Midden-Oosten-gezant voor de VN Sigrid Kaag: "Politiek is kunst van het compromis, maar daar zijn we nu heel ver van weg"

Het bestand tussen Israël en Hamas blijft broos. Dat is opnieuw gebleken uit de aankondiging van Hamas om voorlopig geen gijzelaars meer vrij te laten. 

"Een vreselijk zorgwekkend signaal". Dat zegt Sigrid Kaag, voormalig minister van Buitenlandse Zaken in Nederland en huidig Midden-Oosten-gezant voor de VN en coördinator voor wederopbouw in de Gazastrook, in een gesprek in De Ochtend.

"Het was al een broos bestand, en dit kan de verdere voortgang ondergraven. Het is zo belangrijk dat alle partijen zich houden aan de afspraken."

Met zijn aankondiging zegt Hamas druk te willen zetten op de Israëlische regering. Hamas zegt dat Israël nog altijd Palestijnen aanvalt en niet alle humanitaire hulp doorlaat.

Tegelijk blijven er vanuit de VS uitspraken komen die het wankele bestand nog meer onder druk zetten. President Donald Trump zei eerder dat hij de Gazastrook wil 'opruimen', dat de Gazanen door Egypte en Jordanië moeten worden opgevangen, en dat de VS van Gaza een 'Rivièra van het Midden-Oosten' kunnen maken.

Intussen heeft hij ook gezegd dat Israël het staakt-het-vuren mag stopzetten en de oorlog herbeginnen als Hamas komende zaterdag niet alle resterende gijzelaars vrijlaat. 

Over de context waarin het staakt-het-vuren plaatsvindt, wil Sigrid Kaag zich in haar rol van Midden-Oosten-gezant niet te zeer uitspreken.

"Maar je ziet wel dat die natuurlijk beïnvloed is door uitingen en publieke signalen. Dat speelt ongetwijfeld een rol.

Maar wij hebben nu te maken met afspraken die eerder zijn gemaakt: dat elk weekend systematisch enkele gijzelaars worden vrijgelaten en hulpgoederen binnenkomen in Gaza.

Hamas zegt nu dat een aantal van die goederen - tenten, mobiele woningen en zwaar materiaal om puin te ruimen - nog niet binnen is. Dat zijn we nu aan het bekijken, maar ik denk dat het wel terecht is om ervan uit te gaan dat dit niet de hoofdreden zal zijn geweest (om de afspraken on hold te zetten, red.)."

Dat de wapenstilstand standhoudt, is nochtans erg belangrijk, zegt Kaag. "Want dan pas kunnen de echte politieke gesprekken starten over hoe de toekomst eruit zou kunnen zien, zonder conflict, zonder oorlog, zonder geweld. Maar dat is op dit moment nog een hele opdracht." 

7 oktober 2023 en alles wat daaruit is voortgevloeid, hangt als een zwaard van Damocles boven beide partijen", zegt Kaag. "De politieke bereidheid om tot een internationaal aanvaardbaar akkoord te komen, vraagt altijd compromissen. Politiek blijft de kunst van het compromis, maar daar zijn we nu heel ver van weg."

Proberen weer perspectief op de rails te krijgen, is de missie van Kaag als Midden-Oosten-gezant voor de VN.

"Is dat makkelijk? Nee. Maar het zou geen onbegonnen werk moeten zijn, want er is sinds jaar en dag een internationale consensus over veiligheid voor Israël en een onafhankelijke Palestijnse staat. Maar dat lijken we met z'n allen maar steeds niet te bereiken."

Kaag is ook coördinator voor wederopbouw in de Gazastrook. De voorbije week zijn duizenden inwoners teruggekeerd naar het noorden van Gaza, dat verwoest is door de Israëlische aanvallen.

"De voorbije jaren is het onmogelijke gevraagd en opgelegd aan de Palestijnen in Gaza", zegt Kaag. "Nu het gebied vernietigd is, lijkt een leven daar bijna niet meer te doen. Tegelijk blijven mensen zeggen: ik blijf hier, dit is mijn land.

Dat is altijd mijn oproep geweest aan de internationale gemeenschap. We hebben de oorlog niet kunnen stoppen, maar laten we er wel zijn om weer met de mensen van Gaza te werken aan de wederopbouw van Gaza. Dat willen de Gazanen zelf. Het is hartstikke moeilijk. Maar het kan wel, met politieke wil, steun en financiering."