De aardbeving in Iran in oktober 2024 was wel degelijk een aardbeving en geen nucleaire test, zoals op sociale media beweerd werd. Dat blijkt uit een onderzoek van de Johns Hopkins-universiteit. "Zodra er menselijke invloed is, kunnen we dat achterhalen en zo fake news ontkrachten", zegt geoloog Katleen Wils.
Vermeende 'kernproef' in Iran blijkt toch aardbeving, blijkt uit onderzoek
Elke week duikt de podcast 'Het uur van de waarheid' in de wereld van onlinebedrog, desinformatie en misleiding. Ook dit onderwerp komt uit de podcast. Alle afleveringen vind je hier.
Op 5 oktober 2024 werd een aardbeving geregistreerd in Iran. "Dat is niet abnormaal, daar vinden wel vaker aardbevingen plaats. Maar meteen na de aardbeving werd geopperd dat het zou gaan om een nucleaire test", zegt Katleen Wils, geoloog aan de Universiteit Gent, in 'Het uur van de waarheid' op Radio 1.
Dat het effectief een nucleaire test was, blijkt fake news. Volgens nieuw onderzoek van de Johns Hopkins-universiteit ging het wel degelijk om een 'normale' aardbeving.
Aardbeving vs. ontploffing
Het verschil tussen een aardbeving en een nucleaire test kan voor elke beweging die registreerbaar is door seismometers, worden nagegaan. Daarvoor worden seismogrammen, de registraties van de bodemtrillingen van de aarde, geanalyseerd.
"We kijken daarbij naar de eerste golf die aankomt: heeft die een positieve of een negatieve uitwerking? Als je een horizontale lijn trekt, zie je dan eerst een uitwerking naar boven of beneden?" Dat wordt bekeken voor verschillende locaties rondom de plek waar de aardbeving ontstaan zou zijn.
Beluister: geoloog Katleen Wils legt in 'Het uur van de waarheid' uit hoe seismogrammen de waarheid kunnen onthullen
"Bij een natuurlijke aardbeving die het gevolg is van de beweging van aardplaten, gaat het om verschillende patronen. Op sommige plaatsen zal de uitwerking eerst naar boven zijn, voor anderen eerst naar beneden."
Dat is niet zo voor nucleaire testen. "Dat is een ontploffing. Alle golven die daarbij worden uitgezonden, geven een positieve uitwerking. Dat is dan positief op alle locaties rondom waar zo'n nucleaire test geweest is."
Niet te verhullen
Dat betekent dat nucleaire testen nooit verhuld kunnen worden. Of toch niet voor geologen die toegang hebben tot de seismogrammen van meerdere locaties. "Zodra er menselijke invloed is, kunnen we dat achterhalen", bevestigt Wiels. Dat doorprikt de bubbel van veel complotdenkers. "Het is eigenlijk een van de makkelijkste manieren om fake news te ontkrachten."
"De seismogrammen van stations zijn in veel gevallen gratis te downloaden. Die staan ook over de hele wereld. Dus in principe kan iedereen die gegevens bekijken, analyseren en zelf conclusies trekken." De sensoren in België pikken ook de golven van de andere kant van de wereld op. "Mocht er nu een aardbeving zijn in Iran, Japan of Alaska, kunnen we binnen een aantal uren of minuten de golven in België registreren."
