Amerikaanse tarieven zijn nieuwe klap voor noodlijdende Europese staalsector, Von der Leyen wil "krachtige tegenmaatregelen"

Vanaf 4 maart zullen de Verenigde Staten 25 procent belasting heffen op de import van staal en aluminium. Trump ondertekende gisteren het decreet om de heffingen "voor iedereen" in te voeren. Na Canada en Mexico, voelt nu ook Europa rechtstreeks het handelsbeleid van Trump. 

Axel Eggert van de Europese staalfederatie EUROFER vreest een "enorme" impact voor de Europese staalbedrijven. "Wij exporteren nu 3,7 miljoen ton staal naar de VS. Die hoeveelheid zal afnemen en dat zal miljarden euro’s minder inkomsten betekenen voor onze bedrijven", zei hij in De Ochtend op Radio 1.

De tarieven zullen de Europese markt ook op een andere manier treffen. "We worden nu al overspoeld met goedkoop staal uit Azië, Noord-Afrika en het Midden-Oosten. Dat maakt de situatie vandaag al moeilijk, maar dat zal nog toenemen", aldus Eggert.

Onder andere de Chinezen zullen door de Amerikaanse tarieven nog meer naar Europa kijken als afzetmarkt. Dat betekent meer concurrentie voor het hier geproduceerde staal. Voor bedrijven die staal als grondstof gebruiken, betekent dat mogelijk wel prijsverlagingen. 

De existentiële crisis waar de Europese staalindustrie al jaren in verkeert, neemt zo nog toe.

De vraag daalt al jaren en de hoge energieprijzen doen de kosten stijgen. Grote bedrijven zagen hun productie afnemen en moesten herstructureren. Het Duitse Thyssenkrupp, de op één na grootste staalproducent in Europa, kondigde eind vorig jaar op termijn van 27.000 naar 16.000 werknemers te gaan. 

"De de-industrialisatie van Europa is begonnen. Vorig jaar is al 9 miljoen ton aan staalcapaciteit geschrapt bij ons", benadrukt ook Eggert. 

Slechts een paar procent van de staalexport uit ons land gaat naar de VS. Maar de staalindustrie is wel een belangrijke werkgever. Met grote fabrieken van ArcelorMittal en Aperam in respectievelijk Gent en Genk. Voor andere bedrijven is staal een belangrijke grondstof. De Belgische multinational Bekaert maakt onder meer staaldraad. 

"Op dit moment is het nog te vroeg om de exacte impact van de nieuwe importtarieven op Bekaert en de markt in te schatten", laat het bedrijf weten. "Het blijft onduidelijk of de tarieven enkel van toepassing zullen zijn op grondstoffen of ook op afgewerkte producten."

Hoe groot de impact is, hangt ook af van het Europese antwoord. En hoe Trump daar op zijn beurt weer op zal reageren.

Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen reageerde kort op de importtarieven. "Ongerechtvaardigde tarieven voor de EU zullen niet onbeantwoord blijven, maar aanleiding geven tot krachtige en evenredige tegenmaatregelen", liet ze vanochtend weten in een schriftelijke mededeling. "De EU zal optreden om haar economische belangen veilig te stellen. Wij zullen onze werknemers, bedrijven en consumenten beschermen."

Wat het Europese antwoord concreet inhoudt en wanneer het er precies komt, valt af te wachten. "De tegenmaatregelen zullen er komen, maar die zullen minder fors zijn dan die van Trump", denkt professor internationale economie Filip Abraham (KU Leuven).

"Zo doet de EU het altijd. Op die manier willen ze een beetje de deur openhouden en zoeken naar een compromis. Maar de EU was voorbereid op deze confrontatie. Nu moeten de volgende weken uitwijzen of een akkoord mogelijk is, net zoals bij Mexico en Canada."

Toen Trump in 2018 importtarieven invoerde op staal en aluminium, reageerde de EU met extra taksen op onder meer jeans, bourbon (Amerikaanse whiskey) en sinaasappelsap. Enkele maanden later volgde een economische wapenstilstand tussen Trump en toenmalig Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker. De tarieven werden niet geschrapt, maar een verdere escalatie bleef uit. 

Abraham denkt dat de Europese consument voorlopig weinig zal voelen van de ontluikende handelsoorlog. "Maar in de economie kan altijd een domino-effect ontstaan als er toch sprake zou zijn van extra jobverliezen in de industrie, bijvoorbeeld."

De effecten zullen in de eerste plaats in de VS zelf optreden, denkt de econoom. "Amerikaanse bedrijven uit de autosector en machinebouw zullen meer gaan betalen voor hun staal door de hoge tarieven. Dat zagen we ook toen president Bush begin jaren 2000 hogere tarieven invoerde. Er kwam toen veel protest vanuit de staten waar veel bedrijven gevestigd zijn die staal als grondstof gebruiken."

De Europese staalindustrie hoopt vooral dat Von der Leyen snel met maatregelen komt. "Het moet vlug gaan", zegt Eggert. "Anders gaan de capaciteit en productie verder verminderen. Wat we nodig hebben is een alomvattend tariefsysteem."