60.000 betogers in Brussel: tegen welke maatregelen van de regering komen ze op straat?

Dat de bonden op 13 februari op straat zouden komen, lag al maanden vast. Wat oorspronkelijk gepland stond als een betoging van de openbare diensten is ondertussen uitgegroeid tot "een eerste afspraak met de Arizona-regering."

Een groot deel van de plannen waartegen vorige maand al betoogd werd, zijn ondertussen werkelijkheid geworden. "Mensen beginnen nu de kleine lettertjes te lezen en maken hun rekening. En er blijft veel onduidelijkheid. Wij worden overstelpt met vragen van mensen die zich zorgen maken", zegt Ann Vermorgen van ACV. 

Of het even heet wordt als tijdens de eerste betoging tegen de regering Michel, valt af te wachten. In november 2014 zakten meer dan 100.000 betogers af naar de hoofdstad om te betogen tegen het centrumrechtse beleid van N-VA, MR, Open VLD en CD&V. De betoging eindigde met rellen en brandende auto's.

De bonden verzetten zich vooral tegen de hervormingen in de arbeidsmarkt en de pensioenen. Die zijn volgens de regering broodnodig om de overheidsfinanciën gezond te maken en houden op lange termijn. "We hebben de moed gehad om voor de volgende generaties te kiezen en de pijn van de beslissingen zelf te absorberen. Dat is in België in deze eeuw helaas nog nooit gebeurd", zegt premier Bart De Wever (N-VA).

De bonden verwijten de regering dat mensen "nog harder en flexibeler zullen moeten werken".

Ze hekelen de versoepelingen wat betreft nachtarbeid en overuren. Al staat in het regeerakkoord dat afgesproken nachtpremies behouden blijven en dat het gaat om vrijwillige overuren. "Vrijwilligheid komt daar in de praktijk niet vaak bij kijken, dit is gewoon een verhoging van de arbeidsduur", zegt Engelaar. 

"Met de besparingen die men doorvoert zijn het vooral de gewone werkende mensen die het gelag betalen, veel meer dan de sterkste schouders", vindt Vermorgen. Ze verwijst naar de begrotingstabellen. De hervormingen in de pensioenen en arbeidsmarkt moeten 5,1 miljard euro opbrengen tegen 2029, uit nieuwe belastingen gericht op 'de sterkste schouders' wil de regering 1,5 miljard euro halen.

De regering trekt op termijn ook 4,4 miljard euro uit om de lonen minder te belasten zodat werknemers netto meer overhouden. Tot 1.200 euro extra per jaar voor een alleenstaande met een mediaanloon, volgens de CD&V.

Volgens het ACV is dat een "vage belofte". "Dat verloopt niet eerlijk, de lastenverlaging voor werkenden is pas voor over enkele jaren, die voor bedrijven gaat veel sneller in", zegt Engelaar. Bovendien vrezen de bonden dat de regering toch nog aanpassingen zal doen aan de automatische indexering, later in de regeerperiode. 

De bonden vrezen ook voor hun eigen positie en hun rol in het sociaal overleg. Dat overleg komt vaak aan bod in het regeerakkoord, maar de vakbonden voelen zich bij verschillende maatregelen al in snelheid gepakt. 

Zo staat bijvoorbeeld in het regeerakkoord dat de proefperiode opnieuw ingevoerd zal worden, "na overleg met de sociale partners". Sinds 2014 kan er geen proeftijd meer voorzien worden in een arbeidsovereenkomst. "Wij zijn tegen die proefperiode. Als het uitgangspunt van de onderhandelingen is dat die moet ingevoerd worden, wat is onze onderhandelingsmarge dan nog?", vraagt Engelaar zich af. 

Niet alleen de vakbonden, ook een groot deel van het maatschappelijk middenveld komt morgen op straat tegen de plannen van de regering. Organisaties als Netwerk tegen Armoede, Femma, CM en 11.11.11 hielden zich afzijdig bij de betogingen in december en januari, maar voegen zich – nu de plannen concreet zijn – bij de bonden. 

"Het regeerakkoord van de nieuwe federale regering dreigt meer mensen dieper in de armoede te duwen", zegt Heidi Degerickx van Netwerk tegen Armoede, een netwerk van 61 armoedeorganisaties in Vlaanderen en Brussel. Degerickx klaagt vooral de besparing van 2,8 miljard euro in de welvaartsenveloppe aan. Mensen met een lage uitkering of pensioen zullen hun inkomen daardoor minder zien stijgen.

Daar verzet ook de CM zich tegen. "Dat zijn mensen die het vandaag al allesbehalve breed hebben. "Hun financiële situatie weegt zwaar op hun gezondheid. Er zijn tal van onderzoeken die aantonen dat mensen in armoede in slechtere gezondheid verkeren", zegt voorzitter Luc Van Gorp. 

"Mensen in de meest kwetsbare positie zijn de dupe. Bovendien zal de beperking van de werkloosheid in de tijd de kansen afnemen van mensen in hun zoektocht naar werk en richting OCMW en leefloon drijven", zegt Degerickx. 

Ook vrouwenorganisaties stappen morgen mee. "De maatregelen op het gebied van werk en ziekte, dreigen het leven van vele vrouwen moeilijker te maken en de combinatie van werk-zorg-huishouden nog moeilijker", klinkt het in een gezamenlijk persbericht van onder meer de vrouwenraad en Femma. Omdat vrouwen veel vaker deeltijds werken dan mannen worden ze in het algemeen veel harder geraakt door de hervormingen, zeggen de organisaties.

Er wordt niet alleen betoogd tegen de pensioen- en arbeidsmarkt hervorming.

Vluchtelingwerk Vlaanderen komt op straat tegen wat de regering zelf "het strengste migratiebeleid" ooit noemt. Ook 11.11.11 zal morgen meelopen met de betoging. De organisatie maakt zich zorgen over de besparingen in ontwikkelingssamenwerking. De regering wil tegen 2029 het budget met een kwart verminderen. 

"Dat is een ongeziene besparing die een zware impact gaat hebben. Net op het moment dat situaties zoals die in Gaza en Congo ons met de neus op de feiten drukken en de nu al dramatische impact van Trumps beslissing om Amerikaanse hulp stop te zetten", zegt Els Hertogen, algemeen directeur van 11.11.11. "Bovendien verlaagt de regering de fiscale aftrekbaarheid voor giften van 45 naar 30 procent. Dat gaan wij en vele andere organisaties zeker voelen."

De betoging luidt mogelijk een lange periode van sociale onrust in. De bonden houden op 31 maart een nationale staking. De kleine spoorvakbond OVS wil bovendien eind februari al 9 dagen staken.

Aan de Franstalige kant van de socialistische vakbond klinkt harde taal. "We moeten de economie schaden om gehoord te worden", zei voorzitter van het ABVV Thierry Bodson vanochtend bij RTL.

"Het regeerakkoord is er, maar de wetten zijn nog niet gemaakt. Ik heb de misschien naïeve hoop dat we nog altijd invloed kunnen uitoefenen tot die er effectief zijn. Er zijn nog aanpassingen mogelijk", zegt Engelaar. De bonden voelen zich gesterkt door de betoging op 13 januari. De pensioenregels voor leerkrachten, die toen vooral op straat kwamen, waren uiteindelijk minder streng dan wat eerst op tafel lag.