Oekraïense president Zelenski: "Moment voor oprichting Europees leger"

Oekraïne zal geen vredesakkoord aanvaarden waarover het zelf niet mee heeft onderhandeld. Dat herhaalde de Oekraïense president in een vurige toespraak op de Veiligheidsconferentie in München. "Hetzelfde zou moeten gelden voor Europa."

"Geen beslissingen over Oekraïne zonder Oekraïne en geen beslissingen over Europa zonder Europa", zei Zelenski. “Als we worden uitgesloten bij gesprekken over onze toekomst, dan verliezen we alles."

De Veiligheidsconferentie in München wordt gedomineerd door de aankondiging, eerder deze week, van de Amerikaanse president Donald Trump om vredesonderhandelingen te beginnen met de Russische president Vladimir Poetin. De 2 presidenten hadden daarover een telefoongesprek.

"Een paar dagen geleden vertelde president Trump me over zijn gesprek met Poetin", verwees Zelenski ernaar in zijn toespraak. "Niet één keer zei hij dat Amerika Europa nodig heeft aan tafel. Dat zegt veel. De oude tijd is voorbij toen Amerika Europa steunde, alleen maar omdat het dat altijd al heeft gedaan."

Zelenski riep Europa op om zich echt te verenigen en hield een vurig pleidooi voor een sterk Europa, dat zijn eigen leger moet oprichten.

"Ik geloof dat het moment daarvoor gekomen is", zei Zelenski, die er bij de Europese leiders op aandrong om te beslissen over hun eigen toekomst. "Drie jaar oorlog hebben aangetoond dat de basis al is gelegd voor een eengemaakt Europees leger."

Het is niet de bedoeling dat zo'n Europese strijdmacht de NAVO vervangt, verduidelijkte Zelenski nog. "Het gaat er juist om de Europese bijdrage tot de alliantie op gelijke voet te brengen als de Amerikaanse."

In Europa heerst ongerustheid na het telefoongesprek tussen Trump en Poetin. De bezorgdheid is nog toegenomen na een opmerkelijke toespraak die de Amerikaanse vicepresident J.D. Vance gisteren hield in München. Hij haalde daarin scherp uit naar de Europese bondgenoten.

Morgen, zondag, hebben de buitenlandministers van de Europese Unie een spoedvergadering belegd in München. Ze zullen zich buigen over de betrekkingen met de VS en over de oorlog in Oekraïne en de vredesbesprekingen die in de maak zijn.

Het is alle hens aan dek, zeker na een uitspraak die de speciale Oekraïnegezant van de VS, Keith Kellogg, later vandaag nog heeft gedaan in München. Volodimir Zelenski mag daar dan wel hebben gepleit voor een Europese deelname aan de vredesonderhandelingen, Kellogg maakte duidelijk dat dat er niet zal inzitten.

Europa zal geconsulteerd worden, maar niet mee mogen aanschuiven aan tafel. "Het klinkt misschien als krijt op een schoolbord, het schuurt misschien een beetje, maar ik vertel je dit echt heel eerlijk", zei Kellogg volgens de Britse krant The Guardian.

"En aan mijn Europese vrienden zou ik zeggen: meng je in het debat, niet door te klagen of je al dan niet een zitje rond de tafel krijgt, maar door op de proppen te komen met concrete voorstellen, ideeën en meer te investeren in defensie."

Een gelijkend geluid had NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte gisteravond al laten horen in een gesprek met het programma 'Nieuwsuur' van de Nederlandse omroep NOS.

"Als het gaat om Oekraïne is de VS oprecht bezig om te kijken om het tot een goed einde te brengen", meent Rutte. "Tegen de Europeanen zou ik willen zeggen: in plaats van te zeggen dat je per se aan tafel wil, zorg er dan ook voor dat je met plannen komt, dat je bijdraagt - dat kan Europa."

Volgens Rutte zijn de Amerikanen "volstrekt helder" als het gaat om Oekraïne. "We zijn het er echt over eens dat we er nu voor moeten zorgen dat Oekraïne er zo sterk mogelijk voor staat als de gesprekken beginnen", zei hij.

"En als de gesprekken ooit klaar zijn, moet het een goede deal zijn. Dat ook China ziet dat het een goede deal is, anders kunnen die ook wel eens ideeën krijgen voor hun regio. We moeten ook zorgen dat de uitkomst blijvend is, dat Poetin nooit meer iets gaat proberen tegen Oekraïne."