Pas ontdekte vliegensoort wordt vernoemd naar Vlaams minister Demir: maak kennis met de "Medetera demirae"

Onderzoekers hebben in Rivierpark Maasvallei in Limburg 2 nieuwe vliegensoorten ontdekt die nog nooit eerder door de wetenschap beschreven zijn. Eén van de 2 soorten was al wel ergens anders gevonden, maar foutief geïdentificeerd als een bekende soort. De andere vlieg werd nog nooit officieel onderzocht. Die laatste wordt nu vernoemd naar minister Zuhal Demir (N-VA) als eerbetoon aan de goede verstandhouding tussen de onderzoekers en Demir tijdens haar periode als Vlaams minister voor Omgeving.

Cedric Van den Langenbergh

do 06 feb. 2025 15u59

Al in 2017 werden de 2 insecten voor het eerst gevangen. In beide gevallen gaat het om slankpootvliegen. "Deze 2 soorten zijn nieuw. Wereldwijd komen er 8.500 soorten voor. Daarmee is het de 3e grootste familie binnen de vliegen", vertelt vliegenexpert Marc Pollet, die jarenlang voor het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO) werkte, maar sinds vorig jaar op pensioen is.

Voor beide soorten zijn helaas nog geen Nederlandse namen gevonden. De eerste vlieg, nu gedoopt tot de Medetera nigrohalteralis, werd eerder al eens ergens gevangen, maar foutief geïdentificeerd. "Iedereen dacht dat het om een andere soort ging. Dankzij ons onderzoek blijkt dat nu fout te zijn. Elke vlieg heeft 2 paar vleugels, waarvan het 2e paar is omgevormd tot halters. De soort is vernoemd naar de zwarte kleur van die halters", vertelt de onderzoeker.

In Noordwest-Europa is het, met uitzondering van Zwitserland, 28 jaar geleden sinds de laatste ontdekking van een nieuwe soort
Onderzoeker Marc Pollet

Maar nog veel opzienbarender is de ontdekking van een volledig nieuwe soort. Op dit moment komt de soort over de hele wereld enkel in Limburg voor. "Ik onderzoek de langpootvlieg al 40 jaar, maar deze is nog nooit gezien. Dat is een totale verrassing. Met uitzondering van Zwitserland is het in Noordwest-Europa 28 jaar geleden dat er nog een nieuwe soort werd ontdekt."

Bovendien moeten nog heel wat stalen in het onderzoek onderzocht worden. "Die zijn ook gevangen op andere locaties in Limburg. Er valt dus zeker niet uit te sluiten dat de nieuwe soort hier op andere plaatsen opduikt. Momenteel is ze gevonden op plekken in Bilzen, Halen en het Natuurgebied Negenoord-Kerkeweerd in Dilsen-Stokkem", somt Pollet op.

De vlieg van Demir

De nieuwe soort heeft de naam Medetera demirae gekregen. Een aandachtige lezer ziet daar de naam van Vlaams minister van Onderwijs, Justitie en Werk Zuhal Demir (N-VA) opduiken. Bij het benamen van nieuwe soorten zijn er enkele regels. Zo mag de ontdekker niet zijn of haar eigen naam vermelden.

Een close-up van de nieuwe soort slankpootvlieg Medetera demirae

"Natuurlijk kijk je eerst naar de vorm", legt de onderzoeker uit. "Als er zeer specifieke kenmerken zijn, zoals de zwarte halters, dan gebruik je die. Deze soort is enkel in Limburg aangetroffen. Ik heb 15 jaar lang voor INBO gewerkt en heb daardoor ook met minister Demir samengewerkt. Het is me bijgebleven hoe zij met onze adviezen en rapporten omging. Ze hield rekening met ons en daarom leek mij dit wel een mooi eerbetoon."

Natuurlijk heeft Pollet eerst de toestemming van Demir gevraagd. "In 2023 heb ik het even met haar afgetoetst en zij had daar geen probleem mee. Integendeel, ze voelde zich vereerd."

Ontdekking dankzij nieuw type val

De vliegen konden gevangen worden dankzij een nieuwe soort val, ontwikkeld door onderzoeker Maarten Jacobs. De val was eigenlijk bedoeld om vooral houtwespen te vangen, maar leverde dus ook heel wat andere insecten op.

"Men omwikkelt een stuk boomstam met een ijzeren constructie en gaas. Alle insecten die op dat stuk boomstam rondlopen, komen in die val terecht. Daar zaten dus de 2 nieuwe soorten vliegen bij", legt Pollet uit.

Een blik op de gebruikte vallen.

Volgens de onderzoeker is het ook niet toevallig dat vallen op boomstammen hebben bijgedragen aan de ontdekking. "In de verzamelde stalen kwamen ook heel wat soorten Medetera terug, zelfs erg zeldzame. Maar hier kwamen ze talrijk voor, omdat de larven zich graag voeden met letterzetters, een soort kever die ook in en op boomschors leeft."

Kan je nu zelf op zoek naar die nieuwe soorten vliegen?

Wat als je de nieuwe soorten slankpootvlieg zelf wil bewonderen? "Slankpootvliegen in het algemeen komen overal voor: in je tuin, op fonteintjes en in steden. Maar deze soorten zijn kleiner dan 3 millimeter groot. Ze komen bovendien enkel en alleen op boomstammen voor. Spijtig genoeg lijkt hun eigen kleur ook fel op die van boomschors. Met het blote oog zijn ze dus moeilijk te zien. Je moet een geoefend oog hebben om ze terug te vinden."

De onderzoeker geeft wel nog mee dat je in mei het meeste kans hebt om de vliegen te zien, en dan vooral op bomen met een gladde schors, zoals populieren. De soorten hebben het ook liever wat vochtiger.

Samen met een Duitse en Britse onderzoeker hebben Pollet en Jacobs een wetenschappelijk artikel geschreven over de vondst. Wie meer over de ontdekking wil lezen, kan vanaf morgen het hele artikel gratis lezen in het wetenschappelijk tijdschrift Taxonomy.