De oplopende miljardenfactuur van het energie-eiland op zee valt niet enkel toe te schrijven aan de stijgende materiaalkosten en krappe aanvoerketens. Dat zegt de energiewaakhond CREG in een kritisch rapport. "Minstens 1,6 miljard euro van de vastgestelde kostenstijging kan direct worden gelinkt aan de (technische) keuzes die Elia unilateraal heeft gemaakt", zo klinkt het.
Keuzes van Elia maakten energie-eiland 1,6 miljard euro duurder, zegt energiewaakhond
De CREG stelt dat onder meer beslissingen van Elia over het technisch ontwerp van de installaties en de keuze voor een zwaardere gelijkstroomkabel (2 in plaats van 1,4 gigawatt) het project duurder maakten. Elia bouwde ook grotere veiligheidsmarges in dan internationaal gangbaar en selecteerde niet de goedkoopste leverancier als zogenaamde geprefereerde bieder.
Elia, dat zijn investeringen mag doorrekenen in de stroomfactuur, heeft gaandeweg ontwerpkeuzes gemaakt zonder die voor te leggen aan de autoriteiten en "zonder rekening te houden met de impact op de factuur van de consument", klinkt het. Het zou cruciale informatie achtergehouden hebben.
De CREG zegt ook dat de elektriciteitsfactuur van de consument daardoor nog hoger zou oplopen dan voorzien. Jaarlijks zou er 800 miljoen euro in de nettarieven moeten worden verrekend in plaats van 630 miljoen. De energiewaakhond acht het voor de consument gunstiger om over te schakelen op een kleiner eiland met 2 windparken in plaats van 3.
Niet alleen schuld van leveranciers
Het energie-eiland, voluit het Prinses Elisabeth-eiland, moet een soort "stopcontact" op de Noordzee worden. Zowel elektriciteit van windmolenparken als stroom vanuit Groot-Brittannië zullen via dat energie-eiland aan land gebracht worden.
De contracten voor een deel van de infrastructuur moeten nog toegewezen worden: de verbinding die elektriciteit aan land moet brengen vanuit Groot-Brittannië én vanuit een derde windmolenpark. Maar dinsdag besloot netbeheerder Elia om die laatste (en duurste) fase van de bouw uit te stellen.
Elia deed dat nadat de voorbije maanden was gebleken dat de kosten veel hoger zouden oplopen dan vooraf gepland, van 2,2 miljard euro naar 7,5 miljard euro. Onder andere Febeliec, de federatie van de grote energieverbruikende bedrijven, vroeg daarom om die zogenaamde gelijkstroomverbinding helemaal te schrappen.
Elia en de voormalige minister van Energie Tinne Van der Straeten (Groen) zeiden eerder dat die prijsstijging te wijten is aan de leverancier, die "een buitensporige en onaanvaardbare risicopremie" zou toepassen. Maar de bemerkingen van de CREG plaatsen dat nu dus in een ander licht. Elia zou de prijsstijgingen ook aan zichzelf te danken hebben.
In een reactie op het rapport van de CREG zegt Elia nu dat investeringen in de energiesector fors duurder zijn geworden sinds de oorlog in Oekraïne, en dat het op sommige punten de richtlijnen heeft gevolgd van minister Van der Straeten.
Het is nu aan de nieuwe regering-De Wever om te beslissen hoe het verder moet met het energie-eiland. Het CREG-rapport wordt binnenkort besproken in het parlement. Eind maart volgt dan de beslissing.
