Een ontmoeting tussen de Chinese president Xi Jinping en enkele van de belangrijkste ondernemers van het land heeft een golf van opwinding veroorzaakt. En daar heeft de aanwezigheid van één man alles mee te maken: Jack Ma, de oprichter van de Chinese webwinkel AliBaba. Ooit de rijkste man van China, tot hij na kritiek op de Chinese staat van het toneel verdween.
Excentrieke zakenman Jack Ma duikt na jaren afwezigheid weer op tijdens ontmoeting met Chinese president: is hij nu helemaal terug?
Kathleen Heylen
Gepubliceerd:
Officiële foto's zijn er niet van te vinden, en het is met een vergrootglas speuren op de videobeelden die de Chinese staatstelevisie verspreidt, maar het klopt wel degelijk. Jack Ma, enkele jaren geleden nog de rijkste man van China, woonde afgelopen maandag een symposium van de Chinese president Xi Jinping met toplui uit de zakenwereld bij. En dat is opvallend, want Jack Ma is al jaren niet meer in het openbaar verschenen.
Bekijk: President Xi Jinping ontmoet toplui uit het Chinese zakenleven, een van hen is Jack Ma
Wie is Jack Ma?
Ma Yun, dat is de echte naam van Jack Ma, intussen 60 jaar. Van opleiding is hij leraar Engels, zonder achtergrond in computertechnologie. Naar eigen zeggen moest hij tot 4 keer toe deelnemen aan het staatsexamen voor hij mocht gaan studeren, en werd hij bij sollicitaties voortdurend afgewezen. Daarom zou hij maar zijn eigen bedrijf gestart hebben.
En dat werd AliBaba, een webwinkel die hij in 1999 oprichtte in zijn appartement, nadat hij enkele vrienden had weten te overtuigen om te investeren. AliBaba groeide uit tot een van de populairste webwinkels ter wereld. Jack Ma bouwde met de Ant Group een van de grootste Chinese financieel-technologische concerns uit.
Kort voor zijn verdwijning in 2020 werd zijn vermogen geschat op meer dan 50 miljard euro. Daarmee was hij de rijkste man in China. Tegelijk viel Jack Ma op door zijn excentrieke stijl. Op AliBaba's personeelsfeest in 2017 verscheen hij in in leren jas en zonnebril en danste hij als Michael Jackson. Op eerdere edities was hij popster of kungfu-meester, compleet met choreografie en kostuum.
Jack Ma is ook fan van films en van martial arts (vechtsporten). Een voorliefde die resulteerde in de hoofdrol in een kungu-film, 'Gong shou dao', in 2017. In filosofische en poëtische buien vergeleek hij zakelijk succes al eens met vechtsporten. Eind 2020 zou hij nog jurylid zijn in een populair televisieprogramma, maar dat ging niet door.
Op economisch vlak was Jack Ma een groot voorstander van een open en marktgestuurde economie. Zijn kritiek op de Chinese overheid spaarde hij niet, ook daarin was hij een buitenbeentje in de wereld van Chinese ondernemers en techmiljardairs.
Eind 2018 besliste Jack Ma om iemand anders aan te duiden als CEO van zijn bedrijf en zelf voorzitter te worden. Hij hield zich sindsdien vooral bezig met contacten leggen en onderhouden om zijn bedrijf te laten groeien. Tot hij in diskrediet kwam.
Waarom is Jack Ma verdwenen?
In oktober 2020 pleitte Jack Ma openlijk voor een hervorming van het financiële systeem in China. Volgens hem was de overheid te conservatief en hield ze vernieuwing tegen. Hij stelde ook dat de staat grote technologiebedrijven naar zijn hand wilde zetten. "We kunnen de toekomst niet regelen met de middelen van het verleden", zei hij.
En dat viel niet in goede aarde. De overheid stopte de beursgang van Ant Group, het financieel-technologische concern van Jack Ma. Ant Group werd gedwongen om te herstructureren en moest opsplitsen in meerdere onafhankelijke bedrijven. Er kwam ook een onderzoek naar machtsmisbruik.
