Verschillende ziekenhuizen stellen een opvallende toename vast van het aantal kinderen en tieners dat op de spoedafdeling belandt na een poging tot zelfdoding, suïcidale gedachten en ernstig zelfbeschadigend gedrag. Dat schrijft De Standaard en het wordt door de ziekenhuizen bevestigd aan onze redactie.
Verschillende ziekenhuizen zien opvallende toename van zelfmoordpogingen bij tieners
Joris Truyts
Gepubliceerd:
Wie met vragen zit over zelfdoding kan terecht op de Zelfmoordlijn, op het gratis nummer 1813, of op zelfmoordlijn1813.be.
Nood aan een gesprek? Dan kan je 24/7 terecht bij Tele-Onthaal op het nummer 106. Je kan ook chatten via www.tele-onthaal.be .
Jongeren kunnen terecht bij Awel op telefoonnummer 102, of via chat op awel.be .
Uit een rondvraag van De Standaard bij UZ Gent, ZAS Antwerpen, AZ Delta Roeselare, UZ Brussel en UPC KU Leuven komt hetzelfde beeld naar voren: meer en meer minderjarigen belanden op de spoeddienst na een zelfmoordpoging. Zo stegen in het Antwerpse Ziekenhuis aan de Stroom (ZAS) de opnames van minderjarigen na een poging tot zelfdoding en ernstig zelfbeschadigend gedrag van 440 in 2018 naar 678 vorig jaar.
Bij UPC KU Leuven steeg het aantal aanmeldingen van 15- tot 18-jarigen met suïcidegedachten of een poging tot zelfdoding van 72 in 2018 naar 130 in 2024.
"Het merendeel zijn oudere adolescenten, de groep van 15 tot 18 jaar oud", zegt kinder- en jeugdpsychiater Daniel Neves Ramos van ZAS Antwerpen. "Maar er is ook een groep van 13- en 14-jarigen. En het blijft een kleine minderheid, maar we zien de laatste jaren meer 10-, 11- en 12-jarigen die zelfmoordpogingen ondernemen. Dat is toch wel zorgwekkend."
Jongeren komen vaak pas op de spoed terecht na een lang proces
Kinder- en jeugdpsychiater Daniel Neves Ramos
Neves Ramos ziet een verklaring bij de wachtlijsten in de zorg. "Ondanks al onze inspanningen krijgen we jongeren zeer laat bij ons. Ze komen vaak pas op spoed na een lang proces van zoektocht in het ambulante systeem (de medische zorg buiten een ziekenhuisopname), waar ze niet binnen geraken of maar beperkt hulp vinden."
"Hier in het Antwerpse weten we dat vrijwel alle ambulante praktijken waar kinderpsychiaters aan verbonden zijn, vorig jaar met een aanmeldstop hebben gewerkt. Je raakt bijna binnen het jaar niet meer binnen in een ambulante praktijk met een kinderpsychiater. Op een bepaald moment loopt de emotionele emmer dan over en komen ouders terecht extra hulp zoeken."
Gevaar van copycatgedrag
"We zien een gestage toename de afgelopen jaren en zeker sinds de coronaperiode gaat het blijvend in stijgende lijn", zegt kinder- en jeugdpsychiater Erik Schoentjes (UZ Gent) in De Ochtend. "Dat heeft zeker aandacht nodig. Er zijn al heel wat inspanningen gebeurd, met bijkomende middelen voor crisisinterventies en crisisopvang voor jongeren, maar er is duidelijk nood aan een andere aanpak."
Dat mentale problemen meer bespreekbaar zijn geworden, is op zich een goede zaak, maar het draagt volgens Schoentjes ook bij aan de toename in zorgvragen. Hij ziet voorts dat jongeren meer geconfronteerd worden met "stresserende, complexe zaken in hun omgeving".
Sociale media kunnen een negatieve invloed hebben, maar hij wil dat niet veralgemenen. "Het zorgt er ook voor dat jongeren in contact komen met leeftijdsgenoten of met hulpverleners."
Beluister het gesprek met Eric Schoentjes in De Ochtend:
"Ik denk dat de maatschappij een pak ingewikkelder is geworden voor jongeren. Ze maken zich echt wel zorgen over hun toekomst", beaamt Daniel Neves Ramos. "Door de sociale media worden ze minder afgeschermd van dat soort nieuws."
Hij wijst op het gevaar van copycatgedrag, aangemoedigd door sociale media. "Er is 6 maanden geleden een jongere geweest die een geslaagde suïcide heeft gedaan. Tot vandaag krijgen we aanmeldingen van jongeren die die persoon gekend hebben via sociale media. Patiënten geven aan dat het een trigger is geweest in hun eigen proces. Dat konden we vroeger meer afschermen door bijvoorbeeld aan de media te vragen om er niet over te berichten."
Minister Gennez pleit voor verbod op sociale media voor kinderen
Vlaams minister van Welzijn Caroline Gennez (Vooruit) reageert geschrokken op de cijfers. Ze roept opnieuw op tot een verbod op sociale media voor kinderen.
De Vlaamse regering zal de komende jaren meer investeren in mentaal welzijn, zegt ze. "Dat zelfs kinderen uit de lagere school zo’n donkere gedachten hebben, en zichzelf pijn willen doen, moet ons allemaal enorm veel zorgen baren. Toegankelijke en laagdrempelige psychologische hulp speelt hierin natuurlijk een cruciale rol, net als voldoende begeleiding op school."
"Maar we moeten verder durven kijken, naar waarom onze kinderen en jongeren zich zo slecht voelen. En dan kunnen we volgens mij niet om sociale media heen", aldus Gennez, die verwijst naar cyberpesten, onrealistische schoonheidsidealen en beelden van bruut geweld.
Momenteel geldt een wettelijke minimumleeftijd voor sociale media van 13 jaar. Sommige partijen, onder meer dus Vooruit, pleiten ervoor om de regels te verstrengen en de leeftijd te verhogen.
