Loopt controle op verboden gebruik plastic zakjes in Antwerpen mank? "We treden enkel op bij klachten"

Opvallend beeld wanneer je in Antwerpen boodschappen gaat doen in de Handelstraat en omgeving. Je ziet er heel wat mensen met een hele reeks plastic zakken de groente- en fruitwinkels buitenwandelen. Even verderop, bij Albert Heijn, krijg je een heel ander beeld. Mensen doen het met heel wat minder zakken, meestal 1 grote herbruikbare plastic of katoenen tas. 

Hoe komt dat? Wanneer we zelf op onderzoek gaan bij de groente- en fruitwinkels in de Handelstraat krijgen we zoveel plastic zakjes mee als we willen en bovendien allemaal gratis. De Vlaamse regelgeving verbiedt nochtans het gratis ter beschikking stellen van lichte plastic draagtassen.

"Er geldt geen verbod, maar de plastic draagtas moet betalend zijn en de detailhandel moet kenbaar maken aan de consument dat de tas betalend is", zegt Jan Verheyen, woordvoerder van de Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij (OVAM). 

"Het gaat meer specifiek om plastic draagtassen met een wanddikte van minder dan 50 micron en meer dan of gelijk aan 15 micron. Die mogen dus niet gratis ter beschikking gesteld worden. Een micron is een duizendste van een millimeter. Hoe meer micron, hoe dikker het plastic. 

Bijna alle zakjes die we meekrijgen, zijn 15 micron dik, helemaal gratis en zoveel als we willen. Voor elk van die zakjes hadden we dus in principe moeten betalen. 

Even terzijde: de wetgever heeft die uitzondering voor flinterdunne zakjes (minder dan 15 micron dik) gemaakt voor hygiënische redenen. Om bijvoorbeeld groente- en fruit niet te beschadigen, om te vermijden dat het gaat lekken. Het gaat dan om zakjes die zo dun zijn dat je ze in principe maar 1 keer kan gebruiken. Voor alle duidelijkheid, de zakjes die we meekrijgen zijn niet flinterdun. Je kan ze ook bijhouden want ze zijn stevig genoeg om meerdere keren te gebruiken. 

"Eventuele inbreuken kunnen gemeld worden bij de stad of gemeente. De lokale toezichthouder kan dit handhaven", zegt Verheyen. De stad Antwerpen laat weten dat ze pas optreedt indien er klachten binnenkomen bij de stad en dat is tot op heden nog niet gebeurd. De regelgeving is nog maar enkele jaren van kracht.

"De stad Antwerpen kent het probleem en tracht in de eerste plaats te sensibiliseren met acties als 'Mei Plasticvrij'. Wat de handhaving ervan betreft, is er sprake van een gedeelde verantwoordelijkheid van het lokale en het bovenlokale niveau", zegt Liesbeth De Maeyer, perswoordvoerder van de stad.

"Bij stad Antwerpen werkt de handhaving gericht en bij dit soort van uitdagingen wordt in de eerste plaats opgetreden wanneer er klachten of meldingen binnenkomen. Die zijn er tot op heden nog niet geweest", laat De Maeyer nog weten.

"De stad heeft effectief het recht om prioriteiten te stellen bij het controleren op de milieuregelgeving. Een stad heeft niet de capaciteit om alles te controleren, net zoals de politie niet op alle verkeersmaatregelen kan inspecteren. Maar indien er klachten binnenkomen over het gratis uitdelen van plastic zakken, moet de stad wel actie ondernemen, maar die klachten zijn er tot op heden niet, als ik het goed begrijp", zegt Jan Verheyen.

De bevoegde schepen van stads- en buurtonderhoud wenst intussen enkel schriftelijk te reageren op waarom de controle op het gebruik van plastic zakjes bij de detailhandel in Antwerpen niet prioritair is. Maar de stad verwijst naar punt 166 in het bestuursakkoord: "We hebben de ambitie om het gebruik van plastic zakjes maximaal af te bouwen." Hoe de stad dat dan precies gaat doen, komen we verder niet te weten.