"Trump zet de wereld op zijn kop als hij zegt dat Oekraïne de oorlog is begonnen." Dat zegt VRT NWS-buitenlandjournalist Marijn Trio, na de openlijke ruzie tussen de Oekraïense en Amerikaanse president. Volgens Trio wil Trump geen aandacht meer geven aan Europa. "Daarom wil hij die oorlog snel stoppen en het maakt hem niet uit op welke manier."
Marijn Trio na verwijten van Donald Trump aan adres van Volodimir Zelenski: "Hij zet de wereld op zijn kop"
Van "hij had nooit aan de oorlog mogen beginnen" tot "een dictator zonder verkiezingen". De voorbije 24 uur heeft Amerikaans president Donald Trump de kritiek op zijn Oekraïense collega Volodimir Zelenski niet gespaard. Heeft hij ook gelijk?
"Trump zet de wereld op zijn kop als hij zegt dat Oekraïne de oorlog is begonnen", analyseert buitenlandjournalist Marijn Trio in het VRT NWS Journaal. Rusland is bijna 3 jaar geleden Oekraïne binnengevallen. Al die tijd probeert Oekraïne zich te verdedigen. "Maar nu zegt Trump dat Zelenski zich aan het begin van de oorlog al had moeten overgeven."
Volgens Trump zou Zelenski zichzelf maar moeilijk kunnen opvolgen als president bij nieuwe verkiezingen in Oekraïne en zou hij maar "4 procent" halen in populariteitspeilingen. "Dat cijfer heb ik nog nooit gehoord. In peilingen krijgt hij steevast een cijfer boven de 50. Vandaag zelfs nog 57 procent." Zelenski pareerde die kritiek al door te zeggen dat die 4 procent "Russische desinformatie" is.
Ook Rusland beweert al enkele jaren dat Zelenski "geen legitieme president" is. "Rusland zou dan ook graag willen dat er tijdens de oorlog nieuwe verkiezingen komen in Oekraïne. Ze zouden die verkiezingen dan kunnen beïnvloeden en een president aan de macht krijgen die pro-Moskou is."
Bekijk hier de analyse van buitenlandjournalist Marijn Trio in VRT NWS Journaal:
VS keert zich razendsnel tegen Oekraïne
Hoewel de VS de afgelopen jaren een trouwe bondgenoot van Oekraïne was, keert het land zich nu razendsnel tegen Zelenski. "Oekraïne hoopte eerst dat de rol van Trump tot verandering zou leiden en Zelenski heeft ook zijn best gedaan om Trump te prijzen. Maar in alle uitspraken van de Amerikaanse president hoor je geen woord kritiek op Poetin."
En dat is heel opmerkelijk, vindt Trio. "Het Amerikaanse beleid tegenover Rusland is 180 graden gedraaid. En ook de toon tegenover Zelenski is razendsnel veranderd. Zeker als je de uitspraken van Trump leest, waarin hij Zelenski kleineert tot matige comedian, die verantwoordelijk is voor miljoenen doden. Klare taal van Trump om te laten zien dat de VS niet meer aan de zijde van Oekraïne staat."
Focus op China
Europese landen reageren verontwaardigd over de persoonlijke aanvallen van Trump op Zelenski. Welk doel wil de Amerikaanse president hiermee bereiken?
"Hij wil niet dat zoveel aandacht, middelen en geld naar die oorlog gaan. Trump wil zich losrukken van Europa en zich focussen op China, wat volgens zijn regering de grootste dreiging is voor de VS."
Om zich te focussen op China moet de oorlog in Oekraïne zo snel mogelijk stoppen. "Het lijkt hem niets te schelen op welke manier die oorlog moet stoppen. Hij lijkt dan ook bereid om Poetin te geven wat hij wil en om in te gaan op de eisen die Rusland al 3 jaar oplegt."
Daarnaast vindt Trump een nauwere samenwerking met Rusland heel interessant. "Vooral voor de economische kansen die ontstaan, als de VS de banden met Rusland zou herstellen."
Economische waarde van Oekraïne
Koen Schoors, professor economie aan de UGent, zegt ook dat er grote economische belangen spelen rond Oekraïne, ook met betrekking tot de natuurlijke rijkdommen van het land.
"Drie jaar na de start van de oorlog is natuurlijk elektrificatie heel belangrijk geworden", zegt Schoors. "Batterijen zijn heel belangrijk geworden. En dan zien ze daar plots die zeldzame aardmetalen die Oekraïne heeft. Die zijn nodig voor de hele vergroening van de economie, ook in de Verenigde Staten. Plots ziet iedereen daar geld en brood in. En de Amerikanen willen daar nu de hand op leggen."
De regering-Trump heeft Oekraïne inderdaad een voorstel gedaan om toegang te krijgen tot de zeldzame mineralen in de Oekraïense grond, als compensatie voor reeds geleverde militaire steun en als betaling voor mogelijke toekomstige steun.
Maar Oekraïne wilde die overeenkomst niet tekenen. Volgens president Zelenski bevatte het document niet voldoende veiligheidsgaranties, die Oekraïne zou krijgen van de VS, in ruil voor de mineralen.
Bekijk: Koen Schoors analyseert het economische belang van Oekraïne
Schoors vindt ook dat Europa al meer had moeten nadenken over de heropbouw van Oekraïne, in de aanloop naar vredesgesprekken. "We moeten met een Marshall-plan komen, of een Von der Leyen-plan zo je wil. Daar moet in staan hoe we Oekraïne weer gaan opbouwen, hoe we het opnieuw gaan industrialiseren, en hoe we Oekraïne in onze handelszone kunnen binnentrekken. Dat hebben we niet gedaan, terwijl we al lang wisten dat er ooit vredesgesprekken zouden komen."
Europa moet volgens Schoors ook met een strategie komen om de vrede - als die er komt - te beveiligen. "Gaan we troepen sturen of niet? Gaan we dat doen, desnoods zonder Amerika? En hoe gaan we de vrede in Oekraïne realiseren, niet vanuit een soort nieuw kolonialisme, maar vanuit een soort samenwerking?"
