luisteraars van 'Nieuwe feiten' op Radio 1 op zoek naar een ontbreekwoord. Je kan alle gevonden ontbreekwoorden hier terugvinden .
Zin om zelf je steentje bij te dragen? Je vindt de huidige opgave hier .
Ontbreekwoord 1: 'ieuws' is nieuws waar je even genoeg van hebt
De definitie van 'ieuws': Nieuws dat wel belangrijk is, maar waar je toch even genoeg van hebt.
Wat Wouter met 'ieuws' heeft: "Ik hoor het mijn vrienden heel regelmatig zeggen: het is te veel en ik moet er niets meer van weten." En de vrienden van Wouter zijn niet alleen. 63 procent van de nieuwsgebruikers vermijdt het nieuws in zekere mate, blijkt uit het Digital News Report van 2023.
"Zelf ben ik niet helemaal gerust in de gevolgen van dat ieuws. Als we ons allemaal afsluiten van het nieuws, wat gebeurt er dan? Als er niemand meer in actie kan schieten wanneer het echt nodig is, geven we dan geen alertheid weg?"
"Het zijn vaak gevoelige mensen die het nieuws heel hard tot zich laten komen." Aan wie zich te veel van dat ieuws aantrekt, wil Wouter een anekdote van schrijver Bart Moeyaert meegeven. "Hij stond ergens aan te schuiven in een winkel en zag een epileptische aanval gebeuren van iemand voor hem in de rij. Dat maakte hem overstuur. Iemand anders kwam naast hem staan en zei iets in de zin van: 'Je kan er niets aan doen. Je kunt hier geen rol in spelen'. Dat suste zijn gevoel van té betrokken te zijn."
Dit zegt Van Dale-hoofdredacteur Ruud Hendrickx: "'Ieuw' is echt een woord om uit te drukken dat je ergens niets meer mee te maken wil hebben, dus 'ieuws' is een logische stap."
Beluister: Wouter Deprez en Ruud Hendrickx kiezen in 'Nieuwe feiten' voor 'ieuws'
Ontbreekwoord 2: 'heemte' is de drang om thuis te zijn
De definitie van 'heemte': Het verlangen om thuis te blijven.
Wat Wouter met 'heemte' heeft: "We moeten soms de sprong durven te wagen en een volledig nieuw woord creëren. Denk maar aan 'fiets' indertijd." Tot zijn grote vreugde gebeurde dat voor een betekenis die hem nauw aan het hart ligt. "Ik ben zelf iemand die veel heemte ervaart en graag thuis is."
"Ik gooi mijn plannen niet vaak om. Als ik beloof ergens te zijn, dan ga ik ook gewoon. Maar ik ervaar wel vaak heemte als ik ergens heen rijd. Het zou misschien toffer zijn om thuis te zijn, denk ik dan."
Thuis zijn puur om het fijne gevoel van thuis te zijn, trekt Wouter aan. "Dat is natuurlijk met het gebouw verbonden, en met het gevoel van huiselijkheid en het samenzijn met mijn gezin. Al vind ik ook andere mensen op bezoek hebben ook heel fijn."
Dit zegt Van Dale-hoofdredacteur Ruud Hendrickx: "Je moet het woord misschien wel uitleggen aan iemand die het nog niet kent, maar het is mooi dat het volledig nieuw is. We krijgen soms het verwijt dat we enkel samenstellingen maken en dit bewijst het tegendeel. Kunnen we een echte nieuwvorming gelanceerd krijgen?"
Ontbreekwoord 3: een 'berusteling' is iemand die zijn ongelukkige leven aanvaardt
De definitie van 'berusteling': Iemand die niet tevreden is met zijn leven, maar zich erbij neergelegd heeft.
Wat Wouter met 'berusteling' heeft: "Ik denk dat ik vaak zelf een berusteling ben. Niet zozeer op werkvlak, maar wel in hoe ik me voel in het leven. Het zou beter kunnen, maar misschien heb ik nog niet ver genoeg nagedacht om mijn eigen onvrede onder ogen te zien."
"Wellicht is dat uit angst om in actie te moeten schieten. Als je weet hoe het in elkaar zit, dan kan je niet anders dan in beweging komen", zegt hij.
Dat besef is al een eerste stap. Waar hij bij zichzelf verandering in zou kunnen brengen? "Dingen afwerken. Ik durf vaak iets starten en laten liggen, omdat er iets anders interessants op mijn pad gekomen is. Ik hou van de opwinding van een nieuw project. Maar je hoort het natuurlijk ook netjes af te werken."
Dit zegt Van Dale-hoofdredacteur Ruud Hendrickx: "Dit ontbreekwoord ligt misschien voor de hand, maar dat is geen bezwaar. Ik moet beoordelen of het ingang zou kunnen vinden, en dat is voor 'berusteling' zeker het geval."
Ontbreekwoord 4: een 'twijfelbaard' is een baard die veel twijfel oproept
De definitie van 'twijfelbaard': Een baard waarvan niet duidelijk is of de drager zich niet geschoren heeft, of spaart voor een vol exemplaar.
Wat Wouter met 'twijfelbaard' heeft: "Ik kreeg het idee voor deze opgave van het ontbreekwoord door een ontmoeting in mijn eigen omgeving. Een vriend van me dacht meteen dat de opgave op hem gebaseerd was, maar dat was niet zo. Zijn baard was me eigenlijk nog niet opgevallen."
"Ik heb zelf niet veel baardgroei, dus af en toe kijk ik eens of ik de baard van een volwassen man zou kunnen krijgen. Op je 50e zou dat al eens mogen." Dat resulteert bij Wouter dan in een 'twijfelbaard'.
"Het was toch tof geweest als een volle baard tot de mogelijkheden had behoord. Daarnaast is mijn beroep verwant aan het acteren: het zou handig zijn om in verschillende gedaantes te kunnen verschijnen. Maar die vermommingsmogelijkheid is me door de natuur niet gegund."
Dit zegt Van Dale-hoofdredacteur Ruud Hendrickx: "Het spreekt voor zichzelf. Het mooie aan dit woord is dat de twijfel aan alle kanten zit. De baard zelf twijfelt of het een baard wil zijn of niet. Was het de bedoeling van de eigenaar? En de eigenaar twijfelt dan weer of hij een baard kan laten staan."
