De VS zal de Gazastrook innemen, de Palestijnen zullen het gebied moeten verlaten en de omliggende landen zullen hen opvangen. Dat heeft Donald Trump gezegd, voorafgaand aan zijn gesprek met de Jordaanse koning Abdullah II. Hij lijkt daarbij niet te willen wijken van zijn omstreden plan voor de Gazastrook. Abdullah is tegen, maar heeft weinig in de pap te brokken.
Trump houdt vast aan plan voor Gaza tijdens ongemakkelijk bezoek van Jordaanse koning: "Jordanië en Egypte zullen Palestijnen opvangen"
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
Trump is vastberaden en lijkt niet van plan om zijn omstreden plannen over de Gazastrook bij te stellen. De VS zal de controle over de Gazastrook overnemen, de Palestijnen zullen het gebied moeten verlaten en Trump rekent erop dat buurlanden Egypte en Jordanië en andere landen dat wel gedaan zullen krijgen.
"We hebben een stuk land in Jordanië, we hebben een stuk land in Egypte. Misschien hebben we zelfs nog een andere plek? Ik denk dat, wanneer we onze gesprekken beëindigd hebben, we een plaats hebben waar ze (de ontheemde Palestijnen, red.) veilig en gelukkig kunnen leven", zegt Trump.
"Constructief gesprek"
Van een etnische zuivering is er volgens Trump geen sprake. "We verhuizen hen naar een mooie locatie, waar ze nieuwe huizen krijgen en waar ze veilig kunnen leven. Waar ze dokters en medisch personeel hebben, etc. Ik denk dat het er fantastisch zal zijn."
Koning Abdullah zit erbij en kijkt ernaar. Hij probeert de boot af te houden en prijst Trump omdat hij wil werken aan vrede. Zijn voorstel om 2.000 zieke kinderen op te vangen, wordt door Trump wel met enthousiasme onthaald. De Amerikaanse president lijkt daardoor niet van plan om de miljardensteun die de VS jaarlijks aan Jordanië schenkt, af te nemen. "Daar is voorlopig geen sprake van", zegt Trump.
De toon van het gesprek lijkt alvast gezet, maar na afloop is koning Abdullah II toch gematigd positief. Hij omschrijft het onderonsje als "constructief" en zegt dat hij "het duidelijke standpunt van Jordanië over de verplaatsing van Palestijnen in Gaza en de Westelijke Jordaanoever heeft overgemaakt". Volgens Abdullah werken verschillende Arabische landen ook aan een plan om Gaza herop te bouwen.
De 2 leiders geven geen afsluitende persconferentie, terwijl dat wel was aangekondigd. Na afloop van het gesprek reageerde dat andere betrokken land, Egypte. Ze zullen elk voorstel om land toe te wijzen aan Gazanen, afwijzen. Egypte zal wel een "omvattend voorstel" doen om Gaza te herbouwen. Ze kijken ook uit naar een samenwerking met Trump, om "een alomvattende en rechtvaardige vrede in de regio te bereiken."
Omstreden Amerikaanse plan
Koning Abdullah II van Jordanië is de eerste Arabische leider die komt praten met Trump over de omstreden plannen van de Amerikaanse president om de Gazanen te dwingen de Gazastrook te verlaten. Veel van die Palestijnen zouden dan in Jordanië ondergebracht moeten worden, een idee dat behoorlijk wat voeten in de aarde heeft en waar koning Abdullah zich niet in kan vinden.
Geen enkel land ving sinds de stichting van Israël in 1948 immers meer Palestijnen op dan Jordanië. "Van de 11 miljoen inwoners van het land wordt geschat dat nu al meer dan de helft Palestijnen zijn", vertelt Midden-Oostenkenner bij VRT NWS Inge Vrancken. "Een groot deel leeft daar nog altijd in een van de vluchtelingenkampen."
