"Hoe durft hij zoiets te zeggen?": Oekraïense Oksana en Russische Ksenia geschokt na Trumps uitspraken over oorlog

"Ik ben mentaal moe, en echt heel teleurgesteld", begint Oksana Senyczak (55). De Antwerpse heeft Oekraïense ouders, is getrouwd met een Oekraïner en vertrouwt op Oekraïens design om haar interieurwinkel te vullen. "De oorlog duurt al lang, en het wordt mentaal steeds zwaarder. Zeker als er zoveel slecht nieuws op 1 week tijd passeert." 

De Russische Ksenia Koeznetsova (36) is normaal gezien steeds optimistisch: "Ik hoop altijd op het beste, maar ik moet toegeven dat ik na Trumps uitspraken toch erg bezorgd ben over de toekomst van Oekraïne, Rusland en de EU". 

"We horen Trump al een jaar zeggen dat hij de oorlog snel zou beëindigen als hij terug president zou worden", zegt Oksana. "Het was gewoon afwachten hoe hij dat zou doen. Ook ik was afwachtend." 

Toch is ze stevig geschrokken van Trumps uitspraken de afgelopen week: "Zeggen dat Oekraïne al 3 jaar de tijd heeft gekregen om vredesgesprekken te voeren, en beweren dat ze de oorlog zelf uitgelokt hebben, dat is bullshit."

Ze is gekwetst, teleurgesteld en kwaad: "Hoe durft hij zoiets te zeggen? Het is een uiting van totale respectloosheid, en dat doet echt pijn. Hoe komt dit binnen bij mensen van wie een geliefde sneuvelde aan het front? Of bij degenen die alles kwijt zijn door Russische bombardementen?" 

Ksenia verwijst naar een Russische uitdrukking van Poetins tegenstanders, die volgens haar ook op Trumps lijf geschreven staat. "Hoe weet je dat Poetin liegt? Als zijn lippen hebben bewogen. Zo zegt men dat in Rusland, en nu lijkt dat ook voor Trump te kloppen." 

Al is er een verschil volgens haar: "Trump zegt heel veel, maar doet voorlopig weinig. Poetin praat veel minder, en doet gewoon waar hij zin in heeft." Ze wil niet geloven dat Trump zomaar kan beslissen wat er gebeurt. "Ik heb vertrouwen in de instellingen van de Verenigde Staten, en hoop dat ze Trump zijn acties kunnen tegenhouden", klinkt het bij Ksenia. 

Die leugens zijn een probleem, stelt Ksenia. "Hoe kan je een deal sluiten met mensen die je niet kan vertrouwen? Trump draait met de wind, en streeft enkel eigenbelang na. Daar houdt Poetin ook van. Het enige waarin ze consequent zijn, is zich niet aan hun woord houden." 

Oksana vindt het moeilijk om te spreken over een deal. "Het weerspiegelt Trumps echte intentie: geld en macht. Ons land is geen koopwaar, je kan geen deal sluiten over grond en de mensen die toevallig op dat stuk grond wonen." 

Waar deze oorlog echt om draait volgens Oksana, is het bestaansrecht van Oekraïne. "Alles staat of valt met deze oorlog. Ofwel wordt Oekraïne van de kaart geveegd, ofwel kan het land blijven bestaan. En Rusland is in dit geval wel degelijk de agressor, zo simpel is het." 

Ze gelooft vurig in de steun van de Europese Unie: "Als de Amerikaanse steun wegvalt, gaat Oekraïne het moeilijk krijgen. Ik ben ervan overtuigd dat Europa ons zal blijven steunen, dat hebben ze de afgelopen dagen al laten merken". Daarmee verwijst ze naar het overleg over de veiligheid van Europa dat de Franse president Macron aanstaande maandag samenroept. 

"Ik vind Oekraïners enorm moedig. We hebben de afgelopen 3 jaar al vaker momenten gehad waarop we even niet zagen hoe het verder moest, maar het land krabbelt steeds terug overeind", weet Oksana. "We zullen ons nu ook niet laten doen door Trump, ik geloof niet dat dit het einde betekent voor Oekraïne." 

Ksenia vindt het niet correct om als Rus over een oplossing te praten: "De oorlog gaat ten koste van het Oekraïense leven. Het is dus aan hen om te beslissen of en waar ze zouden in willen meegaan." 

Ze acht de kans wel groot dat de situatie in eerste instantie zal bevroren worden zoals ze nu is, met grondgebied bezet door Rusland. Al is ze het niet eens met die uitkomst: "Als je hoort en ziet wat Russen doen met Oekraïners die in bezet gebied wonen, dat is verschrikkelijk. De prijs die Oekraïners betalen is bijzonder hoog. Wie ben ik om te beslissen of ze verder willen vechten of niet?" 

De Russische denkt even na: "Wij hebben recent Navalny (wijlen Russisch oppositieleider, red.) verloren. Hoewel hij voor veel Russen de belangrijkste baken van hoop was, is zijn overlijden niets vergeleken met wat Oekraïeners elke dag doorstaan."

Voor Oksana is het wel duidelijk: "Tuurlijk willen Oekraïners vrede, maar niet ten koste van alles. Zelenski heeft de afgelopen 3 jaar enorm zijn best gedaan. Hij is om hulp blijven vragen, en heeft daarbij duidelijk aangegeven dat Oekraïne de manschappen kan leveren, als ze gesteund worden met materieel. En dat is hem gelukt ook." 

"Ik weet niet of Zelenski het allemaal opgelost gaat krijgen", gaat Oksana verder. "Al betwijfel ik ook ten sterkste dat nieuwe verkiezingen, en dus een nieuwe president, de situatie wel ineens zouden kunnen veranderen. Hij heeft hard gewerkt, is meermaals bijna verdronken en hij is toch maar blijven zwemmen", stelt Oksana. 

"Zal hij blijven tot de overwinning? Geen idee, maar hoe ziet zo'n overwinning eruit? En wanneer komt die er?", vraagt Oksana zich af. "Antwoorden op die vragen zullen nog lang op zich laten wachten, maar de komende weken zal waarschijnlijk wel een en ander duidelijk worden." 

Ook na 3 jaar beheerst de oorlog hun leven nog: "Ik sta op met het nieuws, en ga ermee slapen", vertelt Ksenia.  Ze wandelt steeds mee in protestmarsen, zij het zonder Russische symbolen. "Helemaal in het begin van de oorlog vroegen mensen zich af waar de Russen waren in de protesten. We waren er wel, maar zonder vlaggen, omdat we ons echt willen verzetten tegen de symbolen die Poetin gebruikt om Oekraïners te vermoorden. En we zijn er nog steeds", besluit ze. 

Ksenia vindt dat je als Rus die verantwoordelijkheid moet dragen. Al weet ze wel dat haar persoonlijk geen schuld treft, en zij ook niets kan veranderen aan de situatie: "Met dat gevoel van machteloosheid en de constante stress heb ik leren leven, je went er spijtig genoeg aan."

Ook Oksana blijft gaan: "Ik blijf het nieuws lezen, en sta nog steeds elke zondag aan het KMSK in Antwerpen. Met zo'n 150 mensen komen we daar wekelijks samen. We krijgen steun en applaus, en zamelen geld in, want er is telkens opnieuw iemand die het kan gebruiken." 

En dat zal ze blijven doen tot aan de overwinning: "Als je me 3 jaar geleden had gezegd dat ik hier over 3 jaar nog zou staan, dan had ik dat niet geloofd. Het weegt zwaar en ik ben moe. Maar we passen ons aan en we doen verder", besluit Oksana.