Na 3 jaar oorlog bedraagt de kostprijs voor de wederopbouw van Oekraïne ruim 500 miljard euro. Dat blijkt uit een berekening van de Wereldbank. Vooral huisvesting, de transport- en energiesector, de economie en het onderwijs zijn de zwaarst getroffen sectoren.
Kostprijs voor wederopbouw van Oekraïne na 3 jaar oorlog bedraagt ruim 500 miljard euro, zegt Wereldbank
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
De beelden van kapotgeschoten gebouwen, vernielde wegen en gebombardeerde energiecentrales zijn ons niet vreemd. In een recente studie hebben de Wereldbank, de Verenigde Naties, de Europese Unie en de Oekraïense regering geprobeerd om een prijskaartje te plakken op al die vernieling. De conclusie: de kosten van de wederopbouw van Oekraïne na 3 jaar oorlog worden geschat op 500 miljard euro.
Huisvesting duurste sector
Een jaar geleden werd dezelfde berekening gemaakt. Toen werd de totale kostprijs voor wederopbouw geschat op net geen 465 miljard euro. In een jaar tijd is de kostprijs dus met 7 procent toegenomen. Vooral de vernielde energie-infrastructuur van Oekraïne, die vaak het doelwit is van Russische aanvallen, heeft een groot aandeel in dat oplopende bedrag.
Al gaat de grootste hap naar huisvesting. Volgens de studie zal de heropbouw van appartementsgebouwen, woningen en andere gebouwen ruim 84 miljard dollar (ruim 80 miljard euro) kosten. Het herstel van wegen, bruggen, spoorlijnen etc. bedraagt ruim 78 miljard dollar (bijna 74 miljard euro). Ook de energie-infrastructuur kreeg het dus zwaar te verduren. Ruim 68 miljard dollar (65 miljard euro) is nodig om ze te herstellen.
Naast de 4 grote uitgavenposten hierboven, zullen ook de kosten voor de heropbouw in andere sectoren erg hoog oplopen. Zo zal er ook flink in de economie en in de landbouw geïnvesteerd moeten worden.
Daarnaast moet er ook veel geld gaan naar 'andere sectoren', in totaal tot maar liefst 162 miljard dollar. Vooral het explosiegevaar neemt een flinke hap uit het budget. Dat betekent het onschadelijk maken van bommen, maar ook het in veiligheid stellen van opslagplaatsen van explosieve gassen of andere materialen. Ook de gezondheidszorg heeft dringend een serieuze financiële boost nodig.
Wie zal dat betalen?
Dat is natuurlijk de hamvraag. Voor Oekraïne is het antwoord op die vraag vanzelfsprekend: Rusland natuurlijk. Het Westen heeft ongeveer 300 miljard euro aan fondsen van de Russische Centrale Bank bevroren sinds de start van de oorlog, 3 jaar geleden. Misschien kan dat geld gebruikt worden voor de wederopbouw? Hoe langer de oorlog duurt, hoe meer Oekraïeners zich achter dat idee scharen.
Toch is dat niet zo eenvoudig. Zoiets moet gebeuren conform de internationale wetgeving, maar op dit moment is er geen specifieke Europese wet die zich richt op het betalen van herstelbetalingen door een land dat een ander land binnenvalt.
Ook de Europese Unie wil de rekening van de oorlog het liefst aan het Kremlin voorschotelen. De Unie heeft het verlangen om Russisch geld te gebruiken voor de reconstructie van Oekraïne al meermaals verkondigd. Op aandringen van enkele Oost-Europese en Baltische landen werd zelfs al een werkgroep samengesteld die bekijkt hoe Russisch geld en de bevroren fondsen van de oligarchen geïnd kunnen worden.
Toch zijn er ook tegenstanders van die aanpak. Zwitserland bijvoorbeeld, dat meent dat het in beslag nemen van Russische fondsen van banken indruist tegen de Zwitserse grondwet én internationale verdragen.
Er zijn wél internationale verdragen en wetten die betrekking hebben op het voorkomen en bestraffen van agressie tussen landen. Als een land een ander land binnenvalt en schade veroorzaakt, kan het verantwoordelijk worden gehouden voor het betalen van compensatie of herstelbetalingen. Dit kan worden gedaan via diplomatieke onderhandelingen tussen de betrokken landen, of via internationale arbitrage (met een onafhankelijke derde partij) of gerechtelijke procedures.
Er zijn ook regionale verdragen, zoals het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, die voorzien in bescherming en compensatie voor individuen die schade hebben geleden als gevolg van een oorlog of conflict tussen landen binnen Europa.
Er is ook nog een andere optie: een "Marshallplan" voor Oekraïne. Na de Tweede Wereldoorlog kregen Europese landen leningen en giften van de Verenigde Staten voor de heropbouw van het continent. Dat miljardenplan was een initiatief van de toenmalige Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken George Marshall en kreeg dan ook zijn naam.
Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen en andere Europese leiders denken na over een vergelijkbare strategie voor de heropbouw van Oekraïne.
