De regering wil maagdenvliesreconstructies verbieden. Dat staat in het regeerakkoord. De vereniging van gynaecologen is blij met zo'n verbod, maar volgens professor medische ethiek Michel Deneyer is het ook belangrijk om naar de situatie van het meisje te kijken: "Een meisje kan slachtoffer worden van een eergerelateerd misdrijf als ze geen maagd blijkt."
Gynaecologen blij met plan nieuwe regering om maagdenvliesreconstructies te verbieden
Een maagdenvliesreconstructie is een operatie waarbij het maagdenvlies hersteld wordt. Soms kiezen vrouwen voor de ingreep nadat ze slachtoffer zijn geworden van seksueel geweld. Maar soms gebeurt de ingreep zodat een meisje of vrouw zou bloeden tijdens de eerste keer geslachtsgemeenschap. In sommige culturen is het namelijk belangrijk dat een vrouw nog maagd is bij het huwelijk. Een 'intact' maagdenvlies en bloedverlies tijdens de eerste keer geslachtsgemeenschap worden beschouwd als bewijs van maagdelijkheid, al blijkt uit de wetenschap dat dat niet klopt.
De regering wil die reconstructies nu dus verbieden, net als het zogeheten 'maagdelijkheidsattest', een attest waarbij een arts bevestigt dat een vrouw nog maagd is. De Orde der Artsen vroeg 6 jaar geleden al aan dokters om het attest niet meer op te maken, om ethische redenen en omdat het simpelweg "niet klinisch op te maken valt" of een vrouw al seks heeft gehad of niet.
In Nederland spraken artsen en gynaecologen ook al af om geen reconstructies meer uit te voeren, maar in België kan je daar wel nog voor terecht in verschillende privéklinieken. Het gaat om een kleine ingreep van ongeveer een half uur.
Nooit écht voor zichzelf
De Vlaamse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie is blij met de beslissing om dat ook in ons land te verbieden. "Zulke attesten zijn niet aan de orde. En ook voor de reconstructies zijn medisch gezien geen redenen", zegt woordvoerder Isabelle Dehaene.
Een maagdenvlies verschilt van persoon tot persoon, en niet ieder meisje bloedt bij haar eerste keer
Isabelle Dehaene, Vlaamse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie
Dehaene benadrukt dat maagdelijkheid niet vast te stellen valt. "Een maagdenvlies verschilt van persoon tot persoon. Het is niet zo dat ieder meisje bloedt bij haar eerste keer. Er is altijd een opening, en die kan groter of kleiner zijn. Het uitblijven van bloeden is zeker geen bewijs dat een meisje al geslachtsgemeenschap heeft gehad."
En volgens Dehaene stelt een vrouw die vraag nooit écht voor zichzelf. "Als een vrouw om zo'n reconstructie vraagt, ligt daar meer achter dan de wens van de vrouw. Dat is cultuurgebonden. Die reconstructie is een symptomatische behandeling: het is belangrijk om het probleem aan de basis aan te pakken en mensen in te lichten."
Keuze van de vrouw
De Royal Belgian Society for Plastic Surgery (RBSPS) bekijkt dat op een heel andere manier. "In ons land moeten vrouwen vrij zijn om keuzes te maken die ervoor zorgen dat ze zich goed voelen over zichzelf. Bovendien biedt het de optie voor vrouwen om zich 'veilig te stellen’ voor veroordeling binnen hun gemeenschap."
Een verbod riskeert dat het in de illegaliteit gedaan wordt met alle negatieve gevolgen van dien
Royal Belgian Society for Plastic Surgery
Een verbod op maagdenvliesreconstructie zal er volgens de plastische chirurgen niet voor zorgen dat de ingrepen verdwijnen. "De ingreep moet door een gekwalificeerde arts en in correcte steriele chirurgische omstandigheden uitgevoerd worden. Een verbod riskeert dat het in de illegaliteit gedaan wordt met alle negatieve gevolgen van dien", klinkt het.
Valt niet te handhaven
Hoe het verbod precies gehandhaafd moet worden, valt af te wachten. "We willen een overleg organiseren met de medische wereld over modaliteiten van een verbodsbepaling van deze ingreep", laat federaal minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) weten in een schriftelijke reactie.
Michel Deneyer, professor medische ethiek aan de VUB zegt alvast dat artsen in de praktijk een absoluut verbod naast zich neer kunnen leggen. "Dat kunnen ze doen door zich te beroepen op een noodtoestand wanneer er een ernstig en dreigend gevaar bestaat, en een meisje slachtoffer kan worden van een eergerelateerd misdrijf als ze geen maagd blijkt. Daarbij: zo'n verbod valt moeilijk te handhaven en zolang er vraag is, zal er ook aanbod blijven."
Verkeerdelijke terugbetalingen
De ingreep wordt op dit moment niet terugbetaald. Dat vindt RBSPS terecht. "Deze ingreep moet niet op kosten van de gemeenschap gedaan worden, wat ook geldt voor religieuze besnijdenis." En de cliënt moet "ethisch correct" geïnformeerd worden voor de ingreep.
Maar de werkelijkheid is soms anders volgens de minister. "De ingreep wordt momenteel wel geattesteerd aan het RIZIV via de verstrekking onder de 'vagina- en vulvaplastiek'. In de toekomst willen we dit incorrect gebruik onmogelijk maken."