Jack Ma zelf verdween van de radar, ook op sociale media, waar hij anders erg actief was. De media speculeerden volop over waar hij zou kunnen zijn. Hij zou zich hebben teruggetrokken in Tokio en af en toe naar het buitenland reizen. Een enkele keer werd hij gespot op zijn jacht.
Maar nu lijkt hij dus terug, en dat heeft meteen gevolgen. Na Jack Ma's verschijning bij president Xi Jinping maandag schoten de technologie-aandelen, waaronder die van AliBaba, omhoog op de beurzen. In New York sloot het aandeel van AliBaba gisteren 8 procent hoger. Resultaten die de verwachtingen overtroffen.
Experts vragen zich af of dit nu betekent of en in welke mate Jack Ma 'gerehabiliteerd' is. En wat betekent zijn terugkeer voor hemzelf, voor de Chinese technologiesector en de economie in het algemeen?
Is de houding van de Chinese overheid veranderd?
Vooraf waren er al geruchten dat Jack Ma mogelijk aanwezig zou zijn op de bijeenkomst van president Xi Jinping. Toen de staatstelevisie beelden toonde van Jack Ma met Xi Jinping, barstte de speculatie helemaal los. Verschillende analisten menen dat de terugkeer van Jack Ma zou kunnen wijzen op een veranderend beleid van de staat omtrent technologie.
Rond de tijd van de verdwijning van Jack Ma pakte de staat ondernemingen in de private sector steviger aan. Zo kwamen er strengere regels voor gegevensbeveiliging en concurrentie, én staatscontrole over digitale activa. Dat werd gezien als een manier om de eigenaren van enkele van de grootste Chinese privébedrijven, waarbij veel technologiereuzen, in toom te houden.
Maar de bedrijven verloren miljarden dollars in waarde door de maatregelen, wat internationale investeerders afschrikte. Daarbovenop verslechterde de wereldeconomie door de coronapandemie en de Russische inval in Oekraïne. Daardoor vertraagde de Chinese groei.
Dat Xi Jinping nu een bijeenkomst heeft gehouden met enkele van de meest succesvolle Chinese ondernemers, zou er volgens analisten kunnen op wijzen dat China bereid zou zijn om de privésector én technologiebedrijven meer vrijheid te geven. Wat indertijd ook de vraag was van Jack Ma.
Welke topondernemers waren uitgenodigd?
Naast Jack Ma stonden ook Lei Jun (CEO van elektronicabedrijf Xiaomi), Ren Zhengfei (oprichter van Huawei), Zeng Yuqun (CEO van batterij-ontwikkelaar CATL), Wang Chuanfu (CEO van BYD, dat elektrische wagens produceert) en Pony Ma (CEO van Tencent, eigenaar van WeChat) op de gastenlijst.
Opvallende aanwezige was Lian Wenfeng, de oprichter van DeepSeek. Die in China gemaakte AI-chatbot is vergelijkbaar met ChatGPT en zou minstens even goed werken. Vorige maand schoot DeepSeek als een raket de hoogte in. Deepseek is volledig gratis en draait naar verluidt ook op goedkopere chips, waardoor het goedkoper is om te bouwen.
Is Jack Ma nu helemaal terug?
En Jack Ma zelf? Het is nog maar de vraag of hij hier weer helemaal in ere hersteld is. Verschillende topondernemers mochten maandag het woord nemen tijdens de bijeenkomst met Xi Jinping, Jack Ma was daar niet bij.
De Chinese staatstelevisie bracht Jack Ma ook niet uitgebreid onder de aandacht. Er werd een officiële verklaring gepubliceerd waarin de naam van Jack Ma niet vermeld was, hoewel hij duidelijk aanwezig was.
Het is niet duidelijk of en wanneer Jack Ma opnieuw in het openbaar zal verschijnen, en hoe veel. Afwachten dus of dit echt het begin van zijn comeback is.