Bekijk: Midden-Oostenkenner Inge Vrancken legt de gevoeligheden van het gesprek tussen Trump en Abdullah uit
Toch is dat volgens de Amerikaanse president Donald Trump niet voldoende. Hij wil dat de Palestijnen de Gazastrook gedwongen verlaten, zodat de regio heropgebouwd kan worden. De Amerikanen zullen het gebied overnemen, maar - en daar is Donald Trump duidelijk in - de heropbouw zal niet door de VS gefinancierd worden.
Volgens dat plan zouden Egypte en Jordanië de overgebleven (naar schatting) 1,9 miljoen Palestijnen opvangen. Egypte en Jordanië zijn niet te spreken over het plan van Trump, maar de landen - en dan voornamelijk Jordanië - zijn erg afhankelijk van de Amerikaanse steun. De VS 'schenkt' elk jaar bijna anderhalf miljard dollar aan Jordanië.
Al moet het land niet vrezen dat de VS die steun stop zal zetten. "We schenken veel geld aan Jordanië en Egypte, maar daarover dreigementen maken, dat is onder ons niveau", zegt Trump.
Onder zware druk
In tegenstelling tot enkele rijke buurlanden van Jordanië, is het land erg afhankelijk van de Amerikaanse steun. Abdullah II benadrukt wel vaker dat hij goede banden heeft met zijn Amerikaanse bondgenoot, en maakt er bijna een erezaak van om elke Amerikaanse president te ontmoeten. In juli 2021 werd hij nog hartelijk ontvangen door toenmalig president Joe Biden.
Maar nu beloven het dus een stuk moeilijkere gesprekken te worden tussen Abdullah en Trump. Als de Jordaanse koning toegeeft aan de dreigementen van de Amerikaanse president (en de ontheemde Palestijnen in Jordanië opvangt), dan lijkt het erop dat hij meehelpt aan de etnische zuivering van de Palestijnen. Dat zou hem en de Jordaanse overheid wel eens de kop kunnen kosten.
"Nog meer Palestijnen erbij nemen, dat zou de identiteit van Jordanië in gevaar brengen, en mensen protesteren er nu al hevig tegen", zegt Vrancken. "De inwoners van het land willen ook niet dat er een Palestijnse staat op hun grondgebied gecreëerd wordt."
Jordanië grenst ook aan de Westelijke Jordaanoever, en het toenemende Israëlische geweld in die regio doet ook vrezen dat de onrust zou kunnen overslaan naar Jordanië. Daardoor kan ook het vredesverdrag dat het land heeft met Israël op de helling komen te staan.
Wat is het Vredesverdrag tussen Israël en Jordanië?
Het vredesverdrag was een historisch akkoord in 1994 dat een einde maakte aan de vijandigheid tussen de 2 landen. Dit was pas het tweede vredesverdrag tussen Israël en een Arabisch land, na Egypte in 1979.
Beide landen erkenden elkaar formeel en beëindigden de vijandige status. De internationaal erkende grens werd vastgesteld, grotendeels langs de rivier de Jordaan en de Arava-woestijn. Jordanië kreeg bepaalde gebieden terug die door Israël waren bezet, zoals het Baqura/Naharayim-gebied. Ook op gebied van veiligheid en defensie werken de 2 landen sindsdien nauwer samen.
Gesprek met hoge inzet
Het gesprek tussen Trump en Abdullah is er dus eentje met een hoge inzet. Als het de verkeerde kant opgaat, dan dreigt Jordanië meegesleurd te worden in het conflict in het Midden-Oosten. Dat terwijl het land zich tot nu toe relatief afzijdig kon houden en het door het Westen vaak beschouwd wordt als een stabiele factor in het Midden-Oosten.
Zo onderhoudt het land goede diplomatische betrekkingen, zowel met verschillende westerse landen als met Arabische en islamitische landen. Dat helpt het land navigeren door de complexe geopolitieke situatie van het Midden-Oosten. De banden met het Westen zijn alleen nog maar versterkt door Jordaniës rol in het bestrijden van extremisme en terrorisme, wat zorgt voor internationale steun, zowel financieel als militair.
