Frits Bolkestein, gewezen boegbeeld van Nederlandse partij VVD, is overleden

Frits Bolkestein was een van de toonaangevende politici van de jaren 90 in Nederland. Van 1990 tot 1998 was hij partijleider van de VVD, de rechts-liberale partij die vandaag wordt geleid door Dilan Yesilgöz. Hij gaf de VVD een scherper profiel.

Hij was in die jaren ook fractieleider van de VVD in de Tweede Kamer. Hij voerde oppositie tegen de laatste - centrumlinkse - regering van Ruud Lubbers (Lubbers III) aan het begin van de jaren 90.

In 1994 was Bolkestein samen met Wim Kok (PvdA) en Hans van Mierlo (D66) de architect van het eerste paarse kabinet onder leiding van Kok.

Zelf bleef Bolkestein fractievoorzitter in de Tweede Kamer, waar hij de regering regelmatig bekritiseerde, de liberale lijn scherp hield en vaak de leiding nam van het politieke debat. 

Met Bolkestein als lijsttrekker won de VVD alle verkiezingen. In 1998 kreeg de partij 38 zetels, op dat moment het beste resultaat ooit voor de VVD.

Bolkestein was in Nederland de eerste prominente politicus die de problemen van migratie en de multiculturele samenleving aankaartte. Zo zei hij meer dan eens dat de islam moeilijk te verzoenen is met westerse waarden. Zijn uitspraken leidden tot felle reacties.

Bolkestein was ook uitgesproken eurokritisch. De Europese Unie was in zijn ogen te bemoeizuchtig.

Hij zou zo uitgroeien tot een voorbeeld voor latere rechtse politici. Zoals Pim Fortuyn, die het thema migratie kaapte van de VVD, en Geert Wilders, die begon als een partijgenoot van Bolkestein maar dan de uiterst rechtse PVV oprichtte.

Aan het einde van de jaren 90 ruilde de euroscepticus Bolkstein verrassend de Nederlandse voor de Europese politiek. Van 1999 tot 2004 was hij Europees commissaris voor Interne Markt.

In die functie stelde hij voor om Oost-Europeanen in West-Europa te laten werken volgens de voorwaarden die golden in hun eigen land. De zogenoemde Bolkestein-richtlijn oogstte veel kritiek, vooral in Frankrijk, waar 'de Poolse loodgieter' een schrikbeeld werd.

Bolkestein trok zelf naar Parijs om zijn richtlijn te verdedigen. Op een persconferentie sprak hij tegen dat er een toestroom was van goedkope Oost-Europese arbeidskrachten. "Kwamen ze maar. Ik zou best een loodgieter willen voor mijn buitenhuisje in Noord-Frankrijk", zei hij.

Onder druk van werknemersorganisaties werd de richtlijn later hoe dan ook aangepast.

Ook na zijn afscheid van de actieve politiek mengde Bolkestein zich nog regelmatig in het politieke debat. Zo sprak hij zich in 2010 uit tegen de besparingen op cultuur die werden ingevoerd door de eerste regering van Mark Rutte. Ook schreef Bolkestein verscheidene boeken