Rechter uit Lede gaat niet in beroep en is zitje in gemeenteraad definitief kwijt: welke beroepen mag je combineren met politiek ambt?

Peter-Jan Matthys' partij, CD&V Lede, laat weten dat het "een gemotiveerd en gedreven fractielid verliest", maar dat de partij "zijn keuze respecteert". De partij bekijkt nu wat de volgende stappen zijn en wie Matthys zal vervangen in de gemeenteraad. 

De Raad voor Verkiezingsbetwistingen had geoordeeld dat Matthys de eed onwettig had afgelegd, omdat hij nog niet officieel was afgetreden als rechter. Zelf dacht Matthys aanvankelijk dat hij wel de juiste documenten zou kunnen voorleggen om te staven dat hij zijn ontslag al voor de eedaflegging had ingediend. "Het enige probleem zou kunnen zijn dat mijn ontslag nog niet bekrachtigd was door de bevoegde ministers", zei hij daarover toen zelf. Maar de Raad voor Verkiezingsbetwistingen oordeelde toch dat hij de eed onwettig aflegde, en Matthys heeft nu beslist om niet in beroep te gaan tegen die beslissing.

Verschillende oppositiepartijen hadden een klacht ingediend bij de Raad voor Verkiezingsbetwistingen, omdat ze vragen hadden bij hoe Matthys' overstap van rechter naar gemeenteraadslid was verlopen. Zo'n klacht na de eedaflegging is uitzonderlijk. Volgens de Raad voor Verkiezingsbetwistingen is het nog maar een 5-tal keer eerder gebeurd.

Maar welke beroepen mag je eigenlijk wel en niet combineren met een politiek ambt? Brecht Warnez, gastprofessor aan de UGent en eerste schepen in Wingene: "De vuistregel is dat er geen belangenconflict mag zijn", zegt hij. "Stel je voor dat je gemeenteraadslid én rechter bent. Dan kan het gebeuren dat je op een bepaald moment een reglement goedkeurt, bijvoorbeeld over een zone 30 in je gemeente."

"Als er nadien twijfels of klachten over zijn, en jij moet als rechter oordelen over de degelijkheid van het reglement, wringt dat", legt Warnez uit. "Dat spreekt voor zich. Daarom mag je een ambt als gemeenteraadslid niet combineren met een baan als rechter."

Naast rechter zijn er nog andere beroepen die niet verenigbaar zijn met een politiek ambt, zegt Warnez: "Zo mogen politieagenten niet actief zijn in de politiezone waarin hun eigen gemeente ligt, als ze raadslid willen zijn", zegt hij. "Anders zouden ze hun eigen regels moeten afdwingen als agent. Ook dat zou niet eerlijk zijn."

Ook wie als leidend ambtenaar werkt voor een intercommunale vereniging, zoals een sociale huisvestingsmaatschappij, mag geen politiek ambt opnemen in de gemeente waar die organisatie actief is, aldus nog Warnez.

De regels voor lokale en bovenlokale politie ambten zijn grotendeels dezelfde, maar er zijn enkele uitzonderingen. Zo is de combinatie met een baan in het onderwijs afhankelijk van hoe groot het politiek mandaat is. De combinatie met een zitje in het Vlaams of federaal parlement is hoe dan ook niet toegelaten. 

Een politiek ambt op lokaal niveau is in principe wel toegelaten, tenzij het gaat om het burgemeesterschap van een gemeente met meer dan 50.000 inwoners. En ook een schepenambt in een gemeente met 80.000 of meer inwoners, is onverenigbaar met een baan in het onderwijs.