De federale regeringspartijen blijven onderling kissebissen over de nieuwe meerwaardebelasting. Hoog tijd dus om een stapje terug te zetten: wat is dat voor iets? Hoe werkt dat in de praktijk? En wie zou die centen moeten ophoesten? Acht vragen en antwoorden.
Na alle heisa over de meerwaardebelasting: wat is het? Hoe werkt het? En wie gaat het vooral voelen?
Stefan Grommen
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
1. Wat is dat eigenlijk, een meerwaardebelasting?
Wanneer je je geld belegt in aandelen, doe je dat met de bedoeling er op termijn een bepaalde winst of meerwaarde uit te halen. Een meerwaardebelasting doet letterlijk wat het woord zegt: een belasting heffen op een stukje van die winst.
2. Hoe ziet de meerwaardebelasting van de regering-De Wever er precies uit?
Bij gebrek aan definitieve wetteksten kunnen we voorlopig enkel vertrekken van wat er in het regeerakkoord staat. Van die enkele zinnen zijn we zeker dat alle partijen er hun fiat voor hebben gegeven.
Deze elementen zijn daarin belangrijk:
De nieuwe meerwaardebelasting (die in het regeerakkoord 'solidariteitsbijdrage' wordt genoemd) zal 10 procent bedragen.
Ze richt zich enkel op toekomstige meerwaarden, dus niet op winst uit het verleden. Die meerwaarden moeten ook "gerealiseerd" zijn. In mensentaal: zolang je niet verkoopt, betaal je die belasting niet.
De belasting wordt geheven op 'financiële activa, inclusief crypto'. Een definitie van 'financiële activa' staat er niet, maar onder die term verstaan kenners doorgaans onder meer aandelen, obligaties, trackers, beleggingsfondsen en spaar- en beleggingsverzekeringen.
Als je op bepaalde beleggingen verlies (of 'minderwaarde') boekt, mag je dat verlies binnen een bepaald jaar aftrekken van de winst die andere aandelen heeft opgeleverd. Die minderwaarde kan je niet overdragen naar volgende jaren.
De meerwaardebelasting geldt niet voor winsten tot 10.000 euro per persoon en per jaar. Die vrijstelling zal trouwens jaarlijks worden geïndexeerd, dus op termijn hoger liggen.
Voor mensen die meer dan 20 procent van de aandelen van een bedrijf bezitten, is er vrijstelling van 1 miljoen euro. De meerwaarde tussen 1 en 2,5 miljoen euro wordt belast aan 1,25 procent, die tussen 2,5 en 5 miljoen euro aan 2,5 procent en die tussen 5 en 10 miljoen euro aan 5 procent. Pas vanaf een winst 10 miljoen euro betaal je de 'volledige' meerwaardebelasting van 10 procent.
Hoe verloopt dat dan in de praktijk?
VRT NWS-journalist Steven Rombaut legde dat een tijdje geleden goed uit in ons economisch magazine De Markt op VRT1: "Stel dat je nu een beleggersrekening van 40.000 euro hebt, die 5 jaar lang gemiddeld 5 procent opbrengt. Dan kom je tegen 2030 uit op iets meer dan 51.000 euro."
"Als je die aandelen in 2030 verkoopt, heb je meer dan 11.000 euro winst. Maar door de vrijstelling van 10.000 euro, ga je de taks maar betalen op de resterende 1.000 euro winst. Een meerwaardetaks van 10 procent dus op die 1.000 euro komt neer op zo'n 100 euro."
"Maar maak je diezelfde oefening op een beleggersrekening van 60.000 euro, dan kom je wel al uit op een meerwaardebelasting van 657 euro."
Bekijk: Steven Rombaut legt de werking van de meerwaardebelasting uit:
3. Waarover is er dan discussie?
Al kort na regeerakkoord was er onduidelijkheid over de vraag of de belasting ook nog geldt voor langetermijnbeleggers die hun aandelen minstens 10 jaar behouden voor ze die verkopen. MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez beweerde dat die uitzondering voorzien was in afzonderlijke, handgeschreven briefjes van premier De Wever (N-VA). Minister van Financiën Jan Jambon (N-VA) nam die uitzondering ook over in de eerste ontwerpteksten, maar kreeg onmiddellijk de wind van voren, onder meer van CD&V.
Bouchez suggereerde dit voorjaar ook dat er nog heel wat details aan de meerwaardebelasting - de zogenoemde 'modaliteiten' - zouden veranderen. Vooruit hield onmiddellijk de boot af. "Er wordt geen komma gewijzigd aan de tekst", klonk het.
Tegenwoordig gaat de discussie vooral over de pensioenspaarders: valt hun opgebouwde spaarpotje ook onder de meerwaardebelasting of niet? CD&V en MR zijn daar fel tegen gekant. Vooruit redeneert dat dat eventueel wel zou kunnen, maar dan enkel voor de winst op het potje dat blijft staan nadat dat op je 60e belast is. Volgens Vooruit tref je zo in elk geval niet de 'gewone' pensioenspaarder, maar enkel zij die hoge winsten boeken met hun opgebouwde kapitaal. Toch zegt Vooruit-voorzitter Conner Rousseau dat ook een uitzondering voor alle pensioenspaarders kan voor hem.
Beluister de podcast 'Onder ons politiek' over de meerwaardebelasting
4. Hoeveel moet dat alles opbrengen?
De regering rekent al op 250 miljoen euro vanaf 2026. In 2027 staat de opbrengst begroot op 300 miljoen euro, in 2028 op 400 miljoen euro. Op kruissnelheid, in 2029, zou de meerwaardebelasting 500 miljoen euro moeten opleveren.
Het is onduidelijk waar dit bedrag vandaan komt, laat staan of het realistisch is. Opvallend is, zo zeggen experten, dat dat bedrag van 500 miljoen euro al in eerdere begrotingstabellen tijdens de onderhandelingen voorkwam. Hoewel de details van de meerwaardebelasting pas later zijn afgeklopt, is die opbrengst nooit bijgewerkt. De opbrengst lijkt dus eerder een doel dan een grondig uitgewerkte berekening.
5. Heft ons land vandaag dan nog geen belastingen op financiële activa?
Toch wel. Zo betaal je sowieso een beurstaks (officieel: 'taks op beursverrichtingen') als je beleggingsproducten koopt of verkoopt. Die taks is een klein percentage - afhankelijk van de beursverrichting 0,12, 0,35 of 1,32 procent - op de prijs.
Daarnaast betaal je roerende voorheffing van 30 procent op de meeste dividenden en intresten die je ontvangt, al zijn bepaalde meerwaarden ook vrijgesteld.
In 2006 werd ook de zogenoemde 'Reynderstaks' ingevoerd, als onderdeel van de roerende voorheffing, die bij de verkoop van beleggingsfondsen met veel obligaties 30 procent van alle inkomsten en meerwaarden afroomt. De grote vraag is of die belasting behouden blijft als de nieuwe meerwaardebelasting er komt.
Sinds 2021 bestaat er ook een taks van 0,15 procent op effectenrekeningen met een gemiddelde waarde van meer dan 1 miljoen euro, kortweg de effectentaks.
En eigenlijk heeft ons land ook al een soort 'uitzonderlijke' meerwaardebelasting op aandelen, maar dan enkel voor speculatieve beleggingen. Lees: voor mensen die veel risico nemen om snel veel winst te maken. Wie dergelijk beursgedrag vertoont - en de fiscus beoordeelt dat - zou de winsten met 33 procent belast kunnen zien.
6. Wie zal de nieuwe meerwaardebelasting vooral voelen?
"Dat zal een heel divers publiek zijn", denkt Mark Delanote, professor fiscaal recht aan de UGent. "Maar uiteindelijk zou het kunnen gaan om zowat iedereen die een beleggingsportefeuille enkele jaren aanhoudt. Je hebt altijd wel eens een eenmalige meevaller hier of daar."
De regering lijkt te mikken op de groep mensen met een inkomen boven pakweg de mediaan. Daarbij zit natuurlijk een belangrijk stuk middenklassers
Mark Delanote, professor fiscaal recht (UGent)
"Je ziet dat vooral aan de verwachte opbrengsten: 500 miljoen euro op kruissnelheid, dat is niet weinig. Dan mik je dus op een groep mensen met een inkomen boven pakweg de mediaan. Daarbij zit natuurlijk een belangrijk stuk middenklassers. Of dat dan de 'sterkste schouders' zijn, laat ik in het midden."
Zou een vrijstelling voor mensen die hun aandelen 10 jaar of meer aanhouden, zoals Bouchez suggereert, de 'goede huisvaderbelegger' kunnen helpen? "Misschien, maar het nadeel is dat je zo ook het beleggersgedrag beïnvloedt: mensen zullen mogelijk conservatiever worden in hun keuze om een aandeel te verkopen."
7. Hoe kijkt de beleggerswereld naar meerwaardebelasting?
"De woede en verontwaardiging zijn groot", vat Vincent Van Dessel, de voorzitter van de Vlaamse Federatie van Beleggers, de sfeer samen. Van Dessel vreest dat de belasting uiteindelijk vooral de doorsnee belegger, die spaart voor zijn pensioen, en de middenstand zal raken. "De grote inkomens zullen vertrekken of vinden wel een manier om die belasting niet te moeten betalen."
Bovendien voorspelt hij een jaarlijks terugkerende beweging in december van mensen die nog snel aandelen met een minderwaarde willen verkopen, om onder die grens van 10.000 euro te blijven. "Je creëert een soort artificiële volatiliteit die bovendien bedrijven in moeilijkheden nog dieper in de put duwt."
Hoe gaan ze de inkomsten uit crypto controleren? Good luck, zou ik zeggen
Vincent Van Dessel, voorzitter van de Vlaamse Federatie van Beleggers
En hoe de meerwaardebelasting ook de winst uit cryptomunten zou kunnen viseren, is hem een raadsel. "Hoe gaan ze dat controleren? Good luck, zou ik zeggen."
Van Dessel waarschuwt daarnaast voor bijzonder complexe belastingaangiften als dit erdoor komt. Delanote wil dat wel enigszins nuanceren: "Het wordt complex door het gevecht dat nu in de media wordt gevoerd. Hoe meer vrijstellingen en uitzonderingen je invoert, hoe complexer dit wordt."
8. Is ons land dan een uitzondering met deze meerwaardebelasting?
Helemaal niet, in de meeste westerse landen bestaat er al een soort meerwaardebelasting, bevestigt professor Delanote. Vaak is die trouwens hoger dan 10 procent: in Frankrijk bedraagt ze 12,5 procent, in Duitsland zelfs een dikke 26 procent en ook in de VS kan ze oplopen tot 20 procent.
"Het is dus geen abnormale wending om zoiets in te voeren", stelt Delanote. "Te meer omdat onder meer het IMF en Europa daar eerder al op hebben aangedrongen."
Tegelijk is hij kritischer over de manier waarop de regering die meerwaardebelasting nu vorm geeft. "Dat zou puur belastingtechnisch een instrument moeten zijn om tot een 'neutraler' belastingklimaat te komen, dus om ervoor te zorgen dat gelijkaardige inkomsten min of meer op dezelfde manier belast worden. Maar nu wordt die belasting vooral ingezet om te herverdelen. Dat is een politieke keuze."
