Drie jaar na hun vlucht uit Oekraïne: hoe hebben Maryana, Irina en Yulia een nieuw leven opgebouwd in Limburg?

Maryana Stelmakh vertrok uit Busk op 24 februari 2022. Haar gezin had 's ochtends bericht gekregen dat de scholen dichtbleven door de massale Russische aanval op Oekraïne.

Haar man kreeg bijna onmiddellijk daarna zijn oproepingsbrief en enkele uren later vertrok Maryana met een busje vol vrouwen en kinderen. Haar tocht ging eerst naar Polen en daarna verder naar Limburg.

Intussen woont Maryana al enkele jaren, met haar zoon, bij een gastgezin op de grens van Heusden-Zolder en Zonhoven. Ze is vertaalster Oekraïens-Engels van opleiding en werkt momenteel als klerk bij het logistieke bedrijf Nippon Express in Genk. 

Irina Kolupaieva was 19 toen ze wegvluchtte uit Charkiv, waar ze in een apotheek werkte. De Russen liepen op dat moment al rond in haar stad. Het station van de stad werd overrompeld door vluchtelingen, maar een onbekende slaagde erin Irina op een vertrekkende trein te duwen.

Ze vond haar nicht met haar kindjes terug in Polen. Daarna werden ze aan de grens opgepikt door een man uit Zonhoven die hen naar Limburg bracht. Irina hoopt dat haar diploma snel gehomologeerd wordt. Ze werkt voorlopig als poetshulp. 

Yulia Orel had een reisbureau in Kiev. Toen de Russen haar land binnenvielen, liet een Oekraïense vriendin in Peer weten dat ze welkom was. Yulia liet alles achter en vertrok met haar zoontje en moeder. Momenteel woont ze in Hasselt en werkt ze in Kasteelhoeve de Kerckhem in Wijer, een job die aansluit bij haar toeristische en culturele interesses. 

"Ik ben onmiddellijk gestart met een cursus Nederlands toen ik hier aankwam", vertelt Maryana. "Ik ben mijn eerste lesgever, Thomas Donvil van hogeschool PXL, heel dankbaar. Dankzij hem vind ik Nederlands een heel mooie en leuke taal. Ik ben ook altijd lessen Nederlands blijven volgen. Zelfs nu ik werk, volg ik nog lessen Nederlands online, want het kan altijd beter."

"Als je geen Nederlands kent, lukt er niets", zegt Yulia. "Je kan geen documenten invullen, je kan geen werk zoeken, je kan niet praten met de leerkrachten van je kind, .... Veel Oekraïense moeders hebben snel Nederlands geleerd om zichzelf, maar vooral hun kind, alle kansen te geven. Want net om die kinderen te beschermen en te helpen, zijn ze gevlucht en hebben ze hun thuis en familie achtergelaten."

"Ik ben onmiddellijk als poetshulp gaan werken", vertelt Irina die 19 was toen ze in Limburg aankwam. "Daarvoor moest je de taal nog niet kennen. Maar ik heb intussen al 3 jaar Nederlands geleerd en veel mensen zeggen dat ik de taal nu heel goed spreek. Maar ook ik volg nog altijd les, 's avonds online, als ik klaar ben met werken."

"Mijn diploma is intussen erkend", vertelt Maryana. "Ik heb toegepaste taalkunde gestudeerd en was in Oekraïne vertaler-tolk en privélerares. Nu doe ik logistiek en planning bij Nippon Express in Genk."

"Dat is helemaal iets anders, maar ik vind het fantastisch. Ze hebben mij hier stap per stap alles geleerd, want over logistiek wist ik helemaal niets", lacht Maryana. "Ik kon ook altijd hulp vragen. Belgen zijn heel vriendelijk. Ze hebben veel respect voor anderen, maar zijn wel wat afstandelijker dan wij."

"Stap per stap, dat hebben we Maryana moeten leren", zegt Wendy Stevens, assistent-manager office bij Nippon Express. "Ze is heel leergierig en wou daardoor soms te snel gaan. Haar Nederlands was al heel goed toen ze hier 2 jaar geleden solliciteerde. We begrepen haar perfect."

"Daar kan ik me bij aansluiten", zegt Sandrine Hemelaar, HR officer bij Nippon  Express. "Maryana is ook heel zorgzaam. Ze loopt altijd koekjes en snoepjes uit te delen en als we het druk hebben, vraagt ze of ze iets van ons kan overnemen en of we wel genoeg slapen."

"Maar door haar collega te zijn, komt die oorlog natuurlijk ook veel dichterbij. De verhalen die we van haar horen over hoe de mensen in Oekraïne moeten leven, dat doet toch veel meer met je dan wat je op tv ziet."

