Duitsland is opnieuw opgeschrikt door een aanslag. Vlak voor een betoging in München zou starten, reed een wagen in op een groep stakers. Minstens 36 mensen raakten gewond, van wie 2 er ernstig aan toe zijn. De verdachte is een 24-jarige Afghaanse asielzoeker. En dat doet het migratiedebat meteen weer oplaaien, op 10 dagen van de verkiezingen. We zetten op een rij wat we al weten.
Een aanslag "met islamistische motieven" in München amper 10 dagen voor de Duitse verkiezingen: dit weten we al
Wat is er gebeurd?
Het incident vond plaats rond 10.30 uur in de buurt van de Stiglmaierplatz. Een wagen reed in op een groep stakers van de Duitse vakbond Verdi. Die vakbond organiseert geregeld betogingen tegen de opkomst van radicaal-rechts in Duitsland. Op het moment van de aanrijding waren er al 1.000 à 1.500 mensen ter plaatse.
De bestuurder van de wagen benaderde de achterkant van de groep stakers, vertelde de politie tijdens een eerste persconferentie. Hij ontweek een politieauto, versnelde en reed toen in op de menigte. De politie schoot daarop eenmaal op de auto en kon de bestuurder daarna arresteren. Ze moest de man daarvoor wel uit de auto sleuren, want hij gaf zich niet zomaar over.
Bekijk: De politie rekent de bestuurder in die op een menigte inreed in München
Op beelden is de ravage te zien die de bestuurder aangericht heeft. Fluovestjes, paraplu's en een kinderwagen liggen verspreid over de rijbaan.
Het Duitse parket gaat een dag na de feiten uit van een aanslag "met islamistische en religieuze motieven". De bestuurder van de auto heeft bekend dat hij de groep mensen doelbewust heeft aangereden. Hij is in staat van beschuldiging gesteld wegens poging tot moord. Vrijdagnamiddag verschijnt hij voor de onderzoeksrechter.
Wat weten we al over de slachtoffers?
Volgens de politie van München zijn er minstens 36 gewonden, onder hen ook kinderen.
2 mensen, een moeder en haar dochter van 2 jaar, zijn nog altijd in levensgevaar. Gisteren was er even sprake van dat een kind overleden zou zijn, maar dat bleek niet te kloppen. 8 andere gewonden zijn zwaargewond, maar niet in levensgevaar.
De hulpdiensten en autoriteiten kwamen massaal ter plaatse en er werden reddingshelikopters ingezet om de gewonden naar het ziekenhuis te brengen.
Wat weten we al over de verdachte?
De verdachte is Farhad N., een 24-jarige Afghaanse asielzoeker. Hij zou alleen naar Duitsland gekomen zijn in 2016, als minderjarige dus. Zijn asielaanvraag werd in 2020 afgewezen, waarna hij opdracht kreeg om het land te verlaten.
Toch kreeg hij van München in april 2021 bericht dat hij daar mocht blijven wonen en werken. Hij ging naar school en volgde een beroepsopleiding. De vergunning om in Duitsland te blijven was niet verlopen of ingetrokken, dus hij moest Duitsland - in tegenstelling tot eerdere communicatie - niet uit.
"Eerder werd gezegd dat hij betrokken was bij winkeldiefstallen, maar dat bleek ook een vergissing te zijn", zegt VRT NWS-journalist Jeroen Reygaert. "Hij was wel betrokken bij een diefstal, maar dan als getuige, hij had een winkeldiefstal helpen oplossen als winkeldetective. Zelf heeft hij dus geen strafblad. Wel zou hij heel recent op sociale media enkele radicale islamistische berichten gepost hebben, maar die dateren pas van de laatste dagen."
"Hij was hier legaal, hij had werk, hij had geen strafblad en pas eergisteren plaatste hij verdachte dingen op het internet. Als je dat allemaal samenlegt, lijkt het logisch dat de man veel minder op de radar van de politie stond."
Wat weten we al over het mogelijke motief?
Het Duitse parket gaat dus uit van een aanslag "met islamistische en religieuze motieven". Maar volgens het parket zijn er geen aanwijzingen dat de dader banden had met terroristische organisaties zoals IS. Er is voorlopig ook geen sprake van medeplichtigen. De dader zou het niet per se gemunt hebben op de vakbond.
De onderzoekers zijn momenteel bezig met het doorzoeken van de mobiele telefoon van de man, net als zijn sociale media. Volgens de openbaar aanklager is dat onderzoek nog maar net opgestart. Het zou wel al duidelijk zijn dat hij meerdere "religieuze inhoud" op zijn sociale media heeft gepost en ook religieuze boodschappen verstuurde in WhatsApp-groepen.
Volgens de onderzoekers zijn er voorlopig geen aanwijzingen dat de man mentale problemen had.
Vrijdag start ook de Veiligheidsconferentie van München, waar internationale veiligheidskwesties zullen worden besproken. Daar zullen onder anderen de Oekraïense president Volodimir Zelenski en de Amerikaanse vicepresident J.D. Vance aan deelnemen.
Maar, zo benadrukken de autoriteiten, er zijn geen aanwijzingen dat de aanslag verband houdt met die conferentie.
Wat zijn de reacties?
Er komen uiteraard heel wat reacties binnen.
De burgemeester van München, Dieter Reiter, zegt "heel erg geschokt" te zijn. "Vandaag is een zwarte dag voor München. Mijn gedachten zijn bij de gewonden."
Vandaag is een zwarte dag voor München
Ook de minister-president van Beieren Markus Schöder (CSU) "leeft mee met de slachtoffers". Maar tegelijk klinkt er ook kritiek: "We kunnen niet van aanslag naar aanslag gaan en enkel verontwaardigd zijn. We moeten daadwerkelijk iets veranderen."
De huidige Duitse Bondskanselier Olaf Scholz (SPD) benadrukte dat "justitie hard zal optreden tegen deze dader". "Deze crimineel kan niet op enige clementie rekenen. Hij moet gestraft worden en moet het land verlaten."
De voorzitter van de radicaal-rechtse partij AfD, Alice Weidel, vraagt zich ten slotte op X af of "het altijd zo moet doorgaan". "Migratie moet nu veranderen."
Wat betekent dit voor de verkiezingen?
De politieke reacties kunnen we niet los zien van de verkiezingen in Duitsland op 23 februari. "Oorspronkelijk zouden ze bijna volledig over de belabberde Duitse economie gaan, maar na de verschillende incidenten van de voorbije tijd zijn migratie en veiligheid de belangrijkste thema's geworden", zegt VRT NWS-journalist Jeroen Reygaert.
Want dit incident is inderdaad niet het eerste. Amper drie weken geleden werden er in Aschaffenburg nog twee mensen gedood bij een mesaanval in het park, onder hen ook een jongetje van 2. Drie andere slachtoffers raakten zwaargewond. De verdachte was toen een Afghaanse asielzoeker.
Eind december was er ook nog een aanslag op de kerstmarkt van Maagdenburg. Daarbij vielen 6 doden en ruim 200 gewonden. De dader was een 50-jarige Saudische psychiater. Hij kreeg ooit zelf asiel in Duitsland, maar hij was heel ontevreden over de Duitse omgang met vluchtelingen uit Saudi-Arabië en hij was een aanhanger van de AfD.
Het is afwachten welk effect deze nieuwe aanval mogelijk op de verkiezingen zal hebben. "Er is 1 partij die daar het meest op inspeelt, de radicaal-rechtse AfD. Voor hen is dat electoraal geen slecht nieuws. Maar ze zijn niet de enige", zegt Jeroen Reygaert.
"De CDU heeft na de eerste aanslagen strengere wetten in het parlement gebracht, en die zijn mee goedgekeurd door de AfD. In peilingen die gisteren gepubliceerd zijn, is de CDU alleen maar groter geworden. En dat is slecht nieuws voor kanselier Olaf Scholz."
