Wat zijn de gevaren en valkuilen van live-verslaggeving tijdens terreurdaden? Daarover gaat ‘September 5’, een nieuwe film over het moment waarop de tv-journalistiek voorgoed veranderde. In 1972 bracht het Amerikaanse ABC live verslag uit van het gijzelingsdrama tijdens de Olympische Spelen in München. Hoe ga je als journalist te werk in zo’n situatie? Richt je er camera’s op? Zend je de beelden live uit?
'September 5': film over eerste live-uitzending van terreurdaad actueler dan ooit
Denny Baert
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
Het live in beeld brengen van volleybal-, boks- en tenniswedstrijden op de Olympische Spelen. 5 September 1972 kondigde zich voor Geoffrey Mason aan als een normale werkdag in de regieruimte van de Amerikaanse tv-zender ABC, in het olympisch dorp in München.
Wat de 30-jarige tv-maker ‘s ochtends nog niet wist, was dat hij die dag samen met zijn collega’s mee zou schrijven aan een donkere pagina in de sport-, tv- en algemene geschiedenis.
Camera naar buiten gerold
In de nacht van 4 op 5 september waren namelijk 8 Palestijnse terroristen de vertrekken binnengevallen van de Israëlische atleten in het olympische dorp. Nadat gewichtheffer Yossef Romano en coach Moshe Weinberg werden doodgeschoten, hielden de terroristen 9 andere atleten gegijzeld.
Toen producer Geoffrey Mason en zijn collega’s van de sportredactie lucht kregen van de gijzeling, twijfelden ze geen moment: ze zouden hier live verslag van uitbrengen. “De eerste beslissing die we die dag maakten, was om de camera naar buiten te rollen om de gebeurtenissen te kunnen filmen”, vertelde Mason deze week in Terzake.
Terwijl ze die ene camera richtten op de voordeur van het appartementsgebouw waarin de gijzeling aan de gang was, richtten ze een andere camera op het dak van het gebouw. Zo hadden ze 2 cameraposities om live te zien wat er gebeurde.
Ethisch vraagstuk
Toen wierp zich de vraag op: zouden ze deze beelden live uitzenden? Technisch konden ze het perfect, maar konden ze het ethisch maken om mogelijk live in beeld te brengen dat iemand werd neergeschoten?
“Omdat we enkel beelden hadden van maar 2 cameraposities, was het weinig waarschijnlijk dat we live zouden zien dat er iemand geschoten zou worden”, blikt Mason terug. “We wisten dat het een risico was, maar we besloten om door te gaan met die live-verslaggeving.”
Buiten het oog van de camera’s kwamen uiteindelijk alle Israëli's om het leven, nadat een Duitse politieactie op een lokaal vliegveld helemaal fout liep. Daarbij kwamen ook een Duitse politieman en 5 van de 8 Palestijnse terroristen om.
Van regieruimte naar bioscoop
Het is rond alle journalistieke afwegingen die tijdens de 22 uur lange gijzeling genomen werden, dat ook de film ‘September 5’ draait.
Regisseur Tim Fehlbaum wilde al langer een film maken over het Bloedbad van München, zoals het gijzelingsdrama in de geschiedenisboeken staat. Pas na een voorbereidend gesprek met Geoffrey Mason vond hij een nieuwe invalshoek van waaruit het verhaal nog niet verteld was: dat van de toenmalige tv-makers.
“We beseften hoe relevant dat verhaal, dat ruim 50 jaar geleden gebeurde, is voor vandaag. Het is nog altijd relevant voor de manier waarop we vandaag nieuws consumeren”, aldus Fehlbaum.
Bekijk: Lieven Van Gils spreekt met de cast van 'September 5'
Sterker nog: we staan nu veel vaker voor dergelijke dilemma’s, omdat er nu overal camera’s zijn en we met zijn allen veel gemakkelijker alles live in beeld kunnen brengen.
Waar er in 1972 nog grote camera’s en tv-verbindingen nodig waren, kan iedereen met een smartphone nu in een handomdraai beelden maken en verspreiden.
“Door de manier waarop er vandaag gefilmd wordt en met beelden wordt omgegaan is er nu een veel groter risico.” Dat stelt de 84-jarige Geoffrey Mason, die onlangs nog door The Hollywood Reporter omschreven werd als “de man die feitelijk livestreaming uitvond in 1972”.
Ik hoop dat deze film mensen doet nadenken hoe we met het nieuws omgaan
Hoofdrolspeler John Magaro
Ook John Magaro, de acteur die in ‘September 5’ Geoffrey Mason speelt, deelt die zorg. “Ik hoop dat deze film mensen doet nadenken hoe we met het nieuws omgaan, dat we door onze telefoon altijd op zak hebben.”
Actrice Leonie Benesch, die in de film de Duitse Marianne Gebhardt speelt, wijst daarbij nadrukkelijk op de gevaren van de commercialisering van de media.
“In de VS jagen commerciële mediabedrijven cijfers na, maar in welke mate helpt ons dat verder om de bevolking te informeren?”, vraagt ze zich af. “Dezer dagen wordt er veel over het vertrouwen in de media gesproken, en daar zitten we nu op heel hellend vlak.”
Hoe gaat VRT NWS met dit soort nieuws om?
Justitiejournaliste Caroline Van den Berghe zegt dat VRT NWS nooit beelden zal tonen van iemand die aan het sterven is, als het om beeldverslagen met opgenomen beelden gaat. "We gaan er altijd over waken dat dat niet gebeurt."
"Als je live op antenne bent en midden in de actie staat, wordt dat wel moeilijk", gaat ze verder. "Dan zou het wel kunnen gebeuren dat die beelden wel worden uitgezonden. Maar het kan net zo goed gebeuren dat we stoppen met filmen als de politie ons dat zou vragen. Bijvoorbeeld om te voorkomen dat de dader kan meekijken met die beelden."
In 'September 5' is te zien hoe de Duitse politie gewapend de regie binnenvalt en eist dat de uitzending van de beelden wordt stopgezet omdat er scherpschutters in beeld werden gebracht. Daarop worden de camera's uitgezet, maar even later worden ze weer aangezet.
"Als de dader kan zien waar de politie overal opgesteld staat om binnen te vallen, moeten we daar natuurlijk wel gehoor aan geven", zegt Caroline Van den Berghe hierover. In zo'n geval neemt een cameraploeg afstand totdat de actie afgelopen is. Als alles veilig is, kunnen eventueel wel weer beelden getoond worden.