"Ik ben in Limburg bij veel vriendelijke en warme mensen terechtgekomen", vertelt Irina. "Ze zijn heel lief en bezorgd en ook geïnteresseerd in wat er in Oekraïne gebeurt. Ik kan bij hen echt mijn hart luchten als ik met iets zit."

"Afgelopen zomer ben ik teruggegaan naar Oekraïne om mijn diploma te gaan halen. En iemand hier in Limburg heeft mij geholpen met de procedure om het te laten homologeren. Ik doe mijn werk graag en kom ook graag bij al mijn klanten. Maar ik hoop toch dat het zo snel mogelijk in orde komt met mijn diploma. Omdat het om een medisch beroep gaat, duurt dat langer dan normaal."

"Ik heb Irina altijd als een positief en geëngageerd iemand gezien, iemand die de taal wou leren en haar werk heel goed wou doen", vertelt An Santermans in Diepenbeek. "Ik hoorde dat haar mama overleden was, dat vond ik heel erg. En ze was ook nog geen 20 toen ze hier aankwam, samen met haar nicht en 2 kleine kindjes.

"Irina is ook heel intelligent en weet wat ze wil. En ze spreekt intussen perfect Nederlands. Je moet het maar doen", zegt An.

"Wel jammer dat iemand die een opleiding heeft als apothekeres hier dan als poetshulp moet werken", vult haar partner Ralf Notarpietro aan. "Maar ze geeft niet op, ze is echt constant bezig met te werken aan haar toekomst. We praten veel met haar, ook over Oekraïne. Het wordt tijd dat de mensen daar eens zelf mogen beslissen over hoe het er in hun land aan toegaat", besluit Ralf. 

"Mijn zoon stopte met praten nadat de oorlog was uitgebroken", vertelt Yulia. "Ik had een Oekraïense vriendin in Peer en zij zei dat ik naar België kon komen en bij haar kon verblijven.

"Zeven jaar geleden was ik al in Hasselt, voor de Virga Jesse feesten. Toen was ik hier als toerist, nu leef ik hier als vluchteling. Toen ik vorige zomer opnieuw naar de Virga Jesse ommegang ging kijken, vroeg ik me af hoe mijn leven er over 7 jaar zal uitzien."

"Yulia stond hier plots aan de deur en vroeg me om meer informatie over de bouwstijl van het gebouw", vertelt Nanne Feldhaus, zaakvoerder van Kasteelhoeve de Kerckhem.

"Maar we hadden op dat moment ook een vacature. Ik heb dan met haar gesproken en nu werkt ze hier. En dat bleek een schot in de roos."

"Ze runde zelf een bedrijf in de toeristische sector in Oekraïne. Bij ons is ze de contactpersoon voor de klanten. Ze beantwoordt mails en telefoons en ontvangt mensen. Ik denk dat we een ruwe diamant hebben gevonden waarvan we de volledige glans nog niet hebben gezien."

"Of ik terug wil naar Oekraïne?", vraagt Maryana. "Ik wilde dat mijn kind veilig was en daar betaal ik nu de prijs voor. Mijn vader heb ik al 3 jaar niet meer gezien, mijn moeder twee jaar. En intussen gaat mijn zoon langer naar school in België dan in Oekraïne."

"In het begin miste hij zijn familie en vrienden en huilde hij veel. Intussen is hij veel blijer, heeft hij vrienden en gaat hij naar de jeugdbeweging. Het zou moeilijk zijn om terug te keren, ook voor mij", besluit Maryana.    

"Ik moet eerlijk zijn", zegt Yulia. "Ik wil het beste voor mijn kind en daarom wil ik blijven. België heeft mij in moeilijke tijden gesteund. Mijn zoontje is nu 5 jaar. Dit land heeft hem de kans gegeven om zich te ontwikkelen en daar ben ik als moeder heel dankbaar om. Ik wil werken in en voor België, uit respect voor alles dat het land ons gegeven heeft."

"Ik ben heel trots op de Oekraïners, die vrijwilligerswerk doen en vechten aan het front. Maar ik wil en kan niet meer terug", zegt Irina.

"Ik kom uit de Donbas. Alle plaatsen waar ik heb gewoond zijn kapotgeschoten en mijn stad is bezet door de Russen. Ik ben het moe in angst te leven, want de oorlog duurt al tien jaar. Natuurlijk mis ik mijn familie en mijn vrienden en de tijd die ik met hen doorbracht in Oekraïne."

Morgen om 11 uur delen Oekraïners, net zoals vorig jaar, bloemen uit op de Grote Markt in Hasselt om de Belgen te bedanken voor hun gastvrijheid en voor alle hulp die ze de afgelopen jaren kregen.