Om 22 uur is een staking van 9 dagen gestart bij de spoorwegen. Het gaat om een actie van de Onafhankelijke Vakbond voor het Spoorpersoneel (OVS), een kleinere vakbond met vooral aanhang bij het rijdend personeel. Zondagavond leggen ook de leden van het Autonoom Syndicaat van Treinbestuurders (ASTB) voor 5 dagen het werk neer. De grote vakbonden hebben dan weer een reeks acties en roterende stakingen aangekondigd. Waarom al die stakingen en wat betekent dat voor de treinreiziger?
Staking van 9 dagen bij het spoor is begonnen: wie staakt, waarom en hoe zal jij het voelen?
Rik Arnoudt
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
Wie staakt wanneer?
Het meest in het oog springt de actie van de kleine vakbond OVS, die vanavond om 22 uur begint en maar liefst 9 dagen duurt. De OVS-actie wordt beëindigd op 2 maart, om 22 uur.
Zondag krijgt de OVS het gezelschap van de leden van het Autonoom Syndicaat van Treinbestuurders (ASTB), een andere kleine vakbond. Zij leggen het werk neer van 23 februari om 22 uur tot 28 februari om 22 uur.
De grote vakbonden ACOD-Spoor en ACV-Transcom hebben gekozen voor roterende acties vanaf maart, met verschillende data per maand tot juli.
De liberale vakbond VSOA-Spoor zou aanvankelijk ook actie voeren, maar is daarop teruggekomen. "Wij willen alle kansen geven aan het sociaal overleg, zegt voorzitter Werner Baetsleer. Hij sluit niet uit dat ook het VSOA gaat actie voeren, "naargelang van de evolutie van de toestand".
De kleine vakbond METISP-Protect staakt nog niet mee, maar heeft wel een stakingsaanzegging ingediend tussen 2 en 30 maart. Hier is het nog niet zeker of het ook werkelijk tot een staking komt. Volgens de spoorwegen is de aanzegging niet ontvankelijk.
Waarover gaan de stakingen?
Ondanks al die verschillende manieren van actie voeren, gaat het ongenoegen over hetzelfde: de pensioenhervormingen die de federale regering heeft aangekondigd, de verhoging van de productiviteit en flexibiliteit die van het personeel gevraagd wordt, de aanhoudende besparingsmaatregelen bij de spoorwegen, de plannen om juridische werkgever HR-Rail op te doeken en de vrees dat de NMBS wordt opgesplitst.
"Wij vertolken een gevoel dat breed leeft bij al het personeel van de spoorwegen, zowel bij de NMBS, HR-Rail als Infrabel", zegt Bram Maes van de OVS. "Het is frustrerend dat ons eisenpakket wordt herleid tot het feit dat mensen met pensioen gaan als ze 55 jaar zijn", zegt hij.
Ook Günther Blauwens (ACOD-Spoor) ergert zich aan die perceptie. Volgens hem zijn er vorig jaar 7 personeelsleden op hun 55e met pensioen gegaan. "Pensioen op je 55e geldt alleen voor het rijdende treinpersoneel met 30 jaar dienst. Zij krijgen dan ook geen maximumpensioen, want dat kan pas als je 36 jaar dienst hebt." De gemiddelde pensioenleeftijd bij het spoorwegpersoneel ligt op 61 jaar, aldus Blauwens.
Volgens Blauwens werkt de meerderheid van het personeel bij het spoor trouwens op onregelmatige uren. "Je hebt bijvoorbeeld het personeel in de seinzalen en de spoorleggers die 's nachts in weer en wind werken. Dat wordt allemaal toch wel onderschat, vind ik."
Waarom actievoeren in gespreide slagorde?
Bram Maes (OVS) zegt te betreuren dat de andere vakbonden niet meedoen aan de staking van 9 dagen. "Inhoudelijk zitten we op dezelfde lijn, maar we verschillen van methode." Hij zegt ook dat de OVS de acties van de andere vakbonden ondersteunt.
Günther Blauwens van ACOD-Spoor, dat voor alle duidelijkheid nu nog geen actie voert, bevestigt dat het eisenpakket van de vakbonden grosso modo hetzelfde is. Waarom dan al die acties op verschillende data? "Wij (ACOD-Spoor en ACV-Transcom, red.) zijn de 2 grootste vakbonden", zegt hij. "Wij maken een actieplan op basis van wat gewestelijke verkozenen doorgeven en hebben ook een verlengstuk in de nationale paritaire organen, waar onder meer over pensioenen wordt gesproken."
