Het nieuwe Defensiefonds dat minister Theo Francken (N-VA) uit de grond wil stampen, zal niet uitsluitend uit eenmalige stortingen bestaan. Dat heeft Francken verklaard in de Kamer. Het fonds moet in zijn ogen helpen een "ecosysteem" rond Defensie te bouwen. De oprichting van het fonds zal binnenkort al moeten gebeuren.
Het was de eerste keer dat Francken als minister zijn opwachting maakte in de commissie Defensie. Hij kreeg daarbij een geschenk van PS'er Christophe Lacroix: een biografie van Winston Churchill - een duidelijke verwijzing naar de turbulente geopolitieke tijden waarin we leven. Lacroix had ook warme woorden veil voor Francken en verklapte dat hij in 2014 felicitaties van Francken had gekregen toen hij zelf Waals minister werd.
De nieuwe minister kreeg een rist vragen over het Defensiefonds dat moet helpen het budget voor Defensie tegen 2029 naar 2 procent van het bbp te krijgen - het bekende engagement binnen de NAVO - en naar 2,5 procent in 2034. Dat fonds wordt een dochter van de federale participatiemaatschappij SFPIM en zal een reeks participaties die ons land aanhoudt bevatten.
Een reeks strategische participaties zal worden aangehouden en dus dividenden opleveren, een deel minder strategische aandelen zullen worden verkocht. Omdat daarbij sprake is van beursgenoteerde bedrijven wilde Francken geen verdere details kwijt. De eerste inkomsten staan al voor eind dit jaar geprogrammeerd, dus de oprichting zal zo snel mogelijk gebeuren.
90 procent naar strategische middelen
In grote lijnen zal 90 procent van de middelen naar strategische aankopen gaan, zoals extra F-35's en munitie. De overige 10 procent zal worden geïnvesteerd in de defensie-industrie. "Het is de bedoeling daar een ecosysteem rond te bouwen", zei minister Francken. Hij merkte op dat die al aanwezig is in Wallonië, maar niet in Vlaanderen.
Naast het fonds gaat 1 miljard euro structureel extra naar Defensie. Een deel daarvan geldt als inhaalbeweging voor de onderfinanciering van het STAR-plan, een ander deel komt neer op bijkomende injectie. In 2025 is samen sprake van 770 miljoen euro. Dat cijfer loopt op tot 996 miljoen euro in 2029.
Grof geschat moet het budget de komende jaren dus van 8 naar 12 miljard euro gaan. Er komt 1 miljard euro structureel bij en dus moet 3 miljard euro via het Defensiefonds gaan. "Het klopt dat ik liever 4 miljard euro structureel had gezien, maar laat ons zeggen dat dat niet evident was", aldus Francken. "Maar ben ik hier blij mee? Eerlijk gezegd ja!"
De vraag is natuurlijk of het zal volstaan. Zoals bekend is de internationale druk aan het toenemen om een hoger percentage van het bbp aan Defensie uit te geven. De minister wilde daar nog niet verder op ingaan. "Maar niemand is blind voor de geostrategische situatie", luidde het. Verschillende Kamerleden waarschuwden de minister ook rekening te houden met een toename van het Belgische bbp, want in dat geval zal ook meer geld nodig zijn om aan 2 procent te komen.