Nee, 'minimale dienstverlening' betekent niet dat een vastgelegd aantal treinen rijdt

Vandaag en morgen rijden minder dan de helft van de IC-treinen en een kwart tot een derde van de L- en S-treinen. Vanochtend bleek bovendien dat onder meer in Gent een trein die wél reed bijzonder kort was, waardoor het voor sommige reizigers zelfs onmogelijk was om nog aan boord te geraken.

Het leidt tot gemor op het perron. Want wat heb je aan een 'minimale' of 'gegarandeerde' dienstverlening als die die woorden nauwelijks waarmaakt?

Zelfs de officiële naam van de wet - 'wet betreffende de continuïteit van de dienstverlening inzake personenvervoer per spoor in geval van staking' - lijkt niet helemaal te stroken met de realiteit.

"Wij gebruiken die termen zelf dan ook niet", geeft NMBS-woordvoerder Dimitri Temmerman toe. "Wij noemen het liever 'alternatieve treindienst'." De reden is simpel: hoger genoemde wet - die intussen 7 jaar bestaat - eist helemaal niet van de NMBS dat een vastgelegd minimum aantal treinen rijdt op een stakingsdag.

"Er is geen minimum", bevestigt ook Peter Meukens van reizigersorganisatie TreinTramBus. "Wel zegt de wet dat de spoorwerknemers op voorhand moeten laten weten of ze staken. Op basis van het aantal werkwilligen kan de NMBS dan een min of meer 'gegarandeerd' treinaanbod samenstellen voor een stakingsdag. Maar als dat er bijvoorbeeld maar 10 zijn, zullen er niet veel treinen rijden."

Wat is daar het nut van? "Het biedt de reiziger vooral voorspelbaarheid", zegt Meukens. "Vroeger bij een treinstaking kon de vakbond de facto beslissen dat er niemand mocht werken. Nu is het gewoon: wie wil staken, staakt, en de rest kan werken. Zo weet een reiziger in theorie 24 uur op voorhand hoeveel en welke treinen er wel rijden."

Meukens ergert zich aan het feit dat de voorbije dagen de beloofde voorspelbaarheid ondergraven werd. "Reizigers moeten kunnen vertrouwen op de alternatieve treindienst die 24 uur op voorhand gepubliceerd wordt", stipt Meukens aan.

Hij geeft een voorbeeld: "Afgelopen zaterdag reden er onder andere in West-Vlaanderen tussen Brugge en Kortrijk geen treinen, volgens de app wegens operationele problemen. Dat is voor ons onaanvaardbaar.”

Daarnaast vindt Meukens het niet kunnen dat er onvoldoende plaatsen zijn op de treinen die dezer dagen wél rijden. “We kregen meldingen binnen van treinen tussen Antwerpen en Brussel met slechts 1 treinstel. Reizigers zitten daarin opeengepropt als haringen in een ton. Hoe is dat mogelijk? 

"Als minder dan de helft van de treinen rijdt, heeft de NMBS zeker voldoende treinstellen op overschot om de treinen lang genoeg te maken", merkt Meukens op. "We zijn nog maar dag 3 van een een 9-daagse staking. Op deze manier gaat dat echt niet", klaagt hij.

Dat gezegd zijnde, verwacht TreinTramBus een geste van de NMBS voor de reizigers na deze staking. "Als je bij Bol.com maar de helft van je bestelling krijgt, ga je ook klagen. De treinreizigers zijn al zo geplaagd, dus zij mogen gecompenseerd worden voor de last."

In het verleden heeft de NMBS al eens een 'Sorry Pas' uitgereikt aan getroffen reizigers, goed voor een dag gratis treinen. Voor wie het zich afvroeg: ook bij deze staking gelden wel degelijk alle gebruikelijke compensaties bij vertragingen, want een staking wordt niet beschouwd als overmacht. 

In de praktijk betekent dat dat bij een vertraging van je trein van minstens 60 minuten de waarde van het traject volledig wordt vergoed. Dat geldt trouwens ook voor abonnementhouders, en zelfs als de werkgever hun traject betaalt. Voor deze staking verwacht TreinTramBus dat de NMBS alle abonnementen automatisch met 9 dagen verlengt.

Om eventuele compensaties te berekenen, heeft de NMBS ook een tooltje online staan. Hoe je de aanvraag precies moet doen, vind je hier .