Vergrijsde bevolking en alsmaar later kinderen krijgen: dit zit er achter de dalende geboortecijfers in België

Vorig jaar zijn in België 108.680 baby's geboren. Dat zijn er 5.200 minder dan gemiddeld in de periode 2020-2023. En er lijken 2 belangrijke redenen te zijn voor die dalende trend.

"Aan de ene kant heb je een heel oude leeftijdsstructuur. Er zijn dus gewoon minder jongvolwassenen die kinderen op de wereld kunnen zetten. Een bijkomende reden is dat de start van gezinsvorming alsmaar verder wordt uitgesteld, waardoor ook het vruchtbaarheidscijfer daalt", zegt Karel Neels in De Wereld Vandaag.

"Die trend van uitstel is eigenlijk al 50 jaar bezig in België, sinds 1970. Maar wat we nu vaststellen, is dat er vaker wordt uitgesteld tot de leeftijd van 30 en zelfs 35 jaar."

"Een belangrijke reden van uitstel is dat de groep jongeren die instroomt in het hoger onderwijs alsmaar groter wordt en dat de onderwijstrajecten steeds langer duren. Studeren is natuurlijk moeilijk te combineren met de start van een gezin."

"Na het schoolverlaten gaan die mensen dan de arbeidsmarkt op en duurt het meestal nog een hele tijd vooraleer ze een stabiele baan en een stabiel inkomen hebben."

Is het uitstellen van de kinderwens dan wel een vrije keuze? "Er is heel wat internationaal onderzoek waaruit blijkt dat de arbeidsmarktpositie van jongeren op dit moment minder zekerheid zou bieden. Ook de inkomenspositie van jongeren zou erop achteruitgaan. We zien ook dat de prijzen van huisvesting in veel landen heel erg zijn toegenomen, enzovoort."

Karel Neels benadrukt dat in België meer onderzoek nodig is "om te bepalen wat nu het precieze aandeel van die verschillende factoren is in het verklaren van de huidige daling in geboortecijfers.”

"Ik denk dat de overheid wel degelijk een aantal dingen kan doen naar ondersteuning van gezinsvorming", voegt Neels toe. "Zorgen dat de arbeidsmarktpositie van jongeren vooruitzichten biedt, zorgen voor een stabiel inkomen, een goede welvaart, toegang tot betaalbare huisvesting, maar ook kwalitatief goede kinderopvang met voldoende plaatsen en gelijke toegang voor iedereen is belangrijk."

In België daalt het aantal geboortes, maar het aantal inwoners stijgt door migratie. "Migratie is de belangrijkste motor van de bevolkingsgroei in België", zegt Neels.

Hij stuurt aan op extra onderzoek om uit te maken of migratie een oplossing kan bieden voor de vergrijzingsproblematiek. "Je moet de vraag dan omkeren: hoeveel migratie zou aangewezen zijn om de beroepsbevolking op peil te houden? Wat zou dat impliceren naar de profielen die je moet aantrekken en het beleid dat je moet voeren om de toegang tot de arbeidsmarkt te optimaliseren voor die groepen?"

Op de vraag wanneer de dalende trend van het geboortecijfer zal stoppen, moet Neels het antwoord schuldig blijven. "Een vruchtbaarheidscijfer van 1,5 kind per vrouw is niet ongezien. In 1980 hadden we ongeveer hetzelfde cijfer. Het verschil is dat er op dat moment werd uitgesteld op veel jongere leeftijd, dus dat er achteraf nog best veel marge was om dat in te halen."

"Nu zien we dat een groeiende groep uitstelt tot 30 à 35 jaar. De marge om het daarna nog in te halen, is natuurlijk heel erg beperkt. Uitstel lijkt in die leeftijdsgroepen toch vaker tot afstel te leiden."