"Wij laten ons niet beïnvloeden door de sociale media", geeft Blauwens nog mee.
De verhouding tussen de verschillende vakbonden bij het spoor kan je schetsen door de mandaten te tellen die ze in de verschillende overlegorganen hebben: ACOD-Spoor heeft er 154, ACV-Transcom 104, de OVS 10, METISP-Project 7, ASTB 5 en VSOA 2.
Begrijpen vakbonden kritiek op staking van 9 dagen?
"De impact van onze actie wordt gedramatiseerd", vindt Bram Maes (OVS). "Het is niet zo dat we heel het land platleggen, want er bestaat ook nog zoiets als de minimale dienstverlening bij het spoor."
"Anderzijds heeft een actie zonder impact geen nut. Je hebt nu eenmaal een minimale impact nodig om druk te kunnen zetten. Met een scenario van een zoveelste 24-urige staking blijf je onopgemerkt, denk ik."
Hoe reageren de spoorbedrijven?
In een persbericht noemen NMBS, Infrabel en HR-Rail de meerdaagse stakingen "onverantwoord en onaanvaardbaar". "Als overheidsbedrijven, verantwoordelijk voor essentiële opdrachten van openbare dienst en die dagelijks instaan voor de verplaatsingen van 900.000 reizigers, veroordelen we het disproportionele karakter van deze reactie op een politiek programma waarover nog overleg moet opgestart worden met de federale regering.
"We kunnen niet aanvaarden dat onze reizigers het rechtstreekse slachtoffer worden van dergelijk gedrag", aldus NMBS, Infrabel en HR-Rail.
Minister van Mobiliteit Jean-Luc Crucke (Les Engagés) heeft in de Kamer gezegd dat hij het standpunt van de spoorbedrijven deelt. Hij wijst erop dat de actie die vanavond begint, uitgaat van een onafhankelijke spoorvakbond die niet mee aan tafel zit bij de sociale dialoog, die overigens nog niet is begonnen. "Met de grote vakbonden ga ik de dialoog zeker verderzetten", aldus Crucke.
Wat vindt reizigersorganisatie TreinTramBus?
"In eerste instantie is dit een politieke staking", zegt Peter Meukens van TreinTramBus. "Men staakt tegen een voornemen van de regering dat nog niet eens concreet is. Zo jaag je mensen tegen je in het harnas."
"Voor ons gaat het altijd om het evenwicht tussen het recht op werken, het recht op staken en het recht om je te verplaatsen", aldus Meukens. Dat evenwicht wordt nu verstoord, vindt hij. "Ons standpunt blijft dat de reiziger geen schuld treft, maar wel wordt getroffen. Dat betreuren we."
Dat er zoiets bestaat als een minimale dienstverlening noemt TreinTramBus wel een stap vooruit. De minimale dienstverlening is in 2017 ingevoerd onder de regering-Michel en bepaalt dat werknemers 72 uur op voorhand moeten aangeven of ze meestaken. Daardoor kan de dag voor de staking een alternatief vervoersplan worden opgemaakt zodat de reiziger weet waar hij aan toe is.
Welke treinen rijden (niet)?
De NMBS voorziet dat het treinverkeer de komende 9 dagen zwaar verstoord zal zijn. De spoorwegmaatschappij werkt elke dag wel een minimumdienst uit op basis van het aantal personeelsleden dat heeft aangegeven of ze al dan niet deelnemen aan de staking. Die informatie moeten ze 72 uur op voorhand meedelen aan de NMBS.
De dag vóór de stakingsdag zal de NMBS kunnen meegeven welke treinen er rijden. Voor morgen bijvoorbeeld is die informatie alvast beschikbaar op de reisplanner . De informatie zal telkens een dag voor de eigenlijke stakingsdag beschikbaar zijn: zaterdag is de treindienst voor zondag bekend, zondag die voor maandag, enzovoort.
De NMBS maakt zich sterk dat zaterdag 3 op de 5 treinen zullen rijden. Ze raadt reizigers aan om hun reis tijdens de stakingsactie goed voor te bereiden door geregeld de reisplanner op de website en/of in de app van NMBS te raadplegen.
Gedurende de hele stakingsperiode voorziet de NMBS assistentie aan reizigers met een beperkte mobiliteit.
