Na 'Voorbij de schaamte': hoe kan je iemand met een alcoholverslaving in je omgeving helpen? 

In de reeks 'Voorbij de schaamte', ging actrice Katrien De Ruysscher de voorbije weken in gesprek met mensen die geworsteld hebben met een alcoholverslaving. De vader van De Ruysscher overleed op zijn 45e aan de gevolgen van een alcoholverslaving en toen ze zelf die leeftijd bereikte, begon ze na te denken over de rol van alcohol in haar leven.

Dat een alcoholverslaving ook een grote impact heeft op de omgeving van de verslaafde, merken ze ook bij De Druglijn. Zij spreken dagelijks heel wat mensen die zich zorgen maken over hun partner, familielid of vriend, en die niet weten wat ze kunnen doen. "Wij krijgen even veel oproepen binnen van naasten, dan van de mensen die zelf gebruiken", vertelt coördinator Tom Evenepoel. 

Evenepoel geeft concrete tips over hoe je met iemand een gesprek aangaat over een verslaving

"Zoek een gepast moment uit, en probeer eens te luisteren voor je je eigen mening geeft. Ook de woordkeuze is belangrijk: 'ik maak me zorgen' komt heel anders over bij iemand dan 'je hebt een probleem'."

Evenepoel en zijn collega's proberen mensen ook inzicht te geven in het mechanisme achter een verslaving. "We horen vaak: 'mijn partner is slim, die weet toch dat alcohol zo slecht is?'. Rationeel gezien kan dat wel kloppen, maar mensen met een verslaving zitten vast in dat gedrag. 'Je bent een slaaf van het middel', is misschien een oubollige uitdrukking, maar het klopt wel want je hebt geen controle meer over het drinken." 

In gesprek gaan met iemand die verslaafd is, is dus heel belangrijk. "Maar verwacht niet dat 1 gesprek alles zal uitklaren. Het vergt ook veel voor iemand met een verslaving om daarover te willen praten, laat staan toe te geven dat die een probleem heeft." 

Zelfzorg als naaste is misschien wel het belangrijkste advies dat Evenepoel geeft. "Heb voldoende aandacht voor je eigen grenzen, om te vermijden dat je helemaal wordt meegezogen in het probleem en dat je er mee de dupe van wordt. Vermijd dat je er zelf ook aan onderdoor zou gaan. En als het zover komt dat je afstand moet nemen, dan heb je het recht om die keuze te maken." 

Een van de valkuilen die Evenepoel vaak ziet, is dat mensen problemen op zich gaan nemen om zo hun partner te helpen. "Denk bijvoorbeeld aan de situatie waarin iemand met een verslaving niet kan gaan werken omdat hij of zij te veel heeft gedronken. Sommige partners bellen dan zelf naar de baas om hun man of vrouw ziek te melden en de situatie uit te leggen. Maar op die manier neem je ook de verantwoordelijkheid weg." 

"Cru gezegd maak je het de persoon met een verslaving dan gemakkelijker", zegt Evenepoel. "Of denk aan iemand die een ongeval heeft veroorzaakt, en waarbij de partner dan zal zeggen dat hij of zij achter het stuur zat, in plaats van de persoon met een verslaving. Je probeert het probleem zo toe te dekken, maar riskeert het zo mee in stand te houden."

De uitspraak dat je mensen die niet willen stoppen niet kan helpen, klopt volgens Evenepoel niet. "Je kan niet in iemand anders zijn plaats stoppen, maar het klopt niet dat je niets kan doen." Hoewel iemand met een verslaving altijd wel een interne motivatie moet hebben om te stoppen, speelt ook de externe motivatie, van buitenaf, volgens Evenepoel een heel belangrijke rol. 

"Je kan minstens duidelijk maken wat de impact is van de verslaving op jezelf en op jouw omgeving. Dat kan dan wel motivatie zijn voor die persoon om zijn of haar gedrag toch in vraag te stellen. Je hoort dat ook vaak bij mensen die hersteld zijn. Ook al moet men vooral voor zichzelf zorgen, zij zullen vaak vertellen dat ze er ook iets aan wilden doen 'om hun relatie of gezin te redden'." 

Na de reeks 'Voorbij de schaamte' merkt Evenepoel dat ze bij De Druglijn heel wat oproepen krijgen van mensen die aangegrepen zijn door wat ze in de reeks hebben gezien. Zij herkennen de dingen uit de reeks bij hun partner of familielid. "Soms gaat het over 60- of 70-jarigen die al jaren samenleven met iemand met een verslaving." 

Evenepoel spreekt van 'hidden harm', oftewel de verborgen schade. "We hebben in de media heel veel aandacht voor mensen met een verslaving en voor de schade die ze zichzelf aandoen. Ook wanneer die persoon bijvoorbeeld onder invloed een ongeval veroorzaakt met slachtoffer, zal er veel aandacht zijn. Maar de impact op de directe omgeving wordt vaak vergeten."