Niet alleen de Vlaamse oppositiepartijen, maar ook meerderheidspartijen N-VA en CD&V zijn koele minnaars geworden van de Vlaamse kortingsbonnen voor energiezuinige huishoudtoestellen. De populariteit daarvan is de laatste weken wat uit de hand gelopen en heeft zelfs tot misbruiken geleid. Vlaams minister van Energie Melissa Depraetere erkent de problemen, maar verdedigt de maatregel op zich.
Van "pr-stunt" tot "sinterklaaspolitiek": forse kritiek op Vlaamse koelkastbons (en niet alleen van oppositiepartijen)
Stefan Grommen
Gepubliceerd:
Waar gaat dit over?
Sinds 1 januari kunnen veel meer Vlamingen dan vroeger een kortingsbon van 250 euro aanvragen voor de aankoop van nieuwe energiezuinige huishoudtoestellen. Dat was het gevolg van een ingreep van de vorige minister van Energie Zuhal Demir (N-VA), midden vorig jaar.
Huidig minister van Energie Melissa Depraetere (Vooruit) communiceerde in december breed over die aanpassing. Dat gaf de populariteit van die bons een boost.
Gisteren bleek dat er al zeker 44.000 bons zijn aangevraagd - veel meer dan de 16.000 waarop de Vlaamse regering had gerekend - waardoor de geplande kosten potentieel miljoenen euro's hoger liggen.
Bovendien kwam er al snel misbruik aan het licht, waarna de voorwaarden voor de bons door Depraetere werden verstrengd.
Dat het systeem van koelkastbons van de Vlaamse regering momenteel wat lijkt te ontsporen, oogst ergernis bij N-VA. Vlaams Parlementslid Andries Gryffroy vond het oorspronkelijk een belangrijke maatregel tijdens de energiecrisis, zegt hij in Villa Politica. "Maar nu zijn wij daar een koele minnaar van, zeker omdat er intussen misbruik is."
Gryffroy vindt ook de 'megafoon' die Depraetere op de maatregel zette "niet de beste zet". Daarin wordt hij trouwens bijgetreden door Robrecht Bothuyne van CD&V. "Het is een schoolvoorbeeld van een maatregel die goedbedoeld is, maar die door communicatie snel kan verzanden in sinterklaaspolitiek", klinkt het scherp.
Bochtenwerk
Filip Brusselmans (Vlaams Belang) rolt in Villa Politica eens met de ogen. "Vlak voor de verkiezingen besliste Zuhal Demir (N-VA) om die bon uit te breiden naar 35 procent van de bevolking. We waarschuwden toen al voor misbruik. Bij het ingaan van die maatregel op 1 januari hebben we opnieuw gewaarschuwd en 2 weken geleden nog eens."
"Nooit maakte de N-VA gewag van aanpassingen of een afschaffing. En nu is dat voor N-VA plots geen goede beslissing meer. Ze hebben nochtans alles zelf uitgevoerd." Hij heeft het over "zelden gezien bochtenwerk".
Bekijk: Vlaams Belang verwijt N-VA "bochtenwerk" over de koelkastbons:
Maurits Vande Reyde (Open VLD) roept dan weer op om het systeem gewoon stop te zetten, verwijzend naar de kritiek van de Vlaamse Nutsregulator . "Er staan 10.000 mensen met een beperking op een wachtlijst en ondertussen geven socialisten en N-VA geld uit aan bons waar massaal fraude mee gepleegd wordt en die niks bijdragen aan onze CO2-uitstoot. U zou zich moeten schamen."
Teslapremie
Depraetere erkent en veroordeelt het misbruik, zo zegt ze in het Vlaams Parlement. "Maar we hebben snel ingegrepen toen dat duidelijk werd." Ook nuanceert ze de budgettaire ontsporing. "Het is niet zo dat, omdat er 44.000 bonnen zijn aangevraagd, die allemaal zijn ingeruild. Voorlopig zijn er maar 4.000 ingeruild."
Ook wijst ze er nog eens fijntjes op dat de maatregel niet door haarzelf is ingevoerd, laat staan is uitgebreid. "Die uitbreiding is er gekomen op vraag van een aantal partijen in de vorige regering, om ervoor te zorgen dat niet enkel mensen die niet werken in aanmerking zouden komen."
Bekijk: Minister Depraetere pikt kritiek van Open VLD niet:
Dat gezegd zijnde is ze wel degelijk een voorstander van deze premie, antwoordt ze aan Vande Reyde. "Dit is een voorbeeld van een sociale premie die bij de juiste mensen terechtkomt: bij mensen die in energiearmoede leven, die het moeilijk hebben. Dat is iets anders dan die 'Teslapremie' die door uw partij in de vorige regering is ingevoerd."
"Ik wil de rekening gerust eens maken: hoeveel van dát bedrag terecht is gekomen bij mensen die het niet nodig hadden, maar wel bij uw grote goeroe, Elon Musk? Die premie, 72 miljoen euro, is écht ontspoord."
Factuur als belastingbrief
Brusselmans is het in elk geval niet eens met de redenering van Depraetere. "We hebben in Vlaanderen nood aan sociale maatregelen. Je kunt dus iets geven aan de mensen die het het moeilijkst hebben in de samenleving. Maar dat is niet 35 procent van de Vlamingen."
"Als zo'n grote groep zich geen energiezuinig toestel kan veroorloven, zit er iets veel fundamenteler fout. Dan verliest de Vlaming koopkracht en is er iets mis met de energiefactuur, die een soort belastingbrief is geworden. En dan zijn er veel fundamentelere maatregelen nodig."
Zijn conclusie: "Dit is een amateuristische en pijnlijke pr-stunt." Maar volgens hem kan je die fout bezwaarlijk in de schoenen van Depraetere schuiven. "Dat is allemaal te danken aan een andere minister op de regeringsbanken, Zuhal Demir. Het is úw puinhoop die we hier moeten opruimen."
