Na TikTok en DeepSeek: wat komt er nog op ons af vanuit China?

Het waren opvallende beelden deze week: de oprichters en CEO's van Chinese techbedrijven als Huawei, elektrische autobouwer BYD, en chatbot DeepSeek die werden ontvangen door president Xi Jinping in Peking. Zelfs voor Jack Ma, de excentrieke oprichter van AliBaba en ooit rijkste man van China, werd de rode loper uitgerold. Ma was al meer dan 4 jaar niet meer in het openbaar verschenen. 

In 2020 kregen Ma en andere privé-ondernemers in China immers de wind van voren: het regime in Peking legde verschillende ondernemingen boetes op of verhinderde hun beursgang. Xi maakte duidelijk dat al te hoge winsten en ongepaste nieuwigheden zoals gewelddadige videogames en financiële toepassingen ongewenst waren. Privéondernemers konden best een toontje lager zingen.

Maar nu het minder goed gaat met de traditionele groeimotoren van de Chinese economie zoals de bouwsector, valt het succes van de techbedrijven des te meer op. Chinese elektrische wagens, artificiële intelligentie en apps zoals TikTok veroveren de wereld. En dus drukt ook president Xi de privéondernemers achter deze succesverhalen weer aan het hart. 

Maar DeepSeek en TikTok zijn nog maar het begin van de Chinese innovatiegolf. Voormalig China correspondent Leen Vervaeke is onder de indruk van het 'internet of things'. "Het bedrijf Xiaomi, dat wij vooral kennen van de mobiele telefoons, heeft in China een elektrische auto ontwikkeld die kan praten met je huishoudtoestellen. Als je na het werk naar huis vertrekt, geeft die bijvoorbeeld een seintje aan de stofzuiger om nog snel een rondje te draaien. En hij zet de verwarming alvast een graad warmer."

Sven Agten, consulent in Shanghai, noemt de toenemende robotisering in China een opvallende trend. "Als je online eten bestelt op je hotelkamer, dan wordt dat binnen de kortste keren geleverd aan de deur van de kamer door een robot". Robots van het bedrijf Unitree voerden op het recente nieuwjaarsgala op de Chinese televisie een indrukwekkend synchroon dansje uit.

"Wij schrikken terug voor het gebruik van robots en AI, onder andere omdat we inzitten met onze privacy. Maar in China zijn ze voortdurend op zoek naar toepassingen die het dagelijkse leven makkelijker maken."

Maar het gebruik van robots gaat nog veel verder. "In China zijn er nu al 'dark factories'", zegt Chinakenner Pascal Coppens. "Dat zijn fabrieken waar nauwelijks nog mensen werken, al het werk is overgenomen door robots. En dus hoeft er ook geen licht meer te branden". Ook in de zorg en in de rusthuizen worden al volop robots ingezet. En het gaat snel. "De capaciteiten die China vandaag de dag al heeft in humanoïde robots aan een betaalbare prijs is enorm." 

China consulent en ondernemer Bart Horsten ziet nog een trend op ons afkomen. "Sinds de uitbraak van Covid heeft China grote sprongen vooruit gemaakt op het vlak van geneeskunde en biotechnologie. Wat AI betreft hebben ze ons ingehaald op het vlak van diagnoses, robotisering, gezichtsherkenning, DNA sequencing enzoverder. En Chinese bedrijven die daarmee bezig zijn, kijken ook naar Europa voor hun afzet."

Volgens Jun Jiang, die met haar bedrijf Europese bedrijven begeleidt in China, is de Chinese inhaalbeweging het resultaat van het efficiënte Chinese systeem. "Ik noem het gecoördineerd kapitalisme", zegt ze. "De centrale overheid zet het beleid uit in lange termijnplannen en de lokale overheden voeren het uit door techbedrijven die zich bij hen willen vestigen alle mogelijke voordelen toe te kennen". 

In 2020 kondigde Xi Jinping aan dat China tegen 2025 moest overgeschakeld zijn van Made in China, China als fabriek van de wereld, naar de leider van innovatie. "De voorbije jaren heeft China volop ingezet op elektrische wagens, AI en groene energie. En in bijna al die sectoren staan we intussen aan de top", zegt Jun. "Intussen ontwikkelt China ook al vliegende auto's." 

In 2024 lanceerde president Xi de "new quality productive forces" strategie. Via de uitbouw van innovatieve sectoren die ook de hele supply chain beheersen, moet China ook op technologisch vlak zelfvoorzienend worden. Xi is ervan overtuigd dat wie de technologie beheerst, ook de toekomst beheerst. Het moet de slabakkende Chinese economie een nieuw elan geven en de morrende middenklasse tevreden stellen.

Het is ook een duidelijk signaal naar de Verenigde Staten dat China de technologierace niet opgeeft, ook niet nadat Trump extra invoertarieven aankondigde én grote investeringen in de Amerikaanse AI-sector. China wil zo snel mogelijk onafhankelijk worden van Amerikaanse chips én tegelijkertijd met zijn nieuwe producten de Europese markten veroveren. 

Volgens Pascal Coppens is er geen reden tot paniek. "Wij moeten met een dubbele bril naar China kijken. Langs de ene kant moeten we voorzichtig zijn omdat we uiteraard onze eigen technologie en onze eigen industrie moeten beschermen. Maar we moeten ook weten waar we sterk in zijn en waar we minder sterk in zijn en samenwerken met de Chinezen waar het kan".

"Heel belangrijk is dat Europa ook offensief werk verricht", denkt ook Leen Vervaeke, "en dus zijn eigen technologiebedrijven ondersteunt. En zoals in China ook een cultuur creëert waarin ondernemen gemotiveerd wordt en waarin technologie en stem-opleidingen hip worden". 

Bart Horsten denkt dat de komst van Trump ook kansen biedt voor Europa. "Het is interessant om te zien hoe door de agressieve aanpak van Trump China weer een beter en zelfs zachter imago krijgt. Dat is geleden van voor de coronapandemie. Ik denk dat Europese en Belgische bedrijven daarop moeten inspelen".

"Europa moet openstaan voor de veranderingen in China", besluit Jun Jiang. China ziet Europa niet als een concurrent of een vijand, China kijkt nog altijd naar Europa als een rolmodel en een heel betrouwbare zakenpartner. Dus als Europa openstaat voor samenwerking, dan komt het wel goed".