Sam Nujoma, 'vader van de natie' en oud-president van Namibië, is overleden. Hij was 95 jaar oud. Hij was de leider van bevrijdingsbeweging SWAPO en de eerste president van het onafhankelijke Namibië. Door de Zuid-Afrikaanse bezetter werd hij ooit als marxist bestempeld, maar zelf hield hij het liever op een gematigde sociaal-democratische koers.
In 1960 stichtte Sam Nujoma de bevrijdingsbeweging South West African People's Organization (SWAPO). Die beweging streed tegen de bezetting door Zuid-Afrika, dat ook in Namibië apartheid had ingevoerd. Door de guerrillastrijd van SWAPO nam de Zuid-Afrikaanse repressie in het land toe.
De meeste SWAPO-leiders vluchtten naar het buitenland, samen met duizenden vluchtelingen. Ze kwamen terecht in buurlanden Botswana, Zambia en Angola. SWAPO zorgde daar voor medische zorg en onderwijs en leidde mensen op voor tal van functies, ter voorbereiding van een regimewissel in Namibië.
Onder zware internationale druk loste het Zuid-Afrikaanse apartheidsregime geleidelijk zijn greep op Zuidwest-Afrika. Het land kreeg een nieuwe naam: Namibië. Na verkiezingen legde Sam Nujoma de eed af als eerste president. Er werd een meerpartijenstelsel ingevoerd, maar in de praktijk bleef SWAPO de dominante politieke kracht.
Nujoma bleef president gedurende 3 ambtstermijnen. Daarvoor moest hij de Namibische grondwet wel laten aanpassen. Een vierde ambtstermijn kwam er niet: in 2005 droeg hij de macht over aan zijn aangewezen opvolger Hifikepunye Pohamba. 2 jaar later stapte hij ook op als voorzitter van SWAPO. Tot op vandaag is SWAPO de belangrijkste politieke partij van Namibië.
Vader van de natie
Als president bracht Sam Nujoma vooral stabiliteit in Namibië. Hij maakte het verplicht voor afwezige vaders om onderhoudsgeld voor hun kinderen te betalen en kwam op voor de rechten van vrouwen door een eind te maken aan patriarchale regels waarbij weduwes uit de familie van hun overleden echtgenoot werden verdreven.
Met openlijke kritiek op zijn bewind had hij het moeilijk. Hij verafschuwde ook homoseksuele relaties, hoewel hij nooit een verbod in de Namibische grondwet heeft ingeschreven.
Desondanks wordt Nujoma vaak geloofd voor de vrede en de democratische transitie die hij heeft mogelijk gemaakt. Hij was ook een grote pleitbezorger van nationale verzoening na het racistische apartheidsbewind onder Zuid-Afrika. Sindsdien is Namibië een vreedzaam land met zo'n 3 miljoen inwoners met een 10-tal verschillende stammen en een blanke minderheid. Sam Nujoma wordt door veel Namibiërs beschouwd als 'vader van de natie'.
