Waarom de vredesgesprekken over Oekraïne ook draaien om geld en grondstoffen

Op de internationale Veiligheidsconferentie in München heeft Oekraïne een plan bezorgd aan de Amerikanen waarin het Oekraïense grondstoffen en mineralen ter beschikking stelt van de VS. Het gaat onder meer om lithium en titanium, die nodig zijn voor de productie van elektrische auto's.

Een mineralendeal lijkt zo cruciaal te zijn voor een vredesakkoord. In ruil kan Kiev zich verzekeren van Amerikaanse steun, zegt David Criekemans, professor internationale politiek aan de Universiteit van Antwerpen. "Het zou kunnen bijdragen aan een vorm van Amerikaanse betrokkenheid bij Oekraïne, een impliciet engagement, omdat de VS op die manier dan zelf minerale belangen in het land zou hebben", zegt hij in Terzake.

"Het grote probleem is dan wel de operationalisering", gaat Criekemans verder. "Van mineralen in de grond tot mijnbouw moet je al snel 10 à 15 jaar rekenen. In eerste instantie zou het dus vooral gaan om een aantal concessies voor Amerikaanse bedrijven. Dat wil zeggen garanties dat enkel de VS toegang zou hebben tot die mineralen."

Maar ook Poetin zit achter de natuurlijke grondstoffen in Oekraïense bodem. Dat kan voor nieuwe verwikkelingen zorgen. "Het Kremlin is al jaren bezig met de grondstoffen in Oekraïne. Rusland wil het Westen deels verhinderen om alternatieven te vinden voor China. Dus als er straks een landkaart op tafel ligt en er misschien een aantal grenzen getekend worden, dan zal de Russische Federatie daar ook rekening mee houden."

"Dat geldt overigens niet alleen voor mineralen, ook Oekraïense meststoffen spelen een belangrijke rol. De Russen proberen ook die markt te domineren om relevant te blijven in de wereldpolitiek." En zo draaien de vredesgesprekken in Oekraïne dus ook om geld en natuurlijke grondstoffen. 

Oekraïne ziet zijn grondstoffen als een soort levensverzekering om steun te krijgen van onder meer de Amerikanen, maar hoe zeker is president Volodimir Zelenski daarvan? "Met Donald Trump weet je maar nooit", zegt Criekemans. "Net daarom is het van groot belang dat de Europese Unie, en Oekraïne trouwens ook, betrokken wordt bij de vredesgesprekken."

"Maar het wordt moeilijk, want Europa heeft slechts beperkte mogelijkheden om zich net zo sterk voor Oekraïne te engageren als de Verenigde Staten", aldus Criekemans